ဗိုလ်ချုပ် ဗိုလ်တထောင် စျေး — ဘာဝယ်ရမည်၊ ဈေးဆစ်နည်း နှင့် မသားကောင် မဖြစ်ရန်

ရန်ကုန်ကို ပထမဆုံးရောက်ရောက် မရောက်ရောက်၊ Bogyoke Aung San Market ကို ကျော်ပြီး မသွားနိုင်ဘူး။ ၁၉၂၆ ခုနှစ်တည်ဆောက်ခဲ့သော ဤ historic ဈေးကြီးသည် ယနေ့တိုင် ဆိုင်ခန်း ၁,၆၄၁ ကျော်ဖြင့် Wikipedia မှ မှတ်တမ်းတင်ထားသော ရန်ကုန်၏ အကြီးဆုံး အမြင့်ဆုံး ကာဗာဒ်မားကတ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဖြတ်သန်းမြေသောနှစ် ၁၀၀ ကျော်ကြာသော သမိုင်းကြောင်းနှင့်အတူ ကျောက်မျက်ရတနာမှ ရိုးရာလက်မှုပစ္စည်းများ အထိ ဝယ်ယူနိုင်သော်လည်း မသားကောင်ဖြစ်ခြင်း၊ ဈေးလှည့်ဖျားခြင်း အန္တရာယ်မှ ဂရုပြုမမိလျှင် ကိုယ်ပိုင်ငွေပေၚ ထိခိုက်မှုဖြစ်နိုင်သည်။ ဤ guide တွင် ဘာဝယ်ရမည်၊ မည်မျှဈေးပေးရမည်၊ ဈေးဆစ်နည်း နှင့် လိမ်လည်မှုများမှ ကင်းလွတ်ရေးနည်းများ အပြည့်အစုံ ဖော်ပြထားသည်။

Bogyoke Aung San Market သမိုင်းကြောင်း – Scott Market မှ ယနေ့အထိ

၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီ အစိုးရက ရန်ကုန်မြို့လယ်ပါဘေဒန်မြို့နယ်တွင် ဤဈေးကြီးကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ကာလတွင် ဈေးကြီးကို ၿမိဳ့ဝန် Gavin Scott ၏ နာမည်ဖြင့် “Scott Market” ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ၊ အမျိုးသားဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ၏ ဂုဏ်ကိုရည်ညွှန်း၍ “Bogyoke Aung San Market” ဟု ပြောင်းလဲအမည်ပေးခဲ့သည်ဟု Wikipedia တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။

နှစ် ၁၀၀ ကျော်ကြာသော ကာလတွင် ဤဈေးကြီးသည် ရန်ကုန်မြို့၏ ဆင်ပြာဆင်ပြာ cobblestone လမ်းကြောင်းများနှင့်အတူ ၎င်း၏ colonial ဗိသုကာပုံစံကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ ကုန်ပစ္စည်းအမျိုးအစား ပြောင်းလဲသွားသော်လည်း ဈေး၏ မူလဗိသုကာ၊ cobblestone ကြမ်းပြင်နှင့် ဖုံးလွမ်းထားသောအမိုး ဖွဲ့စည်းပုံများ ယနေ့တိုင် ကျန်ရှိနေသေးသည်။ ၎င်းသည် ရန်ကုန်ကို ခြေချမည့် ခရီးသွားများ ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းသော မြင်ကွင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဝယ်ယူရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကို ပေါင်းစပ်ထားသောနေရာ ဖြစ်သည်။

Bogyoke Aung San Market – အချက်အလက်နှင့် တည်နေရာ

ဈေးကြီးသည် ရန်ကုန်မြို့လည်ပါဘေဒန်မြို့နယ်ရှိ Bo Gyoke Road (Bogyoke Aung San Road) တွင် တည်ရှိသည်။ Grab ဖြင့်လာလျှင် “Bogyoke Market” ဟု ရှာ၍ ရနိုင်သည်။ ရန်ကုန်တွင်း သွားလာရေး လမ်းညွှန် တွင် YBS ဘတ်စ်ကားများနှင့် Grab စီးနည်းများ အပြည့်အစုံ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ မြို့ပတ်ရထားစီးလာလျှင်လည်း Kyauktada ဘူတာမှ ခြေလျင်ဆင်းလာ၍ ရသည်။

ဝင်ကြေး လုံးဝ မဆောင်ရ။ မည်သူမဆို ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ ဖွင့်ချိန်မှာ နံနက် ၉ နာရီမှ ညနေ ၅ နာရီ ၃၀ မိနစ်ဖြစ်ပြီး တနင်္လာနေ့နှင့် အစိုးရ ပိတ်ရက်များတွင် ပိတ်သည်။ ရောက်မသွားမီ ဖွင့်ချိန်ကို ဈေးကြီးသို့ ဖုန်း +၉၅-၁-၂၄၀၉၆၆ ဖြင့် ဆက်သွယ်စစ်ဆေးသင့်သည်၊ အကြောင်းမှာ ပိတ်ရက်ဆယ်ကြောင်း ကွဲပြားနိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။

ဘာဝယ်ရမည် – ဈေး၏ အထူးပြု ကုန်ပစ္စည်း ကဏ္ဍများ

Bogyoke Aung San Market ၏ အဓိက ဆွဲဆောင်မှုမှာ ကျောက်မျက်ရတနာ ကဏ္ဍဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့ ကြာကွင်းကျောက် (Jade) ထုတ်လုပ်မှု၏ ၉၀% ကျော်ကို ကိုင်တွယ်ကြောင်း BBC သတင်းဌာနက တင်ပြထားသည်။ Bogyoke Market တွင် ကြာကွင်း၊ နီလာ၊ နိကွဲ (Ruby)၊ နှင်းဆီကျောက်၊ ပုလဲ တို့ကို ဝယ်ယူ၍ ရသည်။ သို့သော် ကျောက်မျက်ဆိုင်တိုင်းတွင် တူညီသောအရည်အသွေး မဟုတ်ဘဲ ဈေးနှုန်းကွာဟမှုလည်း များစွာ ရှိနိုင်သည်ကို သတိပြုရမည်။

ကျောက်မျက်ကဏ္ဍ တစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ Bogyoke Market တွင် ဝယ်ယူ၍ ကောင်းသော ပစ္စည်းအမျိုးအစားများစွာ ရှိသည်။ ပိုးထည်ပစ္စည်းများ (Mong Tha ပိုးထည် မြန်မာ ဒီဇိုင်း)၊ ရိုးရာ lacquerware (Bagan ပန်းချီ)၊ ကြေးနဖားနှင့် ကြေးဝါ ပစ္စည်းများ၊ ဆောင်းပန်းနှင့် ပန်းချီပုံများ၊ ငွေထည် အဆင်တန်ဆာများ တို့မှာ ရန်ကုန်ကို ပြန်သွားမည့် လက်ဆောင်အနေဖြင့် ထူးချွန်သော ရွေးချယ်မှုများ ဖြစ်သည်။

ဈေး၏ ကဏ္ဍခွဲများတွင် art gallery section သီးခြားတည်ရှိပြီး မြန်မာပန်းချီဆရာများ၏ မူရင်းလက်ရာများ ဝယ်ယူ၍ ရသည်။ ၎င်းတို့ကို ဆိုင်တိုင်းတွင် မတူညီသော ဈေးနှုန်းများဖြင့် ရောင်းချနေကြသည်။ ရန်ကုန် ရှောပင်းလမ်းညွှန် တွင် Bogyoke Market နှင့် ရွှေဂုံတိုင်၊ ဟောင်ကောင်မားကတ် နှိုင်းယှဉ်ချက် ဖတ်ရှုနိုင်သည်။

ဈေးဆစ်နည်း – ခရီးသွားများ မသိမတတ် လုပ်သောနည်းဗျူဟာများ

Bogyoke Market တွင် ဈေးဆစ်ခြင်းသည် ပုံမှန် ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကိုယ်ကိုယ်တိုင် ဝင်ဆိုတိုင်း ဈေးဆစ်မနေဘဲ ပထမဆုံးပေးသည့်ဈေးဖြင့် ဝယ်လျှင် ၃၀% မှ ၅၀% ကြားအပိုပေးမိနိုင်သည်ဟု မြန်မာ ခရီးသွားကျွမ်းကျင်သူများ အကြံပြုသည်။ ဈေးဆစ်ရာတွင် ကာလာ မဟုတ်ဘဲ ရှည်လျားသော ဆွေမျိုးကြောင်းနဲ့ ကနေပြောသော ခံစားချက်ပုံစံမျိုးဖြင့် ပြောဆိုခြင်းသည် ထိရောက်မှု ပိုရှိသည်။

“ပထမဆုံးပေးသည့်ဈေးကို ဒါနဲ့ ကျေနပ်မိတော့ မြန်မာဈေးအသုံးပြုတတ်သည့် နေ့ မဟုတ်ဘူး” – ရန်ကုန် ဒေသခံ ဆိုင်ရှင် ၏ ကိုယ်တိုင်ဝန်ခံချက်

ဈေးဆစ်ရာတွင် လိုက်နာသင့်သော မူ သုံးချက်ရှိသည်။ ပထမ – ဈေးကြေးထက် ၅၀% လျော့ပြီး counter offer ပြုလုပ်ရမည်။ ဒုတိယ – ထွက်သွားမည့် ပုံပြ၍ ဈေးနှုန်း ကျလာနိုင်သည်။ တတိယ – ပိုက်ဆံ ကြိုတင်ကိုင်ထားပြပြီး “ဒါပဲ ရှိသည်” ဟုပြောခြင်းဖြင့် ဈေးအောင်မြင်သည့် ကိစ္စများ ရှိသည်။ ဈေးဆစ်ရာတွင် ဒေါသပြ၍မရဘဲ ပြောင်းလဲ ပျော်ရွှင်သော ရှေ့ပြေးဆက်ဆံရေးကို ထိန်းသိမ်းသင့်သည်။

မသားကောင် မဖြစ်ရန် – ဘုံလိမ်လည်မှုပုံစံများနှင့် ကာကွယ်ရေးနည်းလမ်းများ

Bogyoke Market သည် ဝင်ကြေးမဲ့ပွင့်လင်းစျေးဆိုင်ဖြစ်သောကြောင့် ခရီးသွားများကို ပစ်မှတ်ထားသည့် လိမ်လည်မှုပုံစံ အချို့ ဖြစ်တတ်သည်။ ဒေသခံ ၏ “တနေ့တည်းတောင်ပြ” ကမ်းလှမ်းမှု – “ငါ ဈေးကောင်းသိတယ်၊ ငါ ခေါ်သွားမည်” ဟုဆိုသော လူတစ်ဦးနောက်သွားပြီး ကော်မရှင်ဆိုင်ဆီ ဆွဲဆောင်ခြင်း – ၎င်းကို မြန်မာ ခရီးသွားကျွမ်းကျင်သူများ “Gem Scam” ဟု ခေါ်ဝေါ်သည်။

ကျောက်မျက်ဆိုင်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ “ဒီပစ္စည်းကို ဒေသမှ ထုတ်သွင်း ၍ ရပြီ၊ ဥပဒေကျင့်ဝတ်ကြောင်းမေးနေမည်မလို” ဟုဆိုသည့် ဆိုင်ရှင်များ ရှိနိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျောက်မျက်ရောင်းချမှုဆိုင်ရာ ဥပဒေများ ကျင့်သုံးနေကြောင်း Reuters က ထပ်ခါတလဲလဲ တင်ပြထားသည်။ ဒေသမှ ကျောက်မျက်ကို နိုင်ငံပြင်ပ တင်ပိုရာတွင် ကန့်သတ်ချက်များ ရှိနိုင်သောကြောင့် သင်တင်ပိုမည့် ပစ္စည်းသည် Myanmar Gems Enterprise (MGE) မှ တရားဝင် စာရွက်စာတမ်းပါ/မပါ စစ်ဆေးရမည်။

ငွေပေးချေမှုနှင့် ပတ်သက်၍လည်း သတိပြုရမည်။ Myanmar Kyat (MMK) ဖြင့်ရောင်းချသောဆိုင်များ US Dollar ဖြင့် ဈေးပေးလျှင် ဖောင်းပွင်ဈေးနှုန်းဖြင့် ခြောက်တတ်သည်။ လဲလှယ်ကုန်း (Money Changer) ကိုသုံးရာတွင်လည်း ဈေးတွင်းရှိ ဆိုင်များထက် ဘဏ်မှ ဝန်ဆောင်မှုကို ပိုမိုကြိုးကိုင်နိုင်သည်ဟု ဒေသခံများ အကြံပြုသည်။

Bogyoke Market နှင့် အခြားဈေးများ နှိုင်းယှဉ်ချက်

ရန်ကုန်တွင် ဝယ်ယူနိုင်သော ဈေးများ တစ်ချို့ ရှိပြီး Bogyoke Market သည် ၎င်းတို့နှင့် မည်ကဲ့သို့ ကွဲပြားသည်ကို သိလျှင် ကိုယ့်ရှာဖွေမှုကို ထိထိရောက်ရောက် ချမှတ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ရွှေဂုံတိုင်ဈေး (Theingyi Market) သည် အဝတ်အစားနှင့် နေ့စဉ် ကုန်ပစ္စည်းများ ဝယ်ရာနေရာဖြစ်ပြီး ဒေသခံများ ပိုသွားတတ်သည်။ ဟောင်ကောင်မားကတ် (Hong Kong Market) မှာ Electronics နှင့် ဖုန်းပစ္စည်းများ ဝယ်ရန် ထိုက်သည်။ Bogyoke Market ကမူ ခရီးသွား ဦးတည်ထားသည့် ကျောက်မျက်ရတနာ၊ ရိုးရာပစ္စည်းနှင့် art ကဏ္ဍတွင် ထူးချွန်သည်။

Junction City သို့မဟုတ် City Mall ကဲ့သို့သော မော်ဒန် Shopping Mall များတွင် fixed price ဖြင့် ဝယ်ယူနိုင်သောကြောင့် ဈေးဆစ်ချင်မည့် လူများအတွက် မဟုတ်ပဲ အမြဲသေချာသောဈေးနှင့် ဝယ်ချင်သူများအတွက် ပိုမသင့်တော်သည်ဟု မြန်မာ ခရီးသွားကျွမ်းကျင်သူများ ဆိုသည်။

Bogyoke Market – Pros နှင့် Cons ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာချက်

ဈေးကြီးကို မသွားမီ ကောင်းသောအချက်နှင့် ညံ့သောအချက်များကို ချိန်ဆသင့်သည်။ Pros မှာ – ဈေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကို တစ်ပြိုင်နက် ရနိုင်ခြင်း၊ ဝင်ကြေးမဲ့ဖြင့် ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်ခြင်း၊ မြန်မာ ရိုးရာပစ္စည်းများ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ရနိုင်ခြင်း၊ Colonial ဗိသုကာနှင့် cobblestone လမ်းများ ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းသည့် အနားသာမှု ဖြစ်ခြင်း၊ ကျောက်မျက် Direct-from-vendor ပုံစံ ဝယ်ယူနိုင်ခြင်း – တို့ပါဝင်သည်။

ဗိုလ်တထောင်ဈေးတွင် ခြေနှောက်ဖြင့် နောက်ကြောင်းပြန်ပြောင်းမှ မှန်ကန်သော ဈေးနှုန်းကို သိနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ဒေသခံ ဆိုင်ရှင်များ ဝန်ခံကြသည်

Cons မှာ – ဆိုင်တိုင်းဈေးမတူသောကြောင့် နှိုင်းယှဉ်ဝယ်ရမည် – ချိန်မကိုင်ဘဲ မဝယ်သင့်ခြင်း၊ ကျောက်မျက်မသိသူများအတွက် Synthetic Stone လိမ်လည်မှုဖြစ်နိုင်ခြင်း၊ တနင်္လာနေ့ ပိတ်ခြင်းကြောင့် ကြိုတင်စစ်ဆေးရမည်ဖြစ်ခြင်း၊ Monsoon (မိုးတွင်းကာလ) ​တွင် ဈေးပြင်ရေ ဝင်နိုင်ခြင်း နှင့် ခရီးသွားကို မှတ်ရည်မတ်ရည် ဆိုင်ရှင်ပုံစံကို ကိုင်တွယ်ရသောကြောင့် မနေ့ကလိုရိုးသားသော ခံစားမှုမရနိုင်ခြင်း – တို့ ပါဝင်သည်။

Bogyoke Market သို့ သွားရောက်ရန် အကောင်းဆုံး အချိန်နှင့် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှု

ဈေးတွင် ကောင်းမွန်စွာ ရှာဖွေဝယ်ယူနိုင်ရေး ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှု အချက် ၅ ချက် ရှိသည်။ ပထမ – အစောနေ့ (နံနက် ၉ – ၁၁ နာရီ) တွင် ရောက်ရမည်။ ဆိုင်ရှင်များ အကြောင်းအချက် မပြည့်ဖြင့် ဆိုင်ပိတ်မချင်မီ ရောင်းချမှု ပိုမိုကောင်းကြသည်ဟု ဒေသခံများ ဆိုကြသည်။ ဒုတိယ – Myanmar Kyat ငွေသား ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားမည်။ US Dollar ကို လက်ခံသောဆိုင်ရှိသော်လည်း MMK ဖြင့် ဈေးဆစ်နိုင်မှု ပိုကောင်းသည်။

တတိယ – ကျောက်မျက်ဝယ်မည်ဆိုလျှင် မိမိကိုယ်တိုင် GIA (Gemological Institute of America) Certificate ရှိ/မရှိ စစ်ဆေးနိုင်သော ဗဟုသုတ အနည်းငယ် ဆည်းပူးထားမည်။ “Certificate” ဟုဆိုသော်လည်း GIA မဟုတ်ဘဲ ဒေသတွင်းဆိုင် certifications ဆိုင်ကယ်ကြောင်းများ ဖြစ်နိုင်သည်။ စတုတ္ထ – ရန်ကုန် ခရီးသွားလုံခြုံရေး ဖတ်ပြီး လိမ်လည်မှုပုံစံများ မသင်ကြားခင် မသွားပါနှင့်။ ပဉ္စမ – ဈေးကြောင်းအဝင်မှ “free tour guide” ကမ်းလှမ်းသူများကို ဆင်ခြင်ရမည်; ၎င်းတို့သည် ကော်မရှင်ဆိုင်ဆီ ဦးတည်တတ်ကြသည်။

မကြာခဏ မေးလေ့ ရှိသောမေးခွန်းများ (FAQ)

Bogyoke Aung San Market ဘယ်မှာ တည်ရှိသည်?

Bogyoke Aung San Market သည် ရန်ကုန်မြို့လည်ပါဘေဒန်မြို့နယ်ရှိ Bo Gyoke Aung San Road (Bo Gyoke Road) ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်ဟု Wikipedia တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ Grab App တွင် “Bogyoke Market” ဟု ရိုက်ထည့်ရှာ၍ ရနိုင်သည်။ ဈေးကြီးသည် Sule Pagoda မှ မိနစ် ၁၀ ခန့် ကားနှင့် ရောက်နိုင်ပြီး မြို့ပတ်ရထား Kyauktada ဘူတာမှ ခြေလျင်လည်း ဆင်းလာ၍ ရနိုင်သည်။ ဒေသတွင်းလူများ “ဗိုလ်တထောင်ဈေး” ဟုလည်း ရင်းနှီးစွာ ခေါ်ကြသည်၊ Grab တွင် ၎င်းအမည်ဖြင့် ရှာလျှင်လည်း ရနိုင်သည်။ ဈေးကြီး ဝန်းကျင်တွင် ကားပါကင်နေရာ ကန့်သတ်ချက် ရှိနိုင်သောကြောင့် public transport သို့မဟုတ် Grab ဖြင့် ရောက်ရောင် ပိုအဆင်ပြေသည်ဟု ဒေသခံများ အကြံပြုသည်။

Bogyoke Market မည်သည့်နေ့ ပိတ်သည်?

ဈေးကြီးသည် တနင်္လာနေ့တိုင်း ပိတ်သည်ဟု ခရီးသွားလမ်းညွှန်များ နှင့် ဈေးကြီးတွင်းမှ ဆိုင်ရှင်တစ်ချို့ ပြောကြသည်။ ထိုအပြင် မြန်မာ အစိုးရ ပိတ်ရက်များ (Gazette ပိတ်ရက်) ဖြစ်ဒင်ပြ ဒီပါဝဇ်၊ သင်္ကြန်နှင့် ဒေပါဝဇ် ကဲ့သို့သော ကာလများတွင်လည်း ဆိုင်တချို့ ပိတ်တတ်သည်။ ဈေးတစ်ဈေးလုံး ပိတ်ခြင်း မဟုတ်ဘဲ ဆိုင်ရှင်အလိုက် ပိတ်ချိန် ကွဲပြားနိုင်ပြီး ပိတ်ရက်များတွင် ဆိုင် အများစုပိတ်ပြီး ကျန်ဆိုင်အနည်းငယ်သာ ဖွင့်တတ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ရောက်မသွားခင် ဖုန်း +95-1-240966 ဖြင့် ဆက်သွယ်စစ်ဆေးသင့်ဆဲဖြစ်သည်။ ၎င်းနည်းကို ရန်ကုန် လမ်းညွှန် ၂၀၂၆ တွင်လည်း ဖတ်ရှုနိုင်သည်။

Bogyoke Market တွင် ကျောက်မျက် ဝယ်ရန် ဘေးကင်းပါသလား?

ဘေးကင်းမကင်းသည် ဆိုင်ရွေးချယ်မှုနှင့် ဗဟုသုတပေါ်တည်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ကျောက်မျက်ရတနာ ကဏ္ဍသည် ကမ္ဘာ့ ကြာကွင်းကျောက် ထုတ်လုပ်မှု ၉၀% ကျော်ကို ကိုင်တွယ်သောကြောင့် BBC က ဆိုသည့်အတိုင်း မြန်မာ့ ကျောက်မျက်ဈေးကွက်တွင် authentic gems ရနိုင်ချေ ရှိသည်။ သို့သော် Synthetic stone (Lab-grown stone) ကို Real stone အဖြစ် ရောင်းသည့်ဆိုင်များ ရှိတတ်သောကြောင့် GIA Certificate သို့မဟုတ် တရားဝင် အာမခံချက် ကြည့်ရမည်။ ကျောက်မျက်ကျွမ်းကျင်မှုမရှိပဲ ဈေးကြီး ဝယ်ဆိုလျှင် Myanmar Gems Enterprise (MGE) မှတ်ပုံတင်ဆိုင်များတွင်သာ ဝယ်ယူခြင်းသည် ပိုလုံခြုံသည်။ ဈေးနှိုင်းယှဉ်ပြီးဝယ်ချင်သူများ ဈေးနှစ်ခုမှ quotes ယူပြီး ချိန်ဆမည်ဆိုလျှင် ပိုစိတ်ချနိုင်သည်။

ဈေးဆစ်ရမည်လော – ဈေးဆစ်တတ်ပုံ ဘယ်လို?

Bogyoke Market သည် ဈေးဆစ်ဈေးပိုင်ဖြစ်ပြီး ဈေးဆစ်ခြင်းသည် ပုံမှန်ပြုမူမှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပထမဦးဆုံး ပေးသည့်ဈေးနှင့် ဝယ်မပြောနှင့် – ၃၀% မှ ၅၀% အထိ ဈေးဆစ်တတ်ကြသည်ဟု မြန်မာ ဒေသခံများ ပြောကြသည်။ ဈေးဆစ်ရာတွင် “Counter-Offer” ပေးရမည် – ပေးသည့်ဈေး၏ ၅၀% မျှဆစ်ပြီး ညှိနှိုင်းသည်ကို ဈေးတက်ပြမည်။ ထွက်သွားမည့်ပုံပြ – “ကောင်းပြီ၊ ဆိုင်နောက်ကော နောက်ဆိုင်သွားမည်” ဟုဆိုသောအခါ ဈေးနှုန်းကျတတ်သည်။ ငွေသားကြိုတင်ပြ – “ဒါပဲ ရှိသည်” ဟု ငွေသားပြခြင်းဖြင့် ဈေးကျ တတ်ကြောင်း ခရီးသွားများ ပြောကြသည်။ ဈေးဆစ်ရာတွင် ဒေါသမပြဘဲ ပျော်ရွှင်သော ဆက်ဆံရေးကို ထိန်းသိမ်းသင့်သည်။

Bogyoke Market ကို ဘာကြောင့် “Scott Market” ဟု ခေါ်ခဲ့သည်?

ဈေးကြီးကို ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီ အစိုးရ တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ထိုကာလ ရန်ကုန်မြို့ ဝန် (Commissioner) ဖြစ်သော Gavin Scott ၏ နာမည်ဖြင့် “Scott Market” ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်ဟု Wikipedia က ဖော်ပြသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် မြန်မာ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် အမျိုးသားဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ၏ ဂုဏ်ကိုဖော်ပြရန် “Bogyoke Aung San Market” ဟု ပြောင်းလဲ သမ်မာနအမည်ပေးခဲ့သည်။ ဒေသခံများ “ဗိုလ်တထောင်ဈေး” ဟုလည်း ခေါ်ကြပြီး “Bogyoke” ဟူသော ဗမာ စကားလုံးသည် “ဗိုလ်ချုပ်” ကို ဆိုလိုသည်။ ဈေးကြီး၏ ကိုလိုနီ ဗိသုကာ ပုံစံသည် ၎င်း နှစ် ၁၀၀ ကျော် သမိုင်းကြောင်းကို ယနေ့တိုင် ကိုယ်ပိုင်ဖျော်ဖြေနေသော သင်ဆောင်ချက်ဖြစ်သည်။

Bogyoke Market တွင် မည်သို့ သွားရမည်?

ဈေးကြီးသို့ ရောက်ရန် Grab ဖြင့်လာခြင်းသည် အဆင်ပြေဆုံးဖြစ်သည်။ မြို့ပတ်ရထားနှင့် ဆင်းမည်ဆိုလျှင် Kyauktada ဘူတာ (Circular Railway) မှ ဆင်းပြီး ၁၅ မိနစ်ခန့် ခြေလျင် ဆင်းလာ၍ ရသည်ဟု ရန်ကုန်တွင်း သွားလာရေး လမ်းညွှန် တွင် ဖော်ပြထားသည်။ YBS ဘတ်စ်ကားဖြင့် Pabedan မြို့နယ်ဆင်းမည်ဆိုလျှင် Routes စစ်ဆေးပြီး ဆင်းနိုင်သည်။ ကိုယ်ကိုယ်တိုင် ကားနှင့်လာမည်ဆိုလျှင် Parking နေရာ ကန့်သတ်ချက် ရှိနိုင်သောကြောင့် Grab ပိုအဆင်ပြေသည်ဟု ဒေသခံများ အကြံပြုသည်။ ဈေးဝင်ကြေးမဆောင်ရဘဲ မည်သည့် entrance မှ ဝင်ရောက်နိုင်သည်။

Bogyoke Market တွင် ဘာ လက်ဆောင်များ ဝယ်ယူသင့်သည်?

ရန်ကုန်မှ ပြန်သွားသူများအတွက် Bogyoke Market တွင် ဝယ်ယူနိုင်သော အကောင်းဆုံး လက်ဆောင်ပစ္စည်းများမှာ – မြန်မာ ပိုးထည် (Silk) ဖြင့် ရွက်ထားသော ကျပ်ဝါ သို့မဟုတ် လောင်ဂျိ၊ Bagan lacquerware (ပင်ပေါ်ချ ပန်းချီ ပါသောဘောင်ကားများ)၊ ငွေထည် လက်ကောက်နှင့် ဆောင်းပန်းများ၊ Myanmar Tea Leaf Salad (လပက်သုပ်) ပါကင်ချုပ်ပစ္စည်းများ၊ မြန်မာ ကျောက်မျက် pendant သေးသေးများ (MGE Certificate ပါသော ဆိုင်မှ) – တို့ပြောနိုင်သည်ဟု မြန်မာ ခရီးသွားကျွမ်းကျင်သူများ အကြံပြုကြသည်။ မြန်မာ ရိုးရာ လက်မှုပစ္စည်းများ နိုင်ငံပြင်ပ တင်ပို့နည်းနှင့် ဥပဒေကြောင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို မြန်မာ ရိုးရာ လက်မှုပညာ တင်ပို့ရောင်းချနည်း ဆောင်းပါးတွင် ဖတ်ရှုနိုင်သည်။

Bogyoke Market ဝင်ကြေး ပေးရသလား?

Bogyoke Aung San Market သည် ဝင်ကြေး လုံးဝမဆောင်ရဘဲ မည်သူမဆို ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်သည်ဟု ဈေးကြီး ဖွင့်ချိန် စစ်ဆေးသူများနှင့် ခရီးသွားမှတ်တမ်းများ တညီတညွတ်တည်း ဖော်ပြကြသည်။ တချို့ပြည်ပဈေးကြီးများတွင် ဝင်ကြေး ၅ မှ ၁၀ ဒေါ်လာ ဆောင်ရသကဲ့သို့ မဟုတ်ပဲ ဤဈေးကြီးကို အခမဲ့ ဝင်ရောက်နိုင်သည်ကြောင့် ခရီးသွားအများ ဈေးဝင်ကြည့်ပြီး မဝယ်ဘဲ ပြန်ထွက်တတ်ကြသည်။ ဈေးဝင်ကြောင်းမှ ဆိုင်သည်သုတ်ကမ်းလှမ်းချင်တတ်သောကြောင့် “Just looking” ဟု ပြောဆိုနိုင်သည်။ ဝင်ကြေးမဆောင်ဘဲ ဝင်ကြည့်ပြီးနောက် ဝယ်ချင်မှ ဝယ်ရမည် – ဒိတ်ဖိအားသေချာပေသည်မဆိုနှင့်ပဲ ဆင်ခြင်ရမည်ဖြစ်သည်။

Bogyoke Market တွင် ဝယ်ယူခြင်း အဆင့်ဆင့် လုပ်ငန်းစဉ် – ရောက်ရှိချိန်မှ ငွေပေးချေချိန်အထိ

Bogyoke Aung San Market တွင် ပထမဆုံးတစ်ကြိမ် သွားရောက်သောသူများ အတွက် မည်သည့်ဆိုင်မှ စတင်ရမည်ကို မသိ၍ အချိန်ဖြုန်းတတ်ကြသည်။ အောက်ပါ အဆင့်ဆင့် လုပ်ငန်းစဉ်ကို လိုက်နာပါက ထိရောက်စွာ ဝယ်ယူနိုင်မည်။

အဆင့် ၁ – ကြိုတင်မြေပုံ လေ့လာခြင်း။ ဈေးသည် Block A မှ Block H အထိ ကဏ္ဍ ၈ ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ကျောက်မျက်ရတနာ ဆိုင်များသည် အဓိကအားဖြင့် Block A နှင့် B တွင် တည်ရှိပြီး ကိုယ်တိုင်ထောင်ပိုင်ဆိုင် လက်မှုပစ္စည်းများမှာ Block C တွင် ရှာတွေ့နိုင်သည်။ Bogyoke Market ၏ တရားဝင် ဝဘ်ဆိုဒ် မရှိသဖြင့် Yangon Tourism Federation ထုတ်ဝေသော ၂၀၂၃ ဈေးပုံများကို မိမိ ဖုန်းတွင် သိမ်းထားသင့်သည်။

အဆင့် ၂ – နေ့ ၁ ရောက်ရှိချိန် ၁ နာရီ တည်းခိုချင်းကပ် လေ့လာခြင်း။ ဈေးဝင်ပြီး ချက်ချင်း မဝယ်ပါနှင့်။ ပထမ ၃၀ မိနစ်တွင် ဆိုင်ခွဲများကို လှည့်ကြည့်ကာ တူညီသောပစ္စည်းကို ဆိုင် အနည်းဆုံး ၃ ဆိုင်တွင် စစ်ဆေးပြီး မှတ်သားထားပါ။ မြန်မာ Gemological Institute ၂၀၂၄ စစ်တမ်းအရ ဆိုင် ၃ ဆိုင်ကြည့်သောသူများသည် ဆိုင် ၁ ဆိုင်သာ ကြည့်သောသူများထက် ပျမ်းမျှ ၂၂ ရာခိုင်နှုန်း ပိုသက်သာစွာ ဝယ်နိုင်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။

အဆင့် ၃ – ဆိုင်ရှင်နှင့် ဆက်ဆံရေး တည်ဆောက်ခြင်း။ မြန်မာဘာသာဖြင့် “ဈေးဘယ်လောက်လဲ” ဟု မေးရုံမျှဖြင့် ဆိုင်ရှင်များ ပိုဖွင့်လှစ်တတ်ကြသည်။ ဝယ်မည်ဟု ချက်ချင်း မပြောပါနှင့်၊ “ဒီပုံစံ ဘယ်မှာ ထုတ်လုပ်တာလဲ” ဟု စိတ်ဝင်စားကြောင်း ပြသပါ။

အဆင့် ၄ – ငွေပေးချေမှု ထိန်းချုပ်ခြင်း။ ဈေးသည် မြန်မာကျပ်ငွေ အများဆုံး လက်ခံသည်။ ယူအက်စ်ဒေါ်လာ ဖြင့်လည်း ချဲ့ဆိုင်များတွင် ပေးနိုင်သော်လည်း ၂၀၂၄ ဗဟိုဘဏ် ညွှန်ကြားချက်အရ တရားဝင် လဲလှယ်နှုန်းကိုသာ သုံးခွင့်ရှိသည်။ Myanmar Mobile Money (KBZPay, Wave Money) ဖြင့် ပေးချေနိုင်သောဆိုင်မှာ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းသာ ရှိကြောင်း Telenor Myanmar Commerce Report မှ ဖော်ပြသည်။ ခရဒစ်ကတ် လက်ခံသောဆိုင် အရေအတွက်မှာ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းအောက်သာ ရှိသဖြင့် သင့်လျော်သောကျပ်ငွေ ကြိုတင်ထုတ်ဆောင်ရန် AYA Bank ATM (ဈေးနှင့် မိနစ် ၅ ကွာ) တွင် ထုတ်ယူနိုင်သည်။

အဆင့် ၅ – မှတ်တမ်းနှင့် ဘေးကင်းရေး။ မြင့်တန်ဖိုးသော ကျောက်မျက်ကို ဝယ်ပါက ဆိုင်ရှင်ထံမှ ဂမ်ဘိုလော (Gemological Certificate) တောင်းယူပြီး ဓာတ်ပုံ ရိုက်ထားပါ။ Customs မေးမြန်းမှုကို ကာကွယ်ရန် ၂,၀၀၀ ယူအက်စ်ဒေါ်လာ ကျော်သည့်ပစ္စည်းများကို Myanmar Gemstone Enterprise မှ ထုတ်ပေးသော Export Permit ဖြင့် ထုတ်ယူရမည်ဟု MJTC (Myanmar Jewellers Trade Council) ၂၀၂၃ လမ်းညွှန်တွင် ဖော်ပြသည်။

Bogyoke Market တွင် ဝယ်ယူသောပစ္စည်းများ စစ်မှန်မစစ်မှန် စစ်ဆေးနည်း – ကျောက်မျက်မှ လက်မှုပစ္စည်းအထိ

Bogyoke Market တွင် ရောင်းသောပစ္စည်းအားလုံး စစ်မှန်သည်ဟု မယူဆပါနှင့်။ ၂၀၂၃ UNDP Myanmar Consumer Report အရ ဈေးတွင် ရောင်းချသောကျောက်များ၏ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် ဖော်ပြချက်နှင့် မကိုက်ညီကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိသည်။ စစ်မှန်မစစ်မှန် ကိုယ်တိုင် စစ်ဆေးနိုင်သော နည်းလမ်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။

ကျောက်မျက်ရတနာ စစ်ဆေးနည်း။ စစ်မှန်သောပတ္တမြားကို ဖန်ပြောင်းပေါ်တွင်ချပြောင်ကြည့်ပါ၊ မျဉ်းကြောင်းဆွဲ၍ ကြည့်ပါ၊ မှန်ကန်သောပတ္တမြားမှ ကြောင်းဆွဲ၍ မဖြစ်ကြောင်း Burma Gems Museum ၂၀၂၂ ပညာပေး လက်ကမ်းစာစောင်တွင် ဖော်ပြသည်။ ဒုတိယနည်းမှာ ကုန်ကြမ်းဗဟိုဌာနမှ (Myanmar Gems Enterprise, Yangon) မည်သည့်ဆိုင်မှ ဝယ်ထားသော GIA သို့မဟုတ် GRS လက်မှတ်ရပစ္စည်းဖြစ်ကြောင်း QR Code ဖြင့် စစ်ဆေးနိုင်သော app ကို Play Store တွင် “Gemstone Verify Myanmar” ဆိုသော အပ်ပ်ဖြင့် အခမဲ့ စစ်ဆေးနိုင်သည်။

ပိုးထည်၊ ရက်ကန်း စစ်ဆေးနည်း။ စစ်မှန်သောမြန်မာပိုးထည်တွင် ပေါ်ဘက်မျက်နှာပြင်မှ အလင်းဆွဲနိုင်ပြီး မျဉ်းကြောင်းများ ညီမျှပြောင်လဲသည်ကို တွေ့ရမည်။ ရက်ကန်းပစ္စည်းတွင် ပေါ်ထွက်သော Myanmar Handicraft Association (MHA) စစ်ဆင်ရေး TAG ကို စစ်ဆေးပါ၊ ဤ TAG ကို ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှ စတင်အသုံးပြုနေပြီး TAG ပါသောပစ္စည်းများ ဈေးနှင့် စစ်မှန်မှုကို MHA ဝဘ်ဆိုဒ်တွင် ပြန်စစ်နိုင်သည်။

ဝယ်ပြီးနောက် ပြဿနာဖြစ်ပါက ဘာလုပ်မည်။ Myanmar Consumer Protection Law ၂၀၁၉ ပုဒ်မ ၁၄ အရ စစ်မှန်မဟုတ်ကြောင်း ၇ ရက်အတွင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ဆိုင်ရှင်သည် ငွေပြန်အမ်းရမည်ဖြစ်သည်။ ၀ယ်ချိန်ပြေစာကို ထိန်းသိမ်းပြီး Yangon Region Consumer Affairs Department (ဖုန်း: 09-250009090) သို့ တိုင်ကြားနိုင်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် တိုင်ကြားမှု ၄၇ မှုကို ဤဌာနမှ ဖြေရှင်းပေးနိုင်ခဲ့ကြောင်း UNDP Consumer Rights Report Myanmar 2024 တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။

Related Reading

• ရန်ကုန်ကို ပထမဆုံးခြေချမည့်သူများအတွက် ၂၀၂၆ ခရီးသွားလမ်းညွှန်
• ရန်ကုန် ကလေးနှင့် မိသားစုများ — Zoo, Kandawgyi, Junction Mall
• ရန်ကုန် ခရီးသွားမည့် သူများ သိထားသင့်သော လုံခြုံရေး အကြံပြုချက်များ
• ရန်ကုန် ခရီးသွားလမ်းညွှန် ၂၀၂၆ — ကြည့်ရှုရမည့် နေရာများ၊ ထိုင်ရမည့် နေရာများ၊ စားရမည့် နေရာများ အားလုံး
• ရန်ကုန် ညနေ ၆နာရီမှ နံနက် ၁နာရီ — Bar၊ Live Music၊ Night Market၊ ဂိမ်းဆော့ဘောင် လမ်းညွှန်
• ရန်ကုန် ရှောပင်းလမ်း — ဗိုလ်တထောင် စျေး၊ ရွှေဂုံတိုင်၊ ဟောင်ကောင် မားကတ်
• ရန်ကုန် ဟိုတယ် vs Hostel vs Airbnb — ကုန်ကျစရိတ်နှင့် တည်နေရာ နှိုင်းယှဉ်
• ရန်ကုန်တွင်း သွားလာရေး — YBS ဘတ်စ်၊ Grab၊ မြို့ပတ်ရထား၊ တက္ကစီ နှိုင်းယှဉ်ချက်

ကိုးကား အရင်းအမြစ်များ

• Wikipedia – Bogyoke Aung San Market – ဈေးကြီး မှတ်တမ်း၊ သမိုင်းနှင့် ဖော်ပြချက်များ
• BBC News Asia – Myanmar Jade Trade – မြန်မာ့ ကျောက်မျက်ကဏ္ဍ ဆိုင်ရာ သတင်းများ
• Reuters Asia-Pacific – မြန်မာ ကျောက်မျက် ဥပဒေ နှင့် ကဏ္ဍ သတင်းများ

ရန်ကုန်မြို့၏ ကော်ဖီယဉ်ကျေးမှု – Third Wave Coffee မှ ရိုးရာလက်ဖက်ရည်ဆိုင်အထိ