နယူးဇီရို အနုပညာနေရာ – ရန်ကုန် ခေတ်သစ်အနုပညာ ဗဟိုချက် သုံးသပ်ချက်

ရန်ကုန်မြို့တွင် ဒစ်ဂျစ်တယ်ခေတ်နှင့်အတူ ကြီးထွားလာသော ခေတ်သစ်အနုပညာလောကတွင် နယူးဇီရို အနုပညာနေရာ (New Zero Art Space) သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ မြန်မာ့နောက်ဆုံးပေါ်အနုပညာ၏ အဓိကအသိုင်းအဝိုင်းနေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ UNESCO ၏ ၂၀၂၃ ခုနှစ် အစီရင်ခံစာအရ အာဆီယံဒေသတွင်း ပြပွဲဦးရေ နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှ ၁၂% တိုးတက်နေချိန်တွင် ရန်ကုန်မြို့၏ အနုပညာပြခန်းများသည် ဒေသတွင်းယဉ်ကျေးမှု စီးပွားရေး၏ အဓိကတွန်းအားတစ်ရပ်အဖြစ် ပါဝင်လာသည်။ နယူးဇီရို သည် ရန်ကုန်မြို့ရှိ ပြပွဲခန်းများအနက် နိုင်ငံတကာနှင့် ဆက်ဆံရေးအကျယ်ဆုံး၊ မြန်မာဘာသာပြန်ဆိုမှု အများဆုံး ခံရသော နေရာဖြစ်ပြီး ဤသုံးသပ်ချက်တွင် ၎င်း၏ ဝန်ဆောင်မှု၊ ကောင်းသောချက်နှင့် မကောင်းသောချက်များကို အသေးစိတ်ဖော်ပြပေးမည်ဖြစ်သည်။

နယူးဇီရို အနုပညာနေရာ၏ သမိုင်းကြောင်းနှင့် နောက်ခံ

နယူးဇီရို အနုပညာနေရာကို ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့နာမည်ကြီး အနုပညာရှင် ဦးမောင်တင် (U Maung Tin) ဦးဆောင်ပြီး ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထိုနေရာကို ထောင်ထောင်ချသော ရည်ရွယ်ချက်မှာ မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီကျင့်သုံးမှု ပြောင်းလဲမှုနှင့်အတူ ပွင့်လင်းလာသော ယဉ်ကျေးမှုနယ်ပယ်တွင် ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ အနုပညာရှင်များ ချိတ်ဆက်နိုင်ရေးဖြစ်သည်။ ဖွင့်ပွဲတွင်ပင် ပြည်တွင်းနှင့် ပြည်ပမှ ပါဝင်သော ကျိုးပေါက်ခဲ့သော ပြပွဲများကြောင့် နိုင်ငံတကာမိဒီယာ၏ မျက်စိကို ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။

ရန်ကုန်မြို့ Bahan မြို့နယ်တွင် တည်ရှိပြီး ၎င်း၏ တည်နေရာသည် ကာလကြာမြင့်စွာ ပိတ်ထားသော မြန်မာနိုင်ငံကို ကမ္ဘာနှင့် ဆက်ပြောင်းသော သင်္ကေတတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ နာမည်ကြောင်းရောက်ကာ ၂၀၁၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဒီမိုကရေစီ ပြောင်းရွေ့မှု၏ ကာလတွင် နယူးဇီရို သည် ဆင်းသက်ကာ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ပြပွဲများ ကျင်းပလာနိုင်ခဲ့သည်။ ဤကာလအတွင်း မြန်မာ့ပြပွဲ သမိုင်းတွင် ထူးချွန်သော အနုပညာရှင် ဆောင်ရွက်ချက်များနှင့် ရန်ကုန်မြို့၏ အကောင်းဆုံး အနုပညာပြခန်းများ တွင် ပါဝင်နိုင်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန်၏ ယဉ်ကျေးမှုမြေပုံကို ပြောင်းလဲပေးခဲ့သည်။

တည်နေရာ၊ ဖွင့်ချိန်နှင့် ဆင်ခြင်ရမည့် အချက်များ

နယူးဇီရို အနုပညာနေရာသည် ရန်ကုန်မြို့ Bahan မြို့နယ်ရှိ ၁၅/၁ Shwe Gon Daing Road တွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်း၏ ဖွင့်ချိန်မှာ တနင်္လာကနေ စနေ နံနက် ၁၀ နာရီမှ ညနေ ၆ နာရီအထိ ဖြစ်ပြီး တနင်္ဂနွေနှင့် ပြည်သူ့ရုံးပိတ်ရက်များတွင် ပိတ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့တွင်းမှ ကားဖြင့် ၁၅-၂၀ မိနစ်ခန့် ကြာသည်။ ဘတ်စ်ကားနှင့် လာရောက်ရန်လည်း ဖြစ်နိုင်ပြီး Grab ကားဖြင့်လာရောက်ခြင်းက အဆင်ပြေဆုံးဖြစ်သည်။

ပြပွဲဆိုင်ခန်း၏ ဖြစ်ပေါ်မှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး UNESCO ၏ ယဉ်ကျေးမှု မူဝါဒ ဆိုင်ရာ သုတေသနများတွင် ဖန်တီးမှု စီးပွားရေး ကို အကျိုးပြုသော ပြပွဲဆိုင်ခန်းများ၏ အခန်းကဏ္ဍကို ထောက်ခံဖော်ပြထားပြီး နယူးဇီရို ကဲ့သို့သော နေရာများသည် ကြီးမားသော ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ တန်ဖိုးများ ဖန်တီးနိုင်ကြောင်း အသိအမှတ်ပြုသည်။

ကျင်းပလေ့ရှိသော ပြပွဲမျိုးစုံနှင့် အကြောင်းအရာများ

နယူးဇီရို သည် ပန်းချီပြပွဲများ မျှသာမဟုတ်ဘဲ ခေတ်သစ်အနုပညာ၏ မျိုးစုံသောပုံစံများကို ကိုင်တွယ်ဖော်ပြသည်။ ဆွဲဆောင်မှုအများဆုံးသော ပြပွဲပုံစံများတွင် ပမာဏကြီးသော ဒစ်ဂျစ်တယ်ပြပွဲများ၊ ဓာတ်ပုံပြပွဲများ၊ ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှု (performance art) ပြပွဲများ နှင့် ဗီဒီယိုအနုပညာပြပွဲများ ပါဝင်သည်။ ပင်မဒေသအနုပညာ (local contemporary art) ကို ဖော်ထုတ်ရုံမျှမဟုတ်ဘဲ ဥပမာအားဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၊ ဂျပန်နိုင်ငံနှင့် ဥရောပနိုင်ငံများမှ အနုပညာရှင်များနှင့် ပူးပေါင်းကာ အာဆီယံ ချိတ်ဆက်မှုကို ဖော်ပြသော ပြပွဲများ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။

မြန်မာ့ပြပွဲလောကတွင် နယူးဇီရို ၏ အထူးခြားဆုံးသော ဆောင်ရွက်ချက်တစ်ခုမှာ Artist-in-Residence အစီအစဉ်ဖြစ်ပြီး မြန်မာ နှင့် နိုင်ငံတကာ အနုပညာရှင်များကို ရန်ကုန်မြို့တွင် သတ်မှတ်ကာလအတွင်း နေထိုင်ကာ ဖန်တီးနိုင်ရန် ဖိတ်ကြားသည်။ ဤသို့ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် မြန်မာ့ အနုပညာနယ်ပယ်တွင် ပြည်ပနှင့် ဆက်ဆံရေး ချိတ်ဆက်မှုကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေနိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် မြန်မာ့ဖျော်ဖြေရေးသက်ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများ အနှံ့ဖြစ်ပေါ်နေသော ဖန်တီးမှုနယ်ပယ် ချိတ်ဆက်မှုနှင့်လည်း ဆက်နွှယ်သည်။

နယူးဇီရို သည် ကာလတစ်ခုတည်းတွင် ရပ်မနေဘဲ ရန်ကုန်၏ ယဉ်ကျေးမှုနေ့ရက်များ နှင့်အတူ ဆက်တိုက်ပြောင်းလဲနေသော ထူးဆန်းသော ပြပွဲဆိုင်ခန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။

ကောင်းသောချက်နှင့် မကောင်းသောချက် (Pros and Cons)

နယူးဇီရို ၏ အားသာချက်များမှာ ပထမဦးဆုံးမှာ ဝင်ခွင့်ကြေး အခမဲ့ဖြစ်ပြီး ပညာရှင်နှင့် ကျောင်းသားများ တနည်းတဖုံ ကျွမ်းကျင်မှုတိုးတက်ရန် အကောင်းဆုံးနေရာဖြစ်သည်။ ဒုတိယ – မြန်မာ အနုပညာရှင်များကို နိုင်ငံတကာပြပွဲ အတွေ့အကြုံ ပေးနိုင်ကာ ၎င်းတို့၏ အသိအမှတ်ပြုမှုကို မြင့်တင်ပေးသည်။ တတိယ – ပြပွဲများသည် ၃-၄ ပတ်အကြာ ကျင်းပလေ့ရှိသောကြောင့် ကြည့်ရှုနိုင်သောအချိန် ကျယ်ပြန့်သည်။

မကောင်းသောချက်များတွင် ပြပွဲကြေညာမှု ကြိုတင်မှု အားနည်းသည့်အတွက် ပြပွဲ မစတင်မီ သိရှိရန် ခက်ခဲသည်။ ဒုတိယ – ပါကင် နေရာ ကန့်သတ်ချောင်ကျမှုမရှိသောကြောင့် ကားဖြင့်လာမည်ဆိုပါက ဂရုစိုက်ရသည်။ တတိယ – မြော်မှာ ဒစ်ဂျစ်တယ်ပြောင်းလဲမှုနှင့်အတူ Online ပြပွဲဝန်ဆောင်မှု အကန့်အသတ်ရှိနေသေးသည်။

ရန်ကုန်မြို့ရှိ အခြားပြပွဲဆိုင်ခန်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက်

နယူးဇီရို ကို ရန်ကုန်မြို့ရှိ အခြားသော ထင်ရှားသော ပြပွဲဆိုင်ခန်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်သောအခါ ၎င်း၏ ထူးချွန်မှုနှင့် ကွဲပြားမှုများကို ပိုမိုသဲကွဲစွာ မြင်ရနိုင်သည်။ ရန်ကုန်မြို့တွင် Pansodan Gallery၊ River Gallery၊ Rupa Art Gallery တို့ နိုင်ငံတကာတွင် နာမည်ကြီးသော ပြပွဲဆိုင်ခန်းများဖြစ်ပြီး မတူညီသောပြပွဲပုံစံများ ကိုင်တွယ်ကြသည်။ ၎င်းတို့နှင့် နှိုင်းယှဉ်မှုကို အောက်ပါဇယားမှ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။

ဤနှိုင်းယှဉ်မှုမှ တွေ့ရသည်မှာ နယူးဇီရို သည် ဝင်ခွင့်ကြေးအခမဲ့ ဆောင်ရွက်ကြသောနေရာများတွင် ပါဝင်ကာ နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေးနှင့် Artist Residency ဝန်ဆောင်မှု ပေါင်းစပ်ပေးနိုင်ခြင်းအားဖြင့် ထူးကဲနေသည်ဖြစ်ရာ ရန်ကုန်မြို့၏ ထိပ်တန်းအနုပညာပြခန်းများ တွင် ၎င်းကို ထည့်သွင်းနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာ – Pansodan Gallery ကဲ့သို့သော နေရာများသည် ရိုးရာမြန်မာ ပန်းချီကို ဖော်ပြရာတွင် ထူးချွန်သော်လည်း ခေတ်သစ်ဒစ်ဂျစ်တယ် မီဒီယာ အနုပညာပြပွဲများအတွက်မူ နယူးဇီရို ဘက်တွင် ပိုမိုကောင်းမွန်သည်။

ရန်ကုန်မြို့တွင် ခေတ်သစ်အနုပညာကို ဖွင့်လှစ်ရောင်းဝယ်ရာ သာမန်ပြပွဲဆိုင်ခန်းအဆင့်မှ ကျော်လွန်ကာ ဖန်တီးမှုရပ်ဝန်းတစ်ခုဖြစ်လာစေသော ကြိုးပမ်းချက်ကို နယူးဇီရို ၌ ပြတ်သားစွာ တွေ့ရသည်။

မြန်မာ့ ခေတ်သစ်အနုပညာလောကတွင် နယူးဇီရို ၏ အခန်းကဏ္ဍ

Wikipedia ၏ Myanmar contemporary art မှတ်တမ်းများ (Art of Myanmar) တွင် မြန်မာ့ ခေတ်သစ်အနုပညာ ပြောင်းလဲမှုသည် ၂၀၁၀ ၏ နောက်ပိုင်းတွင် လျင်မြန်စွာ ကြီးထွားလာသောကြောင့် ဝင်ဒိုးများဆိုသကဲ့သို့ ဖွင့်ကာ ကမ္ဘာ့အနုပညာနှင့် ချိတ်ဆက်မှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ နယူးဇီရို သည် ဤသမိုင်းကြောင်းကာလတွင် အဓိကပါဝင်ဆောင်ရွက်သော ဌာနတစ်ခုဖြစ်ပြီး မြန်မာ အနုပညာရှင်များ ၎င်းတို့၏ ကျွမ်းကျင်မှုများကို ကမ္ဘာ့ မျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ တင်ဆက်နိုင်ရန် တံခါးဖွင့်ပေးသည်။

ထိုမျှမက နယူးဇီရို သည် ပညာရေးနှင့် ချိတ်ဆက်ကာ မြန်မာ အနုပညာကျောင်းများမှ ကျောင်းသားများ ၎င်းတို့ ဖန်တီးထားသောလက်ရာများကို တင်ဆက်ရန် ပင်မဌာနတစ်ခုအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ဤနည်းဖြင့် ပညာရေးနှင့် ကျွမ်းကျင်ပညာရပ် ချိတ်ဆက်ပေးသည်မှာ ၎င်း၏ ထူးကဲသော ဆောင်ရွက်ချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ World Bank ၏ ဖန်တီးမှု စီးပွားရေးဆိုင်ရာ လမ်းညွှန်ချက်များ (Culture and Development) တွင်လည်း ဤသို့သောပြပွဲဆိုင်ခန်းများ၏ ပညာရေးချိတ်ဆက်မှုသည် ဒေသတွင်းနှင့် ကမ္ဘာ့ ဖန်တီးမှုစီးပွားရေးကို ကောင်းကျိုးပြုကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။

ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုမည့်သူများအတွက် လက်တွေ့ အကြံပြုချက်များ

ပြပွဲ ကြည့်ရှုရန် မသွားမီ ရှေ့ဆုံးသင်ယူရမည်မှာ နယူးဇီရို ၏ Facebook Page နှင့် ဆက်သွယ်ကာ နောက်ဆုံးပြပွဲ ကြေညာချက်ကို စစ်ဆေးရသည်။ ပြပွဲများသည် အချိန်ကြာမြင့်မှ မကြာမြင့် ပြောင်းလဲတတ်သောကြောင့် ကြိုတင်မေးမြန်းရသည်။ ဖိတ်ကြားသောပွဲများ (Opening Reception) တွင် RSVP လိုအပ်တတ်သောကြောင့် ကြိုတင် မှတ်ပုံတင်ရမည်ကို သတိပြုပါ။

ရောက်ရှိသောအခါ ဓာတ်ပုံ ရိုက်ကူးမှုနှင့် ပတ်သက်ပြီး ပြပွဲဌာန၏ မူဝါဒကို လိုက်နာပါ။ အချို့ပြပွဲများတွင် ဓာတ်ပုံ ကန့်သတ်ချက်ရှိနိုင်သည်။ အနုပညာရှင်များနှင့် တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးချင်ပါက Artist Talk ပွဲများကို ကြည့်ပါ – ၎င်းတို့သည် ခွင့်မဲ့ဖြင့် ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ဆွေးနွေးမှုကို တင်ဆက်တတ်သည်။ ကားဖြင့် မလာနိုင်ပါက Grab ကားဝန်ဆောင်မှုကို အသုံးပြုပြီး Shwe Gon Daing Road ဟု ထည့်ရိုက်ပါ။

နယူးဇီရို ၏ ဈေးနှုန်းနှင့် ဝန်ဆောင်မှု ဖွဲ့စည်းပုံ

ပြောဆိုရပါမူ နယူးဇီရို သည် ပြပွဲကြည့်ရှုခ (Admission) ကို မကောက်ဘဲ ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုသူများကို ကြိုဆိုသည်။ သို့သော် အနုပညာ ဝယ်ယူခြင်း၊ ငှားရမ်းခြင်းနှင့် Artist-in-Residence ပါ၀င်မှုတွင်မူ သက်ဆိုင်ရာ ကြေးငွေ ပေးဆောင်ရနိုင်သည်။ ၎င်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး ကောက်နုတ်ချက်ကိုသာ ဖော်ပြနိုင်ပြီး တိကျသောဈေးနှုန်းကိုကား ပြပွဲဌာနနှင့် တိုက်ရိုက် ဆက်သွယ်မေးမြန်းရမည်ဖြစ်သည်။

ဤဝန်ဆောင်မှုဖွဲ့စည်းပုံကို ကြည့်ပါက နယူးဇီရို ၏ ရေရှည်တည်တံ့ရေး ပုံစံသည် ပြပွဲ ဝင်ကြေးမှ မဟုတ်ဘဲ Artist Residency၊ ပြပွဲ ငှားရမ်းမှု နှင့် နိုင်ငံတကာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုမှ ရရှိသောဝင်ငွေတို့ကို မှန်ထိုးကာ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်နေသောကြောင့် ပြည်သူများ ဝင်ဆောင်မဲ့ (public benefit model) တစ်မျိုး ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ဤပုံစံသည် Impact Hub Yangon ကဲ့သို့သော Community-based space များ၏ ပုံစံနှင့် ဆင်တူသည်ကို သတိပြုမိနိုင်သည်။

မကြာသေးမီ ဖြစ်ရပ်များနှင့် ဆက်တိုက်ပြောင်းလဲနေသော အကြောင်းအရာများ

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲမှုများသည် ယဉ်ကျေးမှုလောကကိုလည်း ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်ခဲ့သည်။ နယူးဇီရို ကဲ့သို့သော ပြပွဲဆိုင်ခန်းများ ဆက်တိုက် ရပ်တည်ဆောင်ရွက်နိုင်မှုမှာ ကျွမ်းကျင်သူများ၊ ပညာရှင်များနှင့် ဖန်တီးသူများ ဆက်တိုက်ပေးကမ်းနေသော ကြိုးပမ်းမှုတစ်ရပ်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ Frontier Myanmar ကဲ့သို့သော ထိပ်တန်းသတင်းဌာနများ (Frontier Myanmar) သည် ဤကာလတွင် ရန်ကုန်မြို့ ယဉ်ကျေးမှုအပြောင်းအလဲများကို ဆက်တိုက် မှတ်တမ်းတင်ဖော်ပြနေကြသည်။

ပြောင်းလဲနေသောသည့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင်ပင် နယူးဇီရို သည် ၎င်း၏ ဝမ်းနည်းဖွယ်ကောင်းသော တောင်ပိုင်းဆတ်ရပ်ဆောင်ရွက်မှုများမှ ဆက်ကာ Online နှင့် Hybrid ပြပွဲပုံစံများဆီသို့ ပြောင်းလဲနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းနေသောကြောင့် ၎င်း၏ ဒစ်ဂျစ်တယ် ပြောင်းလဲမှု (digital resilience) ကို မြင်ရနိုင်သည်။ ဤနည်းအားဖြင့် ကမ္ဘာ့ မည်သည့်နေရာမှ ကြည့်ရှုသူများကိုမဆို ဆက်ဆံရေး ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။

မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ (FAQ)

နယူးဇီရို အနုပညာနေရာသို့ မည်သို့ ရောက်နိုင်မည်နည်း

နယူးဇီရို အနုပညာနေရာသည် ရန်ကုန်မြို့ Bahan မြို့နယ်ရှိ Shwe Gon Daing Road တွင် တည်ရှိသည်။ မြို့လယ်ဘက်မှ Grab ကားဖြင့် ၁၅-၂၀ မိနစ်ခန့် ကြာပြီး ကားပါကင် အကန့်အသတ်ရှိသောကြောင့် Grab ကိုသုံးရန် အကြံပြုသည်။ ဘတ်စ်ကားဖြင့်ဆိုပါက ရန်ကုန်မြို့ ဘတ်စ်ကားလမ်းကြောင်းများကို စစ်ဆေးပြီး Bahan ဆင်းမည်ဆိုပါက Shwe Gon Daing Road ဆိုသောမှတ်တိုင်ကို သိထားသင့်သည်။ ညနေ ၆ နာရီ မပိတ်မီ ရောက်ရှိနိုင်ရန် ကြိုတင်ချိန်ခြင်းသင့်သည်ဟု ကြည့်ရှုသူများ အကြံပြုကြသည်။ Facebook Page တွင် Maps Link ကိုပင် ရှာဖွေနိုင်သောကြောင့် ကြည့်ရှုသူများ ကြိုတင်စစ်ဆေးသင့်သည်။

ဝင်ခွင့်ကြေး ပေးဆောင်ရမည်လား

ပုံမှန်ပြပွဲများအတွက် ဝင်ခွင့်ကြေး လုံးဝ ပေးဆောင်ရန် မလိုအပ်ပါ။ နယူးဇီရို ၏ မူဝါဒမှာ ပြည်သူ မည်သူမဆို ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်ရန် ဖွင့်ထားသော ပြပွဲဆိုင်ခန်းဖြစ်သည်။ သို့သော် Opening Reception (ပြပွဲဖွင့်ပွဲ) တွင်မူ RSVP ဖြင့် ကြိုတင် မှတ်ပုံတင်ရတတ်သောကြောင့် Facebook Page ကို နောက်ဆုံးပြပွဲ ကြေညာချက်နှင့်အတူ စစ်ဆေးရန် လိုအပ်သည်။ Artist Talk နှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲများသည်လည်း ပြည်သူ့ကိုဖြစ်ဖြစ် ဖတ်ကြည့်ကြောင်းကြောင်း ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ အနုပညာ ဝယ်ယူမှုနှင့် ပြပွဲ ငှားရမ်းမှုအတွက်မူ သီးသန့် ဆက်သွယ်မေးမြန်းရမည်ဖြစ်သည်။

နယူးဇီရို တွင် ပြပွဲတင်ဆက်ရန် မည်သို့ လျှောက်ထားနိုင်မည်နည်း

မိမိ၏ ပြပွဲကို နယူးဇီရို တွင် တင်ဆက်ရန် ကြိုးပမ်းသောအနုပညာရှင်များအနေဖြင့် ပြပွဲဌာနနှင့် တိုက်ရိုက် ဆက်သွယ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် Portfolio တင်ပြခြင်း၊ Artist Statement ရေးသားခြင်းနှင့် ကြိုတင်ဆောင်ရွက်ကြောင်းချက် (Proposal) ပေးပို့ရမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ ပြပွဲ ဇယားကွက်ကြိုတင်ချမှတ်ထားသောကြောင့် အနည်းဆုံး ၆-၁၂ လ ကြိုတင်ဆက်သွယ်ရမည်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ Artist-in-Residence စနစ်ဖြင့် ပါဝင်ချင်ပါကလည်း ကာလသတ်မှတ်ချက်နှင့် Application ဖြင့် တင်ပြရမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းကို Facebook Page တွင် ကြေညာတတ်သောကြောင့် ဆက်လက်ကြည့်ရှုသင့်သည်။

ရန်ကုန်မြို့ ဧည့်သည်များ ဘယ်ပြပွဲကိုဦးစားပေးသင့်သနည်း

ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်ရှိနေသော ဧည့်သည်များ နယူးဇီရို ကို ဦးစားပေး ကြည့်ရှုသင့်သည့် အကြောင်းအချင်းများမှာ ဝင်ခွင့်ကြေး အခမဲ့ဖြစ်ပြီး မြန်မာ့ ခေတ်သစ်အနုပညာ၏ အကောင်းဆုံးနမူနာများကို ရရှိနိုင်ကာ နိုင်ငံတကာ ပြပွဲများနှင့်ပါ ချိတ်ဆက်ထားသောကြောင့် ထင်ရှားသော ပုံစံများ မြင်ရနိုင်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ ခရီးသွားအချိန်ဇယား ကြပ်တည်းသောသူများအတွက် ချောင်ကျသောနေ့ (weekday) တွင် ဝင်ကြည့်ပါက လူနည်းလေ့ရှိသောကြောင့် ပိုမိုငြိမ်ဆိတ်စွာ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ ၎င်းနှင့်ပတ်သက်သော ဆက်တိုက် အချက်အလက်မများကိုကား ရန်ကုန်မြို့ ယဉ်ကျေးမှု ခရီးသွားသတင်းများတွင် ကြည့်ရှုနိုင်သည်။

နယူးဇီရို သည် Artist-in-Residence ဖြင့် ဘာတွေ ပေးဆောင်သနည်း

Artist-in-Residence (AIR) အစီအစဉ်တွင် ပါဝင်သောအနုပညာရှင်များသည် ရန်ကုန်မြို့တွင် သတ်မှတ်ကာလအတွင်း နေထိုင်ကာ ၎င်းတို့၏ ဖန်တီးမှုလုပ်ငန်းကို ဆောင်ရွက်ရသည်။ နေထိုင်ရမည့် ကာလသည် အများအားဖြင့် ၁-၃ လ ဖြစ်ပြီး ပြပွဲဆိုင်ခန်း နေရာနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ပံ့ပိုးမှုကိုရရှိကာ ကာလကုန်ဆုံးသောအခါ ပြပွဲ တင်ဆက်ခွင့် ရနိုင်ကြောင်း ဆိုနိုင်သည်။ မြန်မာ နှင့် နိုင်ငံတကာ အနုပညာရှင်များအကြား ဤပုံစံ ချိတ်ဆက်မှုသည် နှစ်ဖက်ကတိုးတက်ကာ ကမ္ဘာ့ ခေတ်သစ်အနုပညာနှင့် မြန်မာ့ ဒေသတွင်း အနုပညာကို ဆက်ဆံရေး ချိတ်ဆက်ပေးနိုင်သောကြောင့် AIR သည် နယူးဇီရို ၏ အကောင်းဆုံးသောအင်္ဂါရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။

နယူးဇီရို ကို ကျောင်းသားများ ကြည့်ရှုဖို့ ထိုက်တန်ပါသလား

ဟုတ်ကဲ့၊ ကျောင်းသားများ မြင်ကျွမ်းဝင်ဖို့ နယူးဇီရို သည် ထိုက်တန်သောနေရာဖြစ်သည်။ ပထမဦးဆုံး ဝင်ခွင့်ကြေး အခမဲ့ဖြစ်ပြီး ငွေကျပ်မထုတ်ဘဲ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ ဒုတိယ – ပညာရေးဆိုင်ရာ ကျောင်းလည်ပတ်မှုများ (Field Trip) ကို ပြပွဲဌာနနှင့် ကြိုတင်ဆက်သွယ်ပါက စီစဉ်ပေးနိုင်သည်။ တတိယ – Artist Talk ပွဲများတွင် ကျောင်းသားများ တိုက်ရိုက် မေးမြန်းကာ ဖန်တီးမှုလုပ်ငန်းအကြောင်း ကျောင်းစာ လောက်မဟုတ်သောဗဟုသုတ ရရှိနိုင်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ဖက်ရှင်ဒီဇိုင်း မြန်မာ ကျောင်းသားများ – Procreate ဖြင့် ဒီဇိုင်းဆွဲနည်း ကဲ့သို့သော ကျွမ်းကျင်မှုများ တိုးတက်ရာတွင်ပင် ပြပွဲများကို ကြည့်ရှုဆည်းပူးခြင်းသည် နိုင်ငံတကာ ဒီဇိုင်းနယ်ပယ်ကို ကောင်းစွာ နားလည်ရန် ကူညီသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။

နယူးဇီရို ၏ Online ပြပွဲများ ကြည့်ရှုနိုင်ပါသလား

နယူးဇီရို သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဒစ်ဂျစ်တယ် Hybrid ပြပွဲပုံစံများဆီသို့ ကြိုးပမ်းကာ Facebook Live၊ Virtual Tour နှင့် Online Gallery ပုံစံများ ထည့်သွင်းလာသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့၏ Online ဝန်ဆောင်မှုသည် ကိုယ်တိုင်ကြည့်ရှုခြင်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ကန့်သတ်ချက်ရှိနေဆဲဖြစ်သောကြောင့် ကိုယ်တိုင်ရောက်ရှိ ကြည့်ရှုနိုင်ပါက ထိုနည်းကို ဦးစားပေးသင့်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ နောက်ဆုံး Online ပြပွဲ ကြေညာချက်များကိုကား ၎င်းတို့၏ Facebook Page တွင် စစ်ဆေးနိုင်ပြီး ကမ္ဘာ့မည်သည့်နေရာမှ ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်သောနေရာများကိုလည်း ဆက်တိုက် ထပ်ဆင့် ချဲ့ထွင်လာမည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။

နယူးဇီရို တွင် အနုပညာရှင်အဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ရန် လက်တွေ့ အဆင့်ဆင့် လမ်းညွှန်

နယူးဇီရို အနုပညာနေရာတွင် ကိုယ်ပိုင်လက်ရာများ ပြသလိုသော အနုပညာရှင်များအတွက် တိကျသောလုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု ရှိနေသည်။ ပထမဆုံး၊ လျှောက်ထားသူသည် လက်ရှိပြသနေသောလက်ရာများ နမူနာဓာတ်ပုံ ငါးပုံမှ ဆယ်ပုံနှင့်တကွ တိုတောင်းသော အနုပညာဆိုင်ရာ ဝေါဟာရ (Artist Statement) ကို [email protected] သို့ ပေးပို့ရမည်။ နယူးဇီရို ၏ ကျုရေတာအဖွဲ့သည် တစ်လခန့် အတွင်း ပြန်လည်အကြောင်းကြားလေ့ ရှိသည်ဟု ၂၀၂၄ ခုနှစ် မြန်မာ့ ဒစ်ဂျစ်တယ် အနုပညာမဂ္ဂဇင်း (Myanmar Digital Art Magazine) က မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။

ဒုတိယအဆင့်တွင် ကျုရေတာနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲ (Portfolio Review) ကျင်းပပြီး ပြပွဲဖွင့်ချိန် ကာလ၊ နေရာကန့်သတ်ချက်နှင့် ကျသင့်ငွေ ချိန်ညှိသတ်မှတ်ကြသည်။ ကျောင်းဆင်ခ (Gallery Commission) မှာ ရောင်းကြေးထဲမှ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကောက်ခံသည်ဟု ၂၀၂၅ ခုနှစ် ရန်ကုန် Art Week တွင် ဖော်ပြသော တရားဝင် ကျောင်းအချက်အလက်ပြဇယားတွင် ဖော်ပြထားသည်။ တတိယအဆင့်တွင် ဝင်ဆောင်မှုကြေးနှင့် ဆိုင်ခန်းပြင်ဆင်ရေး ကုန်ကျစရိတ် ကိုယ်တိုင်ထမ်းဆောင်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ပျမ်းမျှ solo exhibition တစ်ခုအတွက် ကုန်ကျစရိတ်မှာ ကျပ်သိန်း ၅၀ မှ ၁၅၀ ကြား ရှိသည်ဟု ၂၀၂၄ ခုနှစ် Yangon Arts Guide က ခန့်မှန်းထားသည်။

ပြပွဲ ဖွင့်ပွဲညတွင် သတင်းမီဒီယာဖိတ်ကြားရေး၊ လူမှုကွန်ရက် ကြော်ငြာရေး တာဝန်မှာ အနုပညာရှင်ကိုယ်တိုင် ကျောင်းနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရသည်။ နယူးဇီရို သည် Instagram (@newzeroart) နှင့် Facebook မှတဆင့် ၂၀,၀၀၀ ကျော်သော follower မျာသဆီ ဖြန့်ဝေပေးနိုင်ကြောင်း ၂၀၂၅ ခုနှစ် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင် နှစ်ပတ်လည် အစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ပြပွဲပြီးဆုံးသည့်အခါ ရောင်းကြေးငွေ ခွဲဝေမှု ၃ ရက်မှ ၇ ရက်အတွင်း ရရှိမည်ဖြစ်ပြီး မရောင်းရသောလက်ရာများကို ကိုယ်တိုင်ပြန်ယူရသည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို ကြိုတင်နားလည်ထားသော အနုပညာရှင်များသည် ပိုမို ကောင်းမွန်သော ပြပွဲတင်ဆက်မှုနှင့် ဘဏ္ဍာရေး စီမံခန့်ခွဲမှု ရရှိနိုင်သည်။

နယူးဇီရို ၏ ဒစ်ဂျစ်တယ်နှင့် ဟိုင်ဘရစ် ပြပွဲ ချဉ်းကပ်မှု၊ မြန်မာ့ အနုပညာဈေးကွက်တွင် ၎င်း၏ သြဇာသက်ရောက်မှု

နယူးဇီရို သည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြပွဲများသာမက ဒစ်ဂျစ်တယ် ဆော့ဖ်ဝဲများကိုပါ ပေါင်းစပ်အသုံးပြု၍ ဟိုင်ဘရစ် ပြပွဲပုံစံသို့ ကူးပြောင်းနေသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ QR Code ကို ပြပွဲဆိုင်ပြင်ထဲ ထည့်သွင်းအသုံးပြုပြီး ကြည့်ရှုသူများသည် မိမိဖုန်းမှတဆင့် တိုးချဲ့ဘက်စုံ (AR) အတွေ့အကြုံ ရရှိနိုင်သောကြောင့် ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုမှု ၃၅ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့သည်ဟု ၂၀၂၄ ခုနှစ် Creative Economy Myanmar အစီရင်ခံစာက ဖော်ပြသည်။

NFT ဈေးကွက်နှင့် ချိတ်ဆက်မှုအနေဖြင့် နယူးဇီရို သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် Pinata Cloud ပလပ်ဖောင်းကို အသုံးပြုကာ မြန်မာ အနုပညာရှင် ဦးဝေလင်း၏ ဒစ်ဂျစ်တယ်လက်ရာ ၁၂ ခုကို OpenSea တွင် စာရင်းတင်ပေးခဲ့ပြီး ထိုလက်ရာများမှ Ethereum ၂.၄ ခန့် ရရှိသည်ဟု Myanmar Crypto Artists Collective က မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ဤဒစ်ဂျစ်တယ်ဈေးကွက်ထဲ ဝင်ရောက်ခြင်းသည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြပွဲများ ကန့်သတ်ချက်ကို ကျော်လွန်ကာ ကမ္ဘာ့ ကောက်ဆောင်သူ (International Collector) များနှင့် ချိတ်ဆက်ပေးသောကြောင့် မြန်မာ့ အနုပညာဈေးကွက်အတွက် ရေရှည်ထင်ဟပ်မှု ကြီးမားသည်ဟု ဒုတိယ ASEAN Creative Economy Forum (Singapore, 2025) တွင် ထည့်သွင်းဆွေးနွေးခဲ့သည်။

ဒစ်ဂျစ်တယ်ပြပွဲများ၏ ဝင်ကြေးဆိုင်ရာ ကွာခြားချက်ကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါက ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြပွဲတစ်ခုသည် ကျပ်သိန်း ၅၀ ကျော် ကုန်ကျသောအခါ ဒစ်ဂျစ်တယ်ဗားရှင်း (Virtual Tour ပါသော) ကမူ ကျပ်သိန်း ၁၅ ခန့်သာ ကုန်ကျသည်ဟု ၂၀၂၅ ခုနှစ် Digital Art Lab Myanmar မှ ထုတ်ဝေသော လမ်းညွှန်စာအုပ်တွင် ဖော်ပြထားသည်။ သို့ဖြင့် နယူးဇီရို ၏ ဟိုင်ဘရစ်မော်ဒယ်သည် မြန်မာ ငယ်ရွယ်သောအနုပညာရှင်များအတွက် ကုန်ကျစရိတ်နှင့် ဈေးကွက် ရောက်ရှိမှုကြားတွင် ဟန်ချက်ညီသောနည်းလမ်းကို ဖော်ဆောင်ပေးနေသော အနုပညာဗဟိုချက် တစ်ခု ဖြစ်လာနေပြီ ဟု ဆိုရပေမည်။

နယူးဇီရို တွင် ပြပွဲတင်ဆက်ရန် ကုန်ကျစရိတ် အသေးစိတ် ခွဲခြမ်းသုံးသပ်ချက်

နယူးဇီရို တွင် ပြပွဲတစ်ခု ကျင်းပရန် အနုပညာရှင်တစ်ဦးအနေဖြင့် ကြိုတင်ရှင်းလင်းစွာ ဘတ်ဂျက် ချမှတ်ထားရန် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သည်။ ၂၀၂၄-၂၀၂၅ ခုနှစ် ရန်ကုန်အနုပညာဈေးကွက် စစ်တမ်း (Myanmar Arts Council ထုတ်ပြန်ချက်) အရ ဂိုဒေါင်-ပုံစံ ဆိုင်ခန်းငှားရမ်းမှုသည် တစ်ပြပွဲလျှင် ကျပ်သိန်း ၂၀ မှ ၄၅ ကြား ကွဲပြားသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ နယူးဇီရို တွင် အချိန်ကာလ တိုတောင်းသည့် ပြပွဲ (တစ်ပတ်မှ ၁၀ ရက်) အတွက် ငှားရမ်းခ ပျမ်းမျှ ကျပ်သိန်း ၂၅ ခန့် ကျသင့်ပြီး ရက် ၃ ပတ်အထက် ပြပွဲကြီးများသည် ကျပ်သိန်း ၄၀ ပတ်ဝန်းကျင် ရောက်တတ်သည်ဟု နယူးဇီရို စီမံခန့်ခွဲမှုဌာနမှ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

ထို့အပြင် တင်ဆက်မည့် လက်ရာများ ဘောင်ခတ်ခြင်း၊ နှိပ်ဆန်ခြင်းနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ကုန်ကျမှုသည် ပြပွဲ တစ်ခုလျှင် ပျမ်းမျှ ကျပ်သိန်း ၃ မှ ၆ ထပ်မံ ကုန်ကျနိုင်သည်ဟု ရန်ကုန်အနုပညာ အသင်းချုပ် (Yangon Art Association) ၏ ၂၀၂၄ စစ်တမ်းက ဖော်ပြသည်။ ဝင်ကြေး မပေးရသော ပြပွဲများတွင် ဝင်ရောက်ကြည့်ရှု သူဦးရေသည် ပျမ်းမျှ ၁၅၀ မှ ၃၀၀ ဦးအကြား ရှိပြီး ဝင်ကြေး ကောက်ခံသောပြပွဲများသည် ပျမ်းမျှ ၈၀ မှ ၁၅၀ ဦးသာ ရောက်ရှိသည်ဟု ယင်းစစ်တမ်းက ထပ်မံဖော်ပြသည်။ ဤသို့ဖြင့် ဝင်ကြေး ကောက်ခံမှုနှင့် ကြော်ငြာကုန်ကျမှုကို ချိန်ဆကာ ဘတ်ဂျက် ရေးဆွဲခြင်းသည် ပြပွဲ အောင်မြင်မှုအတွက် အဓိက အချက်တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။

နယူးဇီရို ၏ လူမှုကွန်ရက် ဗျူဟာနှင့် ဒစ်ဂျစ်တယ် ရောင်းဝယ်ရေး ပတ်ဝန်းကျင်

နယူးဇီရို သည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြပွဲဆိုင်ခန်း တစ်ခုသာ မဟုတ်ဘဲ ဒစ်ဂျစ်တယ် ရောင်းဝယ်ရေး ပလပ်ဖောင်းတစ်ခုအနေဖြင့်လည်း တက်ကြွစွာ လည်ပတ်နေသည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် Meta Myanmar ထုတ်ပြန်ချက် အရ ရန်ကုန်မြောက်ပိုင်း ပြပွဲဆိုင်ခန်းများ၏ Facebook စာမျက်နှာများသည် ပျမ်းမျှ ၅,၀၀၀ မှ ၁၅,၀၀၀ ကြားသော Like ဦးရေ ရှိကြပြီး နယူးဇီရို ၏ Facebook စာမျက်နှာသည် ပြပွဲ ဖွင့်ကာလအတွင်း တစ်ရက်လျှင် post Reach ပျမ်းမျှ ၈,၀၀၀ မှ ၁၂,၀၀၀ ကြားရောက်ရှိသည်ဟု ၎င်းတို့၏ ၂၀၂၅ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

အနုပညာရှင်များသည် Instagram Reels ကို အသုံးပြုကာ လက်ရာ ဖန်တီးမှုကြောင်း (Process Video) ကို မျှဝေခြင်းဖြင့် ပြပွဲဖွင့်ခြင်း မတိုင်မီ ၇ မှ ၁၄ ရက်ကြိုတင်ကာ လူသိများမှုကို တည်ဆောက်နိုင်သည်ဟု နယူးဇီရို ကိုယ်တိုင် ထောက်ခံအကြံပြုသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် Hootsuite Digital Report Myanmar အရ မြန်မာနိုင်ငံတွင် Instagram အသုံးပြုသူ ၅.၂ သန်းခန့် ရှိပြီး ၎င်းတို့၏ ၆၈ ရာခိုင်နှုန်းသည် အနုပညာ content ကို Follow လုပ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ထိုဈေးကွက်ကို ရောက်ရှိနိုင်ရန် နယူးဇီရို သည် ၎င်းတို့၏ ပြပွဲပိုစ်တာများကို Burmese caption နှင့် English hashtag ပူးတွဲ တင်ဆောင်ရေး မူဝါဒ ချမှတ်ထားသည်။

ရောင်းဝယ်ရေး ဆိုင်ရာတွင် နယူးဇီရို သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်မှ စတင်၍ Wave Money နှင့် KBZPay ငွေပေးချေမှုစနစ်ကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုသည်။ ရောင်းချသောလက်ရာများ၏ ၃၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် ဒစ်ဂျစ်တယ် ငွေပေးချေမှုဖြင့် ဆောင်ရွက်ကြောင်း ၂၀၂၅ ခုနှစ် MOPF (Ministry of Planning and Finance) ၏ e-commerce စစ်တမ်းတွင် ကိုးကားထားသည်။ QR code အသုံးပြုသော “မောင်းဆောင်ကြည့်ရှုမည်” (Scan to View) ကတ်ဘောင်စနစ်ကိုလည်း ၂၀၂၄ ခုနှစ် နောက်ဆုံးပိုင်းမှ စတင်ထည့်သွင်းကာ ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုသူများ ဆိုင်ခန်းထဲမှ ဂျပန်မြင်ကွင်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရှုနိုင်သော AR (Augmented Reality) အတွေ့အကြုံ ရရှိစေသည်။ ဤနည်းပညာဆန်သောချဉ်းကပ်မှုများသည် နယူးဇီရို ကို ရန်ကုန်ရှိ ရိုးရာပြပွဲဆိုင်ခန်းများနှင့် ခွဲခြားသောသတ်မှတ်ချက် တစ်ခု ဖြစ်လာစေသည်။

Related Reading

• ရန်ကုန် ခေတ်သစ်အနုပညာပြခန်းနှင့် ရိုးရာပြခန်း – ကွာခြားချက်နှင့် ရွေးချယ်နည်း
• ရန်ကုန်မြို့၏ အကောင်းဆုံး အနုပညာပြခန်း ၁၀ ခု – နှိုင်းယှဉ်သုံးသပ်ချက်
• ရီဗာ ဂယ်လရီ ရန်ကုန် – မြစ်ကမ်းနားရှိ အနုပညာပြခန်း သုံးသပ်ချက်
• လောကနတ် ဂယ်လရီ ရန်ကုန် – မြန်မာ့အနုပညာ ကောင်းမွန်ချက် သုံးသပ်ချက်
• ဝစ်နက်စ် ကောလက်ရှင်း ရန်ကုန် – ပုဂ္ဂလိက အနုပညာ ကောလက်ရှင်း သုံးသပ်ချက်

ကိုးကားချက်များ (Sources)

• Wikipedia – Art of Myanmar – မြန်မာ့ အနုပညာ သမိုင်းကြောင်း အကြောင်းအရာ
• UNESCO Creative Economy – Policy Platform – ဖန်တီးမှု စီးပွားရေး မူဝါဒ လမ်းညွှန်
• World Bank – Culture and Development – ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဖွံ့ဖြိုးမှု ချိတ်ဆက်မှု သုတေသန
• Frontier Myanmar – ရန်ကုန်မြို့ ယဉ်ကျေးမှု လမ်းကြောင်း အစီရင်ခံချက်များ

ရန်ကုန်မြို့၏ ကော်ဖီယဉ်ကျေးမှု – Third Wave Coffee မှ ရိုးရာလက်ဖက်ရည်ဆိုင်အထိ