ရန်ကုန် ကော်ဖီဆိုင် ယဉ်ကျေးမှု ပြောင်းလဲမှုသမိုင်း

မြန်မာနိုင်ငံသို့ ကော်ဖီပင်ကို ၁၈၈၅ ခုနှစ်ဝန်းကျင်က ခရစ်ယာန် သာသနာပြုများနှင့် ကိုလိုနီ စိုက်ပျိုးရေး အရာရှိများက စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်ဟု Food and Agriculture Organization (FAO) နှင့် Wikipedia မှ မှတ်တမ်းများက ဖော်ပြထားသည်။ ထိုအချိန်က စိုက်ပျိုးခဲ့သော ကော်ဖီပင်ကလေးများသည် ယနေ့ ရန်ကုန်မြို့လယ်ရှိ ခေတ်မီ ကော်ဖီဆိုင်များအထိ ရောက်ရှိလာမည်ဟု မည်သူမျှ မမျှော်လင့်ခဲ့ပေ။ ရန်ကုန်မြို့၏ ကော်ဖီဆိုင် ယဉ်ကျေးမှုသည် တစ်ရက်တည်းနှင့် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ ကိုလိုနီခေတ် လက်ဖက်ရည်ဆိုင်များမှ စတင်ကာ၊ လွတ်လပ်ရေးခေတ် ရိုးရာဆိုင်ကလေးများကို ဖြတ်သန်းပြီး၊ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်း Third Wave Coffee လှိုင်းအထိ ဆယ်စုနှစ်များစွာ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲ ကြီးထွားလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤဆောင်းပါးတွင် ထိုသမိုင်းကြောင်းကို အဆင့်ဆင့် လေ့လာသွားမည်ဖြစ်သည်။

ရန်ကုန်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး အချက်အချာမြို့ဖြစ်ပြီး၊ လူဦးရေ ၅ သန်းကျော် နေထိုင်ရာ ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု World Bank ၏ မြို့ပြ အချက်အလက်များက ညွှန်ပြသည်။ ထိုမျှ များပြားသော လူဦးရေနှင့်အတူ သောက်သုံးမှု အလေ့အထများလည်း ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ ကော်ဖီဆိုင် ယဉ်ကျေးမှု၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ယနေ့ခေတ် ပုံစံများကို ပိုမို နက်ရှိုင်းစွာ နားလည်လိုပါက ကျွန်ုပ်တို့၏ ရန်ကုန်မြို့၏ ကော်ဖီယဉ်ကျေးမှု အကြောင်း ပင်မဆောင်းပါး ကို ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။

ကိုလိုနီခေတ် ကော်ဖီ မိတ်ဆက်ခြင်းနှင့် အစောပိုင်းသမိုင်း

ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီ အုပ်ချုပ်ရေးခေတ်တွင် ကော်ဖီကို စီးပွားဖြစ် သီးနှံအဖြစ် စမ်းသပ် စိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။ FAO ၏ မှတ်တမ်းများအရ ကော်ဖီပင်ကို မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် ၁၈၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များမှ စတင် စိုက်ပျိုးခဲ့ပြီး၊ ပြည်တွင်း သောက်သုံးမှုထက် ပို့ကုန်အတွက် ပိုမို ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်က ရန်ကုန်မြို့သည် အရှေ့တောင်အာရှ၏ အရေးပါသော ဆိပ်ကမ်းမြို့တစ်ခု ဖြစ်နေသဖြင့်၊ ဥရောပသားများနှင့် အိန္ဒိယမှ ရွှေ့ပြောင်း လာရောက်သူများ၏ ဓလေ့များ ရောနှောကာ ကော်ဖီ သောက်သုံးမှု ယဉ်ကျေးမှု၏ မျိုးစေ့ စတင်ချခဲ့သည်။

ထိုအချိန်က ရန်ကုန်မြို့လယ်ရှိ စားသောက်ဆိုင်များတွင် ကော်ဖီကို အထူးအခွင့်အရေးခံစားရသူ လူနည်းစုသာ သောက်သုံးနိုင်ခဲ့သည်။ အများစုဖြစ်သော ပြည်သူများကမူ လက်ဖက်ရည်ကိုသာ နှစ်သက်ခဲ့ကြသည်။ စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းသည်မှာ၊ ထိုစဉ်က မိတ်ဆက်ခဲ့သော Robusta နှင့် Arabica မျိုးကွဲများသည် ယနေ့ မြန်မာ specialty ကော်ဖီ၏ အခြေခံ အုတ်မြစ်များ ဖြစ်လာခြင်းပင်။ ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ရွာငံနှင့် ပြင်ဦးလွင်ဒေသများသည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် မီတာ ၁,၀၀၀ ကျော် မြင့်မားသဖြင့် Arabica အရည်အသွေးမြင့် စိုက်ပျိုးရန် သင့်လျော်ကြောင်း USAID ၏ ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး အစီရင်ခံစာများက ထောက်ပြထားသည်။

လွတ်လပ်ရေး ရရှိပြီးနောက် ၁၉၅၀ နှင့် ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ရန်ကုန်မြို့၏ စားသောက်ဆိုင် ယဉ်ကျေးမှုသည် ဆက်လက် ဖွံ့ဖြိုးခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၆၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း စီးပွားရေး ဝါဒ ပြောင်းလဲမှုများကြောင့် တင်သွင်းကုန် ကန့်သတ်ချက်များ ပေါ်ပေါက်လာပြီး၊ နိုင်ငံတကာ ကော်ဖီ အမှတ်တံဆိပ်များ ဝင်ရောက်မှု နည်းပါးသွားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ကော်ဖီထက် လက်ဖက်ရည် ယဉ်ကျေးမှုသည် ပိုမို ခိုင်မာ အမြစ်တွယ်ခဲ့သည်။ ဤကာလသည် ရန်ကုန် ကော်ဖီဆိုင် သမိုင်းတွင် တိတ်ဆိတ်နေသော ကာလတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။

လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကော်ဖီ၏ နေရာ

ရန်ကုန်မြို့၏ သောက်သုံးမှု ယဉ်ကျေးမှုကို ပြောလျှင် လက်ဖက်ရည်ဆိုင်ကို ချန်လှပ်၍ မရနိုင်ပေ။ ဆယ်စုနှစ်များစွာ ကြာအောင် လက်ဖက်ရည်ဆိုင်များသည် ရန်ကုန်သားများ၏ နေ့စဉ်ဘဝတွင် နံနက်စာ စားသုံးရာ၊ မိတ်ဆွေများ တွေ့ဆုံရာ၊ နိုင်ငံရေးနှင့် ဘောလုံးပွဲ ဆွေးနွေးရာ နေရာများ ဖြစ်ခဲ့သည်။ နို့ဆီထည့်ထားသော ချိုသော လက်ဖက်ရည်နှင့် အီကြာကွေး၊ ပလာတာ၊ ၊ မုန့်ဟင်းခါး စသည်တို့သည် ဤယဉ်ကျေးမှု၏ အသက်သွေးကြော ဖြစ်သည်။

စိတ်ဝင်စားစရာမှာ၊ ကော်ဖီသည် ဤ လက်ဖက်ရည်ဆိုင်များတွင်ပင် နေရာတစ်ခု ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ “ကိုပီ” ဟု ခေါ်သော အရည်ပျော် ကော်ဖီမှုန့်ဖြင့် ဖျော်သော ချိုသောကော်ဖီသည် လက်ဖက်ရည်နှင့်အတူ မီနူးတွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ထို 3-in-1 ပုံစံ ကော်ဖီသည် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အလွန် ရေပန်းစားခဲ့ပြီး၊ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး၏ ကော်ဖီ အရသာကို ပုံဖော်ခဲ့သည်။ ယနေ့ ရန်ကုန်ရှိ ရိုးရာဆိုင်များနှင့် ခေတ်မီဆိုင်များ၏ ကွဲပြားမှုကို လေ့လာလိုပါက ကော်ဖီဆိုင် အမျိုးအစားများနှင့် ပုံစံများ လမ်းညွှန် တွင် အသေးစိတ် ဖတ်ရှုနိုင်သည်။

လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ယဉ်ကျေးမှုသည် ရိုးရှင်းသော သောက်သုံးမှု အလေ့အထ မဟုတ်ဘဲ၊ လူမှုရေး ဖွဲ့စည်းပုံတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်ဖက်ရည်ယဉ်ကျေးမှုကို Wikipedia ၏ Burmese tea culture စာမျက်နှာတွင် အကျယ်တဝင့် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ဤ အခြေခံ ယဉ်ကျေးမှု အပေါ်တွင်ပင် နောက်ပိုင်း ပေါ်ထွန်းလာသော ခေတ်မီ ကော်ဖီဆိုင်များ တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အရင်းခံ စားသောက်မှု ဓလေ့သည် မပျောက်ဘဲ၊ အသစ်နှင့် အဟောင်း ယှဉ်တွဲ ရှင်သန်နေခြင်းသည် ရန်ကုန်၏ ထူးခြားချက် ဖြစ်သည်။

၂၀၁၀ နောက်ပိုင်း ခေတ်သစ်ကော်ဖီဆိုင်များ ပေါ်ထွန်းလာခြင်း

၂၀၁၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး ပွင့်လင်းလာမှုနှင့်အတူ ရန်ကုန်မြို့၏ ကော်ဖီဆိုင် မြင်ကွင်း သိသိသာသာ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ နိုင်ငံခြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဝင်ရောက်လာခြင်း၊ ခရီးသွား လုပ်ငန်း တိုးတက်လာခြင်းနှင့် အင်တာနက် ပြန့်ပွားလာခြင်းတို့ကြောင့် ခေတ်မီ ကဖေး အယူအဆ မြို့လယ်တွင် အမြစ်တွယ်လာသည်။ အဲကွန်း တပ်ဆင်ထားသော၊ WiFi ပါရှိသော၊ ဒီဇိုင်း လှပသော ကော်ဖီဆိုင်များ တစ်ခုပြီးတစ်ခု ဖွင့်လှစ်လာခဲ့သည်။

ထိုခေတ်သစ် ဆိုင်များသည် လူငယ်များ၊ ကျောင်းသားများနှင့် ရုံးဝန်ထမ်းများအတွက် နေ့စဉ် တွေ့ဆုံရာ၊ အလုပ်လုပ်ရာ နေရာသစ်များ ဖြစ်လာသည်။ Espresso၊ Cappuccino၊ Latte စသော အနောက်တိုင်း ကော်ဖီ အမျိုးအစားများကို ပထမဆုံးအကြိမ် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် မိတ်ဆက်ပေးခဲ့ခြင်းသည်လည်း ဤကာလပင် ဖြစ်သည်။ ယနေ့ WiFi ကောင်းမွန်ပြီး အလုပ်လုပ်ရန် သင့်တော်သော ဆိုင်များ ရှာဖွေလိုသူများအတွက် WiFi ကောင်းသော ကော်ဖီဆိုင်များ လမ်းညွှန် သည် အသုံးဝင်လိမ့်မည်။

ဈေးကွက် ကြီးထွားလာသည်နှင့်အမျှ ပြိုင်ဆိုင်မှုလည်း ပြင်းထန်လာသည်။ ဆိုင်ပိုင်ရှင်များသည် ကော်ဖီ အရည်အသွေးတင် မဟုတ်တော့ဘဲ၊ နေရာ ဒီဇိုင်း၊ ဝန်ဆောင်မှုနှင့် ဈေးနှုန်း မဟာဗျူဟာများကိုပါ အလေးထား စဉ်းစားလာကြရသည်။ ဆိုင်တစ်ဆိုင် အောင်မြင်ရန် မည်သို့ စီမံခန့်ခွဲရမည်ကို လေ့လာလိုပါက ကော်ဖီဆိုင် လုပ်ငန်း အောင်မြင်ရေး လျှို့ဝှက်ချက် ကို ကိုးကားနိုင်သည်။ ဈေးနှုန်း ပြောင်းလဲမှု သဘောသဘာဝကိုလည်း သီးခြား လေ့လာထားသင့်သည်။

Third Wave Coffee လှိုင်းနှင့် ပြည်တွင်းဖြစ် specialty ကော်ဖီ

ကမ္ဘာ့ ကော်ဖီ ယဉ်ကျေးမှုတွင် Third Wave Coffee ဟု ခေါ်သော လှိုင်းသည် ကော်ဖီစေ့၏ ဇစ်မြစ်၊ ခြောက်လှန်းနည်းနှင့် ဖျော်စပ်နည်းကို အနုပညာ တစ်ခုကဲ့သို့ အလေးထားသော လှုပ်ရှားမှုဖြစ်သည်။ ဤလှိုင်းသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်ဝန်းကျင်မှ စတင်ကာ ရန်ကုန်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ပြည်တွင်းဖြစ် single-origin ကော်ဖီစေ့များကို အသုံးပြုပြီး၊ pour-over နှင့် cold brew ကဲ့သို့ ဖျော်စပ်နည်းအသစ်များ ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။

အရေးကြီးသော အချက်မှာ၊ ဤလှိုင်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ကော်ဖီ တောင်သူများနှင့် ရန်ကုန် ကော်ဖီဆိုင်များကြား တိုက်ရိုက် ဆက်သွယ်မှုကို အားပေးခဲ့ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ USAID နှင့် Winrock International တို့၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် မြန်မာ specialty ကော်ဖီသည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် Specialty Coffee Association ၏ cupping အမှတ်ပေးစနစ်တွင် ၈၅ မှတ်အထက် ရရှိခဲ့ပြီး၊ နိုင်ငံတကာ ဈေးကွက်တွင် အသိအမှတ်ပြုခံရခဲ့သည်ဟု USAID ၏ အစီရင်ခံစာများက ဖော်ပြသည်။ ဤ အောင်မြင်မှုသည် ရန်ကုန် ကော်ဖီဆိုင်များတွင် “ပြည်တွင်းဖြစ်” ကော်ဖီကို ဂုဏ်ယူစွာ တင်ဆက်လာစေသည့် အပြောင်းအလဲ ဖြစ်သည်။

ယနေ့ ရန်ကုန်တွင် roastery ကိုယ်ပိုင် လုပ်ဆောင်သော ဆိုင်များ၊ barista ပြိုင်ပွဲများ၊ ကော်ဖီ အရသာ ခံစားမှု အလုပ်ရုံ ဆွေးနွေးပွဲများ ကျင်းပလာသည်အထိ ဤ ယဉ်ကျေးမှု ရင့်ကျက်လာပြီ ဖြစ်သည်။ မြန်မာ ကော်ဖီ ထုတ်လုပ်မှုနှင့် ပတ်သက်သော နောက်ခံ အချက်အလက်များကို Wikipedia ၏ Coffee production in Myanmar စာမျက်နှာတွင် ပြည့်စုံစွာ ဖတ်ရှုနိုင်သည်။ ထို သမိုင်းကြောင်းကို သိရှိထားခြင်းသည် ရန်ကုန် ကော်ဖီဆိုင်များ၏ ယနေ့ အခြေအနေကို ပိုမို နားလည်စေသည်။

ရန်ကုန် ကော်ဖီယဉ်ကျေးမှု ပြောင်းလဲမှု အဆင့်ဆင့်

အောက်ပါ ဇယားသည် ရန်ကုန်မြို့၏ ကော်ဖီယဉ်ကျေးမှု ဖြတ်သန်းခဲ့သော ကာလ အဆင့်ဆင့်ကို အကျဉ်းချုပ် ဖော်ပြထားသည်။ ဤ အဆင့်များသည် ရုတ်တရက် ပြောင်းလဲခြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ထပ်ဆင့် တည်ဆောက်လာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း သတိပြုသင့်သည်။

ဇယားတွင် မြင်ရသည့်အတိုင်း၊ ကာလတစ်ခုစီ၏ သောက်သုံးမှု ပုံစံသည် ယခင်ကာလမှ အမွေဆက်ခံကာ ဆက်လက် ပြောင်းလဲလာသည်။ “ကိုပီ” ချိုကော်ဖီ ဓလေ့သည် ယနေ့အထိ မပျောက်သေးဘဲ၊ ခေတ်မီ ကဖေးများနှင့် ယှဉ်တွဲ ရှင်သန်နေဆဲ ဖြစ်သည်။ ဤ ကြာရှည် ဆက်စပ်မှုသည် ရန်ကုန် ကော်ဖီ ယဉ်ကျေးမှု၏ ထူးခြားသော အင်္ဂါရပ် ဖြစ်သည်။

အချက်အလက်များဖြင့် ကြည့်သော ရန်ကုန် ကော်ဖီ ဈေးကွက်

ကော်ဖီဆိုင် ယဉ်ကျေးမှု၏ နောက်ကွယ်တွင် ထုတ်လုပ်မှုနှင့် စားသုံးမှု အချက်အလက်များ ရှိနေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ နှစ်စဉ် ကော်ဖီ ထုတ်လုပ်မှုသည် မက်ထရစ်တန် ၈,၀၀၀ မှ ၉,၀၀၀ ဝန်းကျင် ရှိသည်ဟု FAO ၏ စိုက်ပျိုးရေး အချက်အလက်များက ဖော်ပြသည်။ ထို ထုတ်လုပ်မှု၏ အများစုသည် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် မန္တလေးတိုင်းတို့မှ ထွက်ရှိပြီး၊ ရန်ကုန်သည် အဓိက သုံးစွဲမှု ဈေးကွက်နှင့် ဖြန့်ဖြူးရေး အချက်အချာ ဖြစ်သည်။

ဤ ကိန်းဂဏန်းများသည် ရန်ကုန် ကော်ဖီဆိုင်များ၏ ကြီးထွားမှုကို နောက်ကွယ်မှ တွန်းအားပေးနေသော အကြောင်းရင်းများကို ရှင်းပြသည်။ ပြည်တွင်း ထုတ်လုပ်မှု တိုးတက်လာခြင်း၊ နိုင်ငံတကာ အသိအမှတ်ပြုမှု ရရှိလာခြင်းနှင့် မြို့ပြ လူဦးရေ များပြားခြင်းတို့သည် ကော်ဖီဆိုင် လုပ်ငန်းအတွက် အခြေခံ ဈေးကွက်ကို ဖန်တီးပေးသည်။ မြို့နယ်အလိုက် ဆိုင်များ ပျံ့နှံ့မှုကို သိရှိလိုပါက မြို့နယ်အလိုက် ကော်ဖီဆိုင် စာရင်း ကို ကြည့်ရှုနိုင်သည်။

သတိပြုသင့်သည်မှာ၊ ဤ အချက်အလက်များသည် ခန့်မှန်းတန်ဖိုးများ ဖြစ်ပြီး၊ နှစ်အလိုက် ရာသီဥတု၊ ဈေးကွက် အခြေအနေနှင့် မူဝါဒ ပြောင်းလဲမှုများအပေါ် မူတည်၍ အနည်းငယ် ကွဲလွဲနိုင်သည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ၊ ယေဘုယျ လမ်းကြောင်းမှာ ရှင်းလင်းသည်။ ရန်ကုန်၏ ကော်ဖီ သောက်သုံးမှုနှင့် ထုတ်လုပ်မှု နှစ်ခုစလုံး ပုံမှန် တိုးတက်နေဆဲ ဖြစ်သည်။

ကော်ဖီဆိုင်များ၏ လူမှုရေးနှင့် စီးပွားရေး အခန်းကဏ္ဍ

ကော်ဖီဆိုင်များသည် အချိုရည် ရောင်းချရာ နေရာများထက် ပိုသည်။ ယနေ့ ရန်ကုန်တွင် ဆိုင်များသည် freelancer များ၏ ရုံးခန်း၊ စတင် လုပ်ငန်းရှင်များ၏ အစည်းအဝေးခန်း၊ ကျောင်းသားများ၏ စာဖတ်ခန်းနှင့် အနုပညာရှင်များ၏ ပြပွဲ နေရာများ ဖြစ်လာသည်။ ဤ “တတိယ နေရာ” အယူအဆသည် အိမ်နှင့် အလုပ်ကြား ရှိသော လူမှုရေး နေရာတစ်ခု၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။

စီးပွားရေး ရှုထောင့်မှ ကြည့်လျှင်၊ ကော်ဖီဆိုင် လုပ်ငန်းသည် အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းများ ဖန်တီးပေးသည်။ barista၊ ဝန်ထမ်း၊ ကော်ဖီစေ့ ဖြန့်ဖြူးသူနှင့် ခြောက်လှန်းသူ စသော အလုပ်အကိုင် အသစ်များ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ အသေးစား စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်များအတွက် ကော်ဖီဆိုင်သည် ဝင်ရောက်ရန် လွယ်ကူသော လုပ်ငန်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ဆိုင်ဖွင့်ရန် မည်သည့် လိုအပ်ချက်များ ရှိသည်ကို ကော်ဖီဆိုင် ဖွင့်ရန် လိုအပ်ချက်များ လမ်းညွှန် တွင် အသေးစိတ် ဖော်ပြထားသည်။

ယဉ်ကျေးမှု ဆက်နွှယ်မှု ရှုထောင့်တွင်လည်း ကော်ဖီဆိုင်များသည် ရိုးရာနှင့် ခေတ်မီ နှစ်ခုကြား တံတားတစ်စင်း ဖြစ်လာသည်။ ရိုးရာ ချိုကော်ဖီကို နှစ်သက်သူ သက်ကြီးပိုင်းနှင့် specialty ကော်ဖီကို နှစ်သက်သူ လူငယ်ပိုင်း နှစ်မျိုးစလုံးကို တစ်ဆိုင်တည်းတွင် ဆွဲဆောင်နိုင်သော ဆိုင်များ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ဤ ပေါင်းစပ်မှုသည် ရန်ကုန် ကော်ဖီ ယဉ်ကျေးမှု၏ အနာဂတ် ဦးတည်ရာကို ညွှန်ပြနေသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။

နောက်ဆုံးအနေဖြင့်၊ ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားလုပ်ငန်း ပြန်လည် နိုးထလာသည်နှင့်အမျှ၊ ရန်ကုန်၏ ကော်ဖီဆိုင်များသည် နိုင်ငံခြားသား ဧည့်သည်များအတွက် မြန်မာ့ အရသာနှင့် ဧည့်ဝတ်ကို မိတ်ဆက်ပေးသော နေရာများ ဖြစ်လာသည်။ ပြည်တွင်းဖြစ် ကော်ဖီစေ့ကို ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ ဖျော်စပ်နည်းဖြင့် တင်ဆက်ခြင်းသည် ရိုးရာ အမွေအနှစ်ကို ဂုဏ်ယူစရာ ထုတ်ကုန်တစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးနေသည်။

အမေးများသော မေးခွန်းများ (FAQ)

ရန်ကုန်တွင် ကော်ဖီ ဘယ်အချိန်က စတင် မိတ်ဆက်ခဲ့သလဲ။

မြန်မာနိုင်ငံသို့ ကော်ဖီပင်ကို ၁၈၈၅ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် ခရစ်ယာန် သာသနာပြုများနှင့် ကိုလိုနီ စိုက်ပျိုးရေး အရာရှိများက စတင် မိတ်ဆက်ခဲ့သည်ဟု FAO နှင့် Wikipedia ၏ မှတ်တမ်းများက ဖော်ပြသည်။ ထိုစဉ်က ရန်ကုန်သည် အရှေ့တောင်အာရှ၏ အရေးပါသော ဆိပ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်နေသဖြင့်၊ ဥရောပသားများနှင့် ရွှေ့ပြောင်း လာရောက်သူများ၏ ဓလေ့များ ရောနှောကာ ကော်ဖီ သောက်သုံးမှု ယဉ်ကျေးမှု၏ မျိုးစေ့ စတင်ချခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုကာလက ကော်ဖီသည် လူနည်းစုသာ သောက်သုံးနိုင်သော အချိုရည်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ အများစုကမူ လက်ဖက်ရည်ကိုသာ ဆက်လက် နှစ်သက်ခဲ့ကြသည်။

ရိုးရာ “ကိုပီ” ချိုကော်ဖီနှင့် specialty ကော်ဖီ ဘယ်လို ကွာခြားသလဲ။

ရိုးရာ “ကိုပီ” ချိုကော်ဖီသည် အရည်ပျော် ကော်ဖီမှုန့် သို့မဟုတ် 3-in-1 အထုပ်ကို နို့ဆီနှင့် သကြားဖြင့် ဖျော်ထားသော ချိုသော အချိုရည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဈေးသက်သာပြီး လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေသည်။ Specialty ကော်ဖီကမူ single-origin ကော်ဖီစေ့၏ ဇစ်မြစ်၊ ခြောက်လှန်းနည်းနှင့် ဖျော်စပ်နည်းကို အလေးထားကာ၊ ကော်ဖီစေ့၏ သဘာဝ အရသာကို ဖော်ထုတ်ရန် ကြိုးစားသည်။ Pour-over နှင့် espresso နည်းများ အသုံးပြုပြီး၊ ဈေးနှုန်းလည်း ပိုမြင့်သည်။ ဤ နှစ်မျိုးစလုံးသည် ယနေ့ ရန်ကုန်တွင် ယှဉ်တွဲ ရှင်သန်နေဆဲ ဖြစ်ပြီး၊ မတူညီသော သုံးစွဲသူ အုပ်စုများကို ဝန်ဆောင်မှု ပေးနေသည်။

Third Wave Coffee လှိုင်း ရန်ကုန်ကို ဘယ်အချိန်က ရောက်ခဲ့သလဲ။

Third Wave Coffee လှိုင်းသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်ဝန်းကျင်မှ စတင်ကာ ရန်ကုန်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ဤ လှုပ်ရှားမှုသည် ကော်ဖီစေ့၏ အရည်အသွေး၊ ဇစ်မြစ်နှင့် ဖျော်စပ်နည်းကို အနုပညာ တစ်ခုကဲ့သို့ အလေးထားသည်။ ၎င်းနှင့်အတူ ပြည်တွင်းဖြစ် single-origin ကော်ဖီစေ့များကို အသုံးပြုခြင်း၊ pour-over နှင့် cold brew ကဲ့သို့ နည်းသစ်များ ပေါ်ထွန်းလာခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ အရေးကြီးသည်မှာ၊ ဤ လှိုင်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ကော်ဖီ တောင်သူများနှင့် ရန်ကုန် ကော်ဖီဆိုင်များကြား တိုက်ရိုက် ဆက်သွယ်မှုကို အားပေးခဲ့ပြီး၊ ပြည်တွင်းဖြစ် ကော်ဖီကို ဂုဏ်ယူစွာ တင်ဆက်လာစေသည်။

မြန်မာ specialty ကော်ဖီ နိုင်ငံတကာတွင် အသိအမှတ်ပြုခံရပါသလား။

ဟုတ်ကဲ့၊ မြန်မာ specialty ကော်ဖီသည် နိုင်ငံတကာ အသိအမှတ်ပြုမှု ရရှိခဲ့သည်။ USAID နှင့် Winrock International တို့၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့်၊ မြန်မာ ကော်ဖီသည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် Specialty Coffee Association ၏ cupping အမှတ်ပေးစနစ်တွင် ၈၅ မှတ်အထက် ရရှိခဲ့ကြောင်း USAID ၏ အစီရင်ခံစာများက ဖော်ပြသည်။ ဤ အမှတ်သည် specialty အဆင့် သတ်မှတ်ချက်ကို ကျော်လွန်သော အဆင့်ဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာ ကော်ဖီစေ့၏ အရည်အသွေးကို ကမ္ဘာ့ ဈေးကွက်တွင် သက်သေပြခဲ့သည်။ ဤ အောင်မြင်မှုကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ကော်ဖီစေ့များသည် ယခုအခါ နိုင်ငံတကာသို့ ပိုမို တင်ပို့နိုင်လာပြီ ဖြစ်သည်။

ရန်ကုန်ရှိ ကော်ဖီစေ့များ အများစု ဘယ်ကနေ လာသလဲ။

ရန်ကုန်ရှိ ကော်ဖီဆိုင်များ အသုံးပြုသော ကော်ဖီစေ့ အများစုသည် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် မန္တလေးတိုင်းရှိ ကုန်းမြင့်ဒေသများမှ ထွက်ရှိသည်။ FAO ၏ အချက်အလက်များအရ မြန်မာနိုင်ငံ၏ နှစ်စဉ် ကော်ဖီ ထုတ်လုပ်မှုသည် မက်ထရစ်တန် ၈,၀၀၀ မှ ၉,၀၀၀ ဝန်းကျင် ရှိသည်။ Arabica အရည်အသွေးမြင့် ကော်ဖီကို ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် မီတာ ၁,၀၀၀ ကျော် မြင့်မားသော ရွာငံနှင့် ပြင်ဦးလွင် ဒေသများတွင် စိုက်ပျိုးသည်ဟု USAID က ဖော်ပြသည်။ ထို့အပြင် အချို့ ဆိုင်များသည် နိုင်ငံခြားမှ တင်သွင်းသော ကော်ဖီစေ့များကိုပါ ရောနှော အသုံးပြုကြသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့်မူ “ပြည်တွင်းဖြစ်” ကော်ဖီစေ့သုံးစွဲမှု မြင့်တက်လာနေသည်။

လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ယဉ်ကျေးမှုသည် ကော်ဖီဆိုင်များကြောင့် ပျောက်သွားမှာလား။

လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ယဉ်ကျေးမှု ပျောက်ကွယ်သွားမည် မဟုတ်ပါ။ ရန်ကုန်၏ ထူးခြားချက်မှာ၊ ရိုးရာနှင့် ခေတ်မီ ယဉ်ကျေးမှု နှစ်ခုစလုံး ယှဉ်တွဲ ရှင်သန်နေခြင်းဖြစ်သည်။ လက်ဖက်ရည်ဆိုင်များသည် ဆယ်စုနှစ်များစွာ ကြာအောင် လူမှုရေး ဖွဲ့စည်းပုံ၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ဈေးသက်သာမှု၊ ရင်းနှီးမှုနှင့် အသိုင်းအဝိုင်း ဆက်ဆံရေးကြောင့် ဆက်လက် ရှင်သန်နေဆဲ ဖြစ်သည်။ ခေတ်မီ ကော်ဖီဆိုင်များကမူ မတူညီသော လိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းပေးသည်။ အချို့ ဆိုင်များသည် ရိုးရာ ချိုကော်ဖီနှင့် specialty ကော်ဖီ နှစ်မျိုးစလုံးကို တစ်ဆိုင်တည်းတွင် တင်ဆက်ကာ၊ မျိုးဆက် နှစ်ခုကြား တံတား ဖြစ်လာသည်။

ရန်ကုန်တွင် ကော်ဖီဆိုင် လုပ်ငန်း အလားအလာ ကောင်းပါသလား။

ရန်ကုန်တွင် ကော်ဖီဆိုင် လုပ်ငန်း အလားအလာသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ကောင်းမွန်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ World Bank ၏ အချက်အလက်များအရ ရန်ကုန်မြို့တွင် လူဦးရေ ၅ သန်းကျော် နေထိုင်ပြီး၊ မြို့ပြ လူလတ်တန်းစား များပြားလာခြင်းနှင့် လူငယ်လူဦးရေ များပြားခြင်းတို့သည် ကော်ဖီဆိုင်များအတွက် အခြေခံ ဈေးကွက်ကို ဖန်တီးပေးသည်။ သို့သော် ပြိုင်ဆိုင်မှု ပြင်းထန်လာသဖြင့်၊ နေရာ ရွေးချယ်မှု၊ ဈေးနှုန်း မဟာဗျူဟာနှင့် ဝန်ဆောင်မှု အရည်အသွေးတို့ကို သေချာစွာ စီစဉ်ရန် လိုအပ်သည်။ အရှုံးအမြတ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှု၊ စျေးကွက် လေ့လာမှုနှင့် ရေရှည် စီမံကိန်း ရှိမှသာ အောင်မြင်မှု ရရှိနိုင်မည် ဖြစ်သည်။

ရန်ကုန် ကော်ဖီ ယဉ်ကျေးမှု၏ အနာဂတ် မည်သို့ ဖြစ်လာမည်နည်း။

ရန်ကုန် ကော်ဖီ ယဉ်ကျေးမှု၏ အနာဂတ်သည် ရိုးရာနှင့် ခေတ်မီ ပေါင်းစပ်မှု ဦးတည်ရာသို့ ဦးတည်နေသည်ဟု သုံးသပ်နိုင်သည်။ ပြည်တွင်းဖြစ် specialty ကော်ဖီစေ့ အသုံးပြုမှု မြင့်တက်လာခြင်း၊ roastery ကိုယ်ပိုင် ဆိုင်များ ပေါ်ထွန်းလာခြင်းနှင့် barista အရည်အချင်း တိုးတက်လာခြင်းတို့သည် အရည်အသွေး မြှင့်တင်မှုကို ဖော်ပြသည်။ ထို့အပြင် ခရီးသွား လုပ်ငန်း ပြန်လည် နိုးထလာသည်နှင့်အမျှ၊ ကော်ဖီဆိုင်များသည် မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှုကို နိုင်ငံခြားသားများထံ မိတ်ဆက်ပေးသော နေရာများ ဖြစ်လာမည်။ ရိုးရာ လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် Third Wave ကော်ဖီ လှိုင်း ယှဉ်တွဲ ရှင်သန်ခြင်းသည် ဆက်လက် တည်တံ့မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။

ရှမ်းပြည်နယ်မှ ရန်ကုန်သို့ ပြည်တွင်းကော်ဖီ ထောက်ပံ့ကွင်းဆက်

ရန်ကုန် ကော်ဖီဆိုင် အများစုတွင် တင်ဆက်သော specialty ကော်ဖီအစေ့များသည် နိုင်ငံခြားမှ တင်သွင်းခြင်းမဟုတ်ဘဲ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် မန္တလေးတိုင်းမှ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သော Arabica အစေ့များ ဖြစ်သည်။ အဓိက ထွက်ကုန်ဒေသများမှာ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ရွာငံ (Ywangan), ဟိုပုံး နှင့် မန္တလေးတိုင်းရှိ ပြင်ဦးလွင် ဖြစ်ကြသည်။ ဤဒေသများသည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် မီတာ ၁,၀၀၀ မှ ၁,၆၀၀ အကြား မြင့်မားသဖြင့် Arabica အရည်အသွေးမြင့် စိုက်ပျိုးရန် သင့်တော်သည်။

USDA Foreign Agricultural Service ၂၀၂၃ ခုနှစ် အစီရင်ခံစာအရ မြန်မာနိုင်ငံ၏ နှစ်စဉ် ကော်ဖီထုတ်လုပ်မှုသည် မက်ထရစ်တန် ၉,၀၀၀ ဝန်းကျင်သာ ရှိပြီး ကမ္ဘာ့ထုတ်လုပ်မှု၏ ၀.၁ ရာခိုင်နှုန်းအောက်တွင်သာ ရှိသည်။ သို့သော် Myanmar Coffee Association ၏ မှတ်တမ်းများအရ ၂၀၁၄ နောက်ပိုင်း Winrock International နှင့် USAID ၏ Value Chains for Rural Development စီမံကိန်း ဝင်ရောက်ပြီးနောက် fully-washed processing နည်းပညာ ပျံ့နှံ့လာသဖြင့် specialty grade အစေ့ အချိုးအစား သိသိသာသာ မြင့်တက်လာသည်။

Mandalay Coffee Group, Genius Coffee နှင့် Shwe Taung Thu ကဲ့သို့ ပြည်တွင်း ကုမ္ပဏီများသည် တောင်သူလယ်သမားများထံမှ တိုက်ရိုက်ဝယ်ယူပြီး ရန်ကုန်ရှိ roastery များသို့ ဖြန့်ဖြူးကြသည်။ ဤ direct trade စနစ်ကြောင့် တောင်သူများသည် Specialty Coffee Association ၏ cupping score ၈၀ အထက်ရသော အစေ့များအတွက် ပုံမှန် commodity ဈေးထက် နှစ်ဆမှ သုံးဆအထိ ပိုမို ရရှိနိုင်ကြောင်း Myanmar Coffee Association ၂၀၂၂ မှ ဖော်ပြသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ Arabica green bean သည် နိုင်ငံတကာ specialty auction များ၌ ပေါင်တစ်ပေါင်လျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅ မှ ၈ အကြား ရောင်းရခဲ့သည်။ ဤထောက်ပံ့ကွင်းဆက်ကြောင့်ပင် ရန်ကုန် ကော်ဖီဆိုင်များသည် “single origin Ywangan” သို့မဟုတ် “Pyin Oo Lwin natural” ဟူသော menu အမည်များဖြင့် ဒေသထွက် ဇာစ်မြစ်ကို ဂုဏ်ယူ တင်ဆက်လာကြသည်။

ရန်ကုန်တွင် ကော်ဖီဆိုင်တစ်ဆိုင် ဖွင့်လှစ်ခြင်း လက်တွေ့ အဆင့်ဆင့် လမ်းညွှန်

ရန်ကုန်တွင် ကော်ဖီဆိုင် တစ်ဆိုင် ဖွင့်လှစ်လိုသူများအတွက် အောက်ပါ အဆင့်များကို လိုက်နာရန် လိုအပ်သည်။ အဆင့်များကို စနစ်တကျ ဆောင်ရွက်ခြင်းသည် ကနဦးအရင်းအနှီး ဆုံးရှုံးမှု လျှော့ချရန် အရေးကြီးသည်။

1. ကုမ္ပဏီ မှတ်ပုံတင်ခြင်း, DICA (ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ကုမ္ပဏီများ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန) တွင် online ဖြင့် မှတ်ပုံတင်ပြီး မြို့နယ် YCDC လုပ်ငန်းလိုင်စင် လျှောက်ထားရန်။
2. တည်နေရာ ရွေးချယ်ခြင်း, လူသွားလူလာ များသော ဗဟန်း, မရမ်းကုန်း သို့မဟုတ် ကမ္ဘာအေး လမ်းမကြီးအနီး space များကို ဦးစားပေးရန်။
3. စက်ပစ္စည်း ဝယ်ယူခြင်း, espresso စက်, grinder, နှင့် ရေစစ်စနစ် တပ်ဆင်ရန်။
4. အစေ့ ရင်းမြစ် ချိတ်ဆက်ခြင်း, ပြည်တွင်း roaster တစ်ခုနှင့် ပုံမှန် ပေးသွင်းမှု သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုရန်။
5. ဝန်ထမ်း လေ့ကျင့်ခြင်းနှင့် menu စျေးနှုန်း သတ်မှတ်ခြင်း။

ကုန်ကျစရိတ်အပိုင်းတွင် အသေးစား ကော်ဖီဆိုင်တစ်ဆိုင်အတွက် ကနဦး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုသည် Myanmar Coffee Association ၏ ၂၀၂၃ လုပ်ငန်းရှင် စစ်တမ်းအရ ကျပ်သိန်း ၂၀၀ မှ ၅၀၀ အကြား ကျရောက်လေ့ရှိသည်။ ဤတွင် entry-level espresso စက် (ဥပမာ Gaggia, Rancilio) သည် ကျပ်သိန်း ၃၀ မှ ၈၀ ကြားရှိပြီး commercial grade La Marzocco စက်များဆိုလျှင် ကျပ်သိန်း ၁၅၀ အထက် ကျနိုင်သည်။ menu စျေးနှုန်းအနေဖြင့် ၂၀၂၄ ရန်ကုန် ဈေးကွက်တွင် ပုံမှန် latte တစ်ခွက်လျှင် ကျပ် ၃,၅၀၀ မှ ၅,၀၀၀ အကြား, V60 pour over တစ်ခွက်လျှင် ကျပ် ၄,၀၀၀ မှ ၇,၀၀၀ အကြား သတ်မှတ်ကြသည်။ ကုန်ကြမ်း (COGS) ကို ရောင်းဈေး၏ ၂၅ မှ ၃၅ ရာခိုင်နှုန်းအတွင်း ထိန်းနိုင်မှသာ အရှုံးမပေါ်ဘဲ လည်ပတ်နိုင်ကြောင်း Mandalay Coffee Group ၏ လုပ်ငန်းရှင် လမ်းညွှန်တွင် အကြံပြုထားသည်။

ကော်ဖီ ဖျော်နည်းများ နှိုင်းယှဉ်ချက်

ရန်ကုန် ကော်ဖီဆိုင်များတွင် တွေ့ရသော ဖျော်နည်း အမျိုးမျိုးသည် အရသာ, ပြင်ဆင်ချိန်နှင့် ကုန်ကျစရိတ် ကွဲပြားကြသည်။ မိမိ ဆိုင်အတွက် သို့မဟုတ် အိမ်သုံးအတွက် မှန်ကန်သော နည်းလမ်းရွေးချယ်ရန် အောက်ပါ ဇယားက အကူအညီပေးနိုင်သည်။

Specialty Coffee Association ၏ brewing standard အရ ကော်ဖီ extraction yield ၁၈ မှ ၂၂ ရာခိုင်နှုန်းအတွင်း ရရှိမှသာ ချိုမြိန်မှုနှင့် ချဉ်မှု မျှတသော အရသာ ထွက်လာသည်။ ရန်ကုန်ရှိ Third Wave ဆိုင်အများစုသည် pour over (V60) နှင့် espresso ကို အဓိက ပေးကြသော်လည်း ပူပြင်းသော ရာသီဥတုကြောင့် cold brew ၏ လူကြိုက်များမှုသည် ၂၀၂၀ နောက်ပိုင်း မြင့်တက်လာသည်။ ကုန်ကျစရိတ် နည်းပါးပြီး aroma ထိန်းသိမ်းနိုင်သော V60 သည် အိမ်သုံးအတွက် အကောင်းဆုံး ဝင်ပေါက်အဖြစ် Genius Coffee ၏ ၂၀၂၃ barista လမ်းညွှန်တွင် အကြံပြုထားသည်။

ကော်ဖီဆိုင် လုပ်ငန်းရှင်များ၏ အဖြစ်များသော အမှားများနှင့် ရှောင်ရှားနည်း

ရန်ကုန် ကော်ဖီဈေးကွက်တွင် ဆိုင်သစ် အများအပြား ဖွင့်လှစ်လာသော်လည်း တစ်နှစ်အတွင်း ပိတ်သိမ်းရသော ဆိုင်အရေအတွက်လည်း မနည်းပါ။ Myanmar Coffee Association ၂၀၂၃ စစ်တမ်းအရ ရန်ကုန်ရှိ ကော်ဖီဆိုင် အသစ်များ၏ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် ပထမ နှစ်နှစ်အတွင်း ပိတ်ရကြောင်း ဖော်ပြသည်။ အောက်ပါ အမှားများကို ရှောင်ရှားခြင်းဖြင့် အန္တရာယ်ကို လျှော့ချနိုင်သည်။

• ဒေသခံ အရသာကို လျစ်လျူရှုခြင်း: ဖောက်သည် အများစုမှာ ယခုထက်တိုင် နို့ဆီနှင့် သကြားပါသော ချိုသည့် ကော်ဖီကို နှစ်သက်ကြသေးသည်။ black single origin သက်သက်သာ ရောင်းခြင်းသည် ဈေးကွက် ကျဉ်းမြောင်းစေသည်။
• တည်နေရာ လူသွားလူလာ မတွက်ချက်ခြင်း: ဈေးချို၍ ဝေးလံသော နေရာထက် လူသွားလူလာ များသော နေရာက ပိုတန်ဖိုးရှိသည်။
• ရေအရည်အသွေး လျစ်လျူရှုခြင်း: ရန်ကုန် တိုင်ရေတွင် mineral ပါဝင်မှု မညီညာသဖြင့် ရေစစ်စနစ် မပါဘဲ extraction တည်ငြိမ်မှု မရနိုင်ပါ။
• အရည်အသွေး တသမတ်တည်း မထိန်းနိုင်ခြင်း: espresso recipe (dose, yield, time) ကို မှတ်တမ်းမတင်ဘဲ barista ပေါ်မူတည်၍ အရသာ ပြောင်းလဲခြင်း။

အထူးသဖြင့် ဈေးနှုန်း သတ်မှတ်မှု အမှားသည် အဖြစ်အများဆုံး ဖြစ်သည်။ ကုန်ကြမ်းစရိတ် (COGS) ကို ရောင်းဈေး၏ ၃၅ ရာခိုင်နှုန်းအထက် တက်သွားလျှင် အငှားခ, လျှပ်စစ်နှင့် ဝန်ထမ်းလစာ ဖြည့်ပြီးနောက် အမြတ်ငွေ မကျန်တော့ကြောင်း Mandalay Coffee Group ၏ လုပ်ငန်းရှင် လမ်းညွှန်တွင် သတိပေးထားသည်။ ထို့အပြင် ဝန်ထမ်း အလွန်အကျွံ ခန့်ထားခြင်းသည် fixed cost မြင့်တက်စေသည်။ ဖြေရှင်းနည်းအနေဖြင့် menu ကို ရိုးရှင်းအောင် ထားရှိ၍ ရောင်းအား မြင့်သော item အနည်းငယ်ကိုသာ အာရုံစိုက်ခြင်း, espresso recipe ကို စာဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်းနှင့် လစဉ် ဝင်ငွေ ထွက်ငွေ စာရင်း ပုံမှန် စစ်ဆေးခြင်းတို့သည် ရှင်သန်နိုင်စွမ်းကို သိသိသာသာ မြှင့်တင်ပေးနိုင်သည်။

ကော်ဖီဆိုင်များအတွက် ဒစ်ဂျစ်တယ် မားကတ်တင်းနှင့် ဆိုရှယ်မီဒီယာ မဟာဗျူဟာ

ရန်ကုန်ကော်ဖီဆိုင်များ၏ ဖောက်သည်ရရှိမှု အများစုသည် ဒစ်ဂျစ်တယ်လမ်းကြောင်းမှ ဆင်းသက်လာသည်။ DataReportal ၏ “Digital 2024: Myanmar” အစီရင်ခံစာအရ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၄ ဇန်နဝါရီ၌ Facebook အသုံးပြုသူ ၁၈ သန်းကျော်ရှိပြီး၊ လူမှုကွန်ရက် အသုံးပြုချိန်၏ အများဆုံးအချိန်ကို Facebook နှင့် Messenger က ရယူထားသည်။ ထို့ကြောင့် ကော်ဖီဆိုင်အသစ်တစ်ဆိုင်အတွက် ပထမဦးစားပေး ပလက်ဖောင်းမှာ Facebook Page ဖြစ်သင့်ပြီး Instagram သည် ဒုတိယအဆင့်သာ ဖြစ်သည်။

ထိရောက်သော အလုပ်စဉ်တစ်ခုမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။

• Facebook Page တွင် ဆိုင်တည်နေရာ၊ ဖွင့်ချိန်နှင့် မြေပုံ pin ကို တိကျစွာ ထည့်သွင်းပြီး အပတ်စဉ် ပို့စ်အနည်းဆုံး ၄ ခုမှ ၅ ခု တင်ခြင်း။
• ဆိုင်အတွင်း ဓာတ်ပုံ၊ signature drink နှင့် ဖောက်သည်များ check-in လုပ်အောင် တွန်းအားပေးသည့် promotion များ ပြုလုပ်ခြင်း။
• foodpanda နှင့် Grab Food ကဲ့သို့ delivery platform များတွင် မီနူး ထည့်သွင်းခြင်း။ foodpanda Myanmar ၏ ပုံမှန် commission နှုန်းမှာ အရောင်းတန်ဖိုး၏ ၂၅ မှ ၃၅ ရာခိုင်နှုန်းအတွင်း ရှိသဖြင့် menu pricing ထဲတွင် ထည့်တွက်ရန် လိုအပ်သည်။
• ဒေသခံ food blogger နှင့် micro-influencer (follower ၁၀,၀၀၀ မှ ၅၀,၀၀၀) များဖြင့် ပူးပေါင်းခြင်း။

ပြန်ဆုံးဖြတ်ရာတွင် မက်ထရစ်များကို တိုင်းတာရန် အရေးကြီးသည်။ Meta Business Suite အခမဲ့ dashboard မှ page reach၊ engagement rate နှင့် ပို့စ်တစ်ခုစီ၏ click အရေအတွက်ကို စောင့်ကြည့်နိုင်သည်။ Engagement rate ၃ ရာခိုင်နှုန်းအထက်ဆိုပါက content လမ်းကြောင်း မှန်ကန်ကြောင်း ညွှန်ပြသည်ဟု Meta ၏ ပျမ်းမျှ benchmark များက အကြံပြုသည်။ ဖောက်သည်အသစ်တစ်ဦးရရှိရန် ကုန်ကျစရိတ် (customer acquisition cost) ကို Facebook ad budget ÷ ဆိုင်အသစ်ဝင်ရောက်လာသူ အရေအတွက်ဖြင့် တွက်ချက်ပြီး၊ တစ်ဦးချင်း ပျမ်းမျှ သုံးစွဲမှု ၃,၀၀၀ ကျပ်ထက် ကုန်ကျစရိတ်က ကျော်လွန်မသွားအောင် ထိန်းသိမ်းသင့်သည်။ အပတ်စဉ် မက်ထရစ် ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်းဖြင့် ကြော်ငြာ budget ကို ထိရောက်ဆုံး ပို့စ်များဆီသို့ ပြန်လည်ခွဲဝေပေးနိုင်သည်။

ကော်ဖီဆိုင် စက်ပစ္စည်း ရွေးချယ်မှုနှင့် ကုန်ကျစရိတ် နှိုင်းယှဉ်ချက်

ကော်ဖီဆိုင်တစ်ဆိုင်၏ အရည်အသွေးနှင့် ကုန်ကျစရိတ် ဖွဲ့စည်းပုံကို အဓိက ဆုံးဖြတ်သည်မှာ espresso စက်နှင့် grinder ဖြစ်သည်။ Specialty Coffee Association (SCA) ၏ အကြံပြုချက်အရ ဘတ်ဂျက်ခွဲဝေရာတွင် grinder ကို espresso စက်နှင့် အနည်းဆုံး အချိုးတူ ဦးစားပေးသင့်သည်။ အကြောင်းမှာ ညီညာသော ကြိတ်ခွဲမှုသည် extraction တည်ငြိမ်မှုကို တိုက်ရိုက် ထိန်းချုပ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အောက်ပါ ဇယားသည် အဆင့်သုံးမျိုးအလိုက် တင်သွင်းခွန်မပါသေးသော ကမ္ဘာ့ဈေးနှုန်း ခန့်မှန်းခြေများ (ထုတ်လုပ်သူ ၂၀၂၄ ဈေးစာရင်းများအပေါ် အခြေခံ) ကို ဖော်ပြထားသည်။

ရန်ကုန်တွင် ဤစက်များကို တင်သွင်းရာ၌ ကုန်သွယ်ခွန်နှင့် commercial tax ပေါင်း ၁၅ မှ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ထပ်ဆောင်း ကျသင့်တတ်သည်ဟု ပြည်တွင်း စက်ပစ္စည်း ဖြန့်ဖြူးသူများက ထောက်ပြသည်။ ထို့ကြောင့် Linea Mini တစ်လုံး၏ ပြည်တွင်း ရောက်ဈေးမှာ ကျပ်သိန်း ၁၅၀ အထက် ရောက်ရှိနိုင်သည်။ ဈေးကွက်ဝင်ခါစ လုပ်ငန်းရှင်များအတွက် အသုံးများသော နည်းလမ်းမှာ စတင်အဆင့် သို့မဟုတ် အလယ်အလတ်အဆင့် စက်ဖြင့် စတင်ပြီး၊ အရောင်း တည်ငြိမ်မှသာ ပရော်ဖက်ရှင်နယ်အဆင့်သို့ အဆင့်မြှင့်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဒုတိယလက် (used) commercial စက်များကို စစ်ဆေးဝယ်ယူခြင်းဖြင့် မူလဈေး၏ ၄၀ မှ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ သက်သာစေနိုင်သော်လည်း boiler သိပ်သည်းမှု၊ group head အခြေအနေနှင့် အရန်ပစ္စည်း ရရှိနိုင်မှုကို ကြိုတင် အတည်ပြုရန် မဖြစ်မနေ လိုအပ်သည်။

ကော်ဖီဆိုင်တစ်ဆိုင်၏ ယူနစ်စီးပွားရေး၊ တကွက်ချ ဥပမာတစ်ခု

ရန်ကုန်မြို့လယ်တွင် ထိုင်ခုံ ၃၀ ဆံ့ specialty ကော်ဖီဆိုင်တစ်ဆိုင်၏ တစ်လစာ ဝင်ငွေထွက်ငွေ ဖွဲ့စည်းပုံကို တကွက်ချ ကြည့်ခြင်းဖြင့် ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ပုံ၏ အရေးပါမှုကို ပိုနားလည်နိုင်သည်။ flat white တစ်ခွက်ကို ၃,၅၀၀ ကျပ် ရောင်းသည်ဆိုပါက ထိုတစ်ခွက်အတွက် ကုန်ကြမ်းကုန်ကျစရိတ် (COGS) မှာ အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြမ်းနိုင်သည်။ Myanmar Coffee Association ၂၀၂၄ ၏ ပြည်တွင်း specialty အစေ့ဈေးနှုန်းအရ double shot အတွက် အစေ့ ၁၈ ဂရမ်သည် ၆၀၀ ကျပ်ခန့်၊ နို့ ၁၅၀ မီလီလီတာ ၄၅၀ ကျပ်၊ ခွက်နှင့်အဖုံး ၃၅၀ ကျပ် ကျသင့်သည်။

ဤဥပမာတွင် တစ်ခွက်ချင်း gross margin သည် ၅၇% ရှိသော်လည်း၊ ဆိုင်ခန်းငှားရမ်းခနှင့် ဝန်ထမ်းစရိတ်ကြောင့် အသားတင်အမြတ်မှာ ၃၅% သို့ ကျဆင်းသွားသည်။ Winrock International ၂၀၂၃ ၏ Myanmar coffee value chain လေ့လာချက်က ထောက်ပြသည်မှာ ရန်ကုန်ဆိုင်အများစုသည် တစ်နေ့ ခွက်အရေအတွက် ၁၂၀ အောက်ရှိပါက အရှုံးပေါ်တတ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် break-even ရောက်ရန် တစ်နေ့ အနည်းဆုံး ၁၀၀ ခွက်မှ ၁၂၀ ခွက် ရောင်းနိုင်ရန် လိုအပ်ပြီး၊ အစားအစာ menu ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် တစ်ဦးချင်း သုံးစွဲမှု (average ticket) ကို မြှင့်တင်ရန် မဟာဗျူဟာ အရေးကြီးသည်။ မြို့လယ်နှင့် မြို့စွန် ဆိုင်ခန်းငှားရမ်းခ ကွာဟမှုသည် အသားတင်အမြတ်ကို တိုက်ရိုက် သက်ရောက်စေသည်။

ရန်ကုန် ဘာရစ်စတာ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းနှင့် ကျွမ်းကျင်မှု လေ့ကျင့်ရေး

ခေတ်သစ်ကော်ဖီဆိုင်များ ပေါ်ထွန်းလာခြင်းနှင့်အတူ ဘာရစ်စတာ (barista) ဆိုသည့် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း အလုပ်အကိုင်အသစ်တစ်ခုလည်း ရန်ကုန်တွင် ပေါ်ပေါက်လာသည်။ Myanmar Coffee Association ၂၀၂၄ ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ရန်ကုန်တစ်မြို့လုံးတွင် specialty ဆိုင်များ၌ အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသူ ဘာရစ်စတာ ၂,၀၀၀ ဦးခန့် ရှိပြီး၊ entry-level လစာမှာ ၂၀၀,၀၀၀ မှ ၃၀၀,၀၀၀ ကျပ်အကြား၊ head barista အဆင့်မှာ ၅၀၀,၀၀၀ ကျပ်အထက် ရရှိသည်။

လေ့ကျင့်ရေးအတွက် ပြည်တွင်း roaster ကြီးများဖြစ်သော Genius Shan Highlands Coffee နှင့် Sann Coffee Roastery တို့သည် barista academy များ ဖွင့်လှစ်ကာ espresso extraction, milk steaming နှင့် latte art ကဲ့သို့သော အခြေခံ ကျွမ်းကျင်မှုများကို သင်ကြားပေးနေသည်။ နိုင်ငံတကာ အသိအမှတ်ပြုလိုသူများအတွက် Specialty Coffee Association (SCA) ၏ Coffee Skills Program (CSP) module များကို ရန်ကုန်ရှိ အချို့သင်တန်းကျောင်းများတွင် တက်ရောက်နိုင်ပြီး၊ Barista Skills Foundation လက်မှတ်အတွက် သင်တန်းကြေး ၂၅၀,၀၀၀ မှ ၄၀၀,၀၀၀ ကျပ်ခန့် ကျသင့်သည်။

• espresso extraction၊ dose, yield, time (၁:၂ ratio, ၂၅ မှ ၃၀ စက္ကန့်) ထိန်းချုပ်ခြင်း
• microfoam နို့ steaming နှင့် rosetta, tulip ကဲ့သို့ latte art ပုံဖော်ခြင်း
• grinder calibration နှင့် dial-in လုပ်ဆောင်ခြင်း
• customer service နှင့် menu အကြောင်း ရှင်းပြနိုင်ခြင်း

ကျွမ်းကျင်မှု အသိအမှတ်ပြုမှုကို မြှင့်တင်ရန် World Coffee Events နှင့် ချိတ်ဆက်ထားသော Myanmar National Barista Championship ကိုလည်း ကျင်းပလေ့ရှိပြီး၊ အနိုင်ရသူသည် World Barista Championship သို့ ကိုယ်စားပြု ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် ရရှိသည်။ ဤပြိုင်ပွဲများသည် ဘာရစ်စတာ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းကို လေးစားဖွယ် အလုပ်အကိုင်တစ်ခုအဖြစ် မြှင့်တင်ပေးရုံသာမက၊ ဆိုင်ရှင်များအနေဖြင့် ကျွမ်းကျင်ဝန်ထမ်း ထိန်းသိမ်းရေး (staff retention) ၏ အရေးပါမှုကိုလည်း သတိပြုလာစေသည်။ ကျွမ်းကျင်သော ဘာရစ်စတာတစ်ဦး ထွက်ခွာသွားခြင်းသည် ဆိုင်တစ်ဆိုင်၏ ကော်ဖီအရည်အသွေးနှင့် customer loyalty ကို တိုက်ရိုက် ထိခိုက်စေနိုင်သည်။

Related Reading

• ရန်ကုန်မြို့၏ ကော်ဖီယဉ်ကျေးမှု – Third Wave Coffee မှ ရိုးရာလက်ဖက်ရည်ဆိုင်အထိ (main pillar)
• WiFi ကောင်းသော ရန်ကုန် ကော်ဖီဆိုင်များ အလုပ်လုပ်ရန်
• ကားပါကင်ရှိသော ရန်ကုန် ကော်ဖီဆိုင်များ
• ညနေပိုင်းဖွင့်သော ရန်ကုန် ကော်ဖီဆိုင်များ
• ရန်ကုန် ကော်ဖီဆိုင် လုပ်ငန်း အောင်မြင်ရေး လျှို့ဝှက်ချက်
• ရန်ကုန် ကော်ဖီဆိုင်များ၏ စျေးနှုန်းအပြည့်အစုံ လမ်းညွှန်
• ရန်ကုန် မြို့နယ်အလိုက် ကော်ဖီဆိုင် အပြည့်အစုံစာရင်း
• ရန်ကုန်မြို့ရှိ အကောင်းဆုံး ကော်ဖီဆိုင် ၂၀ ခု
• ရန်ကုန်မှာ ကော်ဖီဆိုင်ဖွင့်ရန် လိုအပ်ချက်များ
• ရန်ကုန်ရှိ ကော်ဖီဆိုင် အမျိုးအစားများနှင့် ပုံစံများ
• Coffee Bean & Tea Leaf ရန်ကုန် အပြည့်အစုံ သုံးသပ်ချက်
• Craft Cafe ရန်ကုန် သုံးသပ်ချက် – ကော်ဖီအရည်အသွေးနှင့် ဝန်ဆောင်မှု
• Rangoon Tea House ကော်ဖီနှင့် အစားအသောက် သုံးသပ်ချက်
• Union Coffee ရန်ကုန် – မြန်မာ့ကော်ဖီ အထူးပြုဆိုင်

ကိုးကားချက်များ (Sources)

• FAO – မြန်မာ ကော်ဖီ ထုတ်လုပ်မှုနှင့် စိုက်ပျိုးရေး အချက်အလက်များ (Burmese ဘာသာဖြင့် အကျဉ်းချုပ်) – https://www.fao.org/
• Wikipedia – Coffee production in Myanmar (ကော်ဖီ မိတ်ဆက်မှု သမိုင်းနှင့် မျိုးကွဲ အချက်အလက်) – https://en.wikipedia.org/wiki/Coffee_production_in_Myanmar
• USAID – မြန်မာ ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် specialty ကော်ဖီ ပံ့ပိုးမှု အစီရင်ခံစာများ – https://www.usaid.gov/
• World Bank – ရန်ကုန်မြို့ပြ လူဦးရေနှင့် မြို့ပြ ဖွံ့ဖြိုးမှု အချက်အလက်များ – https://www.worldbank.org/
• Specialty Coffee Association – cupping အမှတ်ပေး စံနှုန်းများ – https://sca.coffee/

ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်

• fao.org
• usaid.gov