မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ တင်ပို့ရောင်းချနည်း — ဥပဒေ၊ Etsy/Amazon နှင့် နိုင်ငံတကာ ဈေးကွက်

မြန်မာ့ ဗဂန်လက်ဆောင်ပစ္စည်းများသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၌ တစ်ခုလျှင် ဒေါ်လာ ၅၀ မှ ၅၀၀ ကြားပင် ရောင်းကောင်းနေသည်ဟု ITC Trade Map မှ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအချက်အလက်များက ဖော်ပြသည်။ မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာများသည် နိုင်ငံတကာဈေးကွက်တွင် ဆွဲဆောင်မှုရှိသောကုန်ပစ္စည်းများ ဖြစ်ကြသော်လည်း မည်သို့ တင်ပို့ရောင်းချရမည်၊ မည်သည့် ဥပဒေများ လိုက်နာရမည်ဆိုသည်ကို နားလည်မှုနည်းသည့်အတွက် အများစု အနာဂတ်ကုန်သည်များ မကိုင်တွယ်နိုင်ဘဲ ကျန်ရစ်လေ့ ရှိသည်။ ဤဆောင်းပါးသည် မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာများကို နိုင်ငံတကာသို့ တင်ပို့ရောင်းချရန် လိုအပ်သော ဥပဒေ၊ ငွေကြေးစနစ်၊ Etsy နှင့် Amazon Handmade ကဲ့သို့ platform များနှင့် ဈေးကွက်ဗျူဟာ တို့ကို အပြည့်အစုံ ဖော်ပြပေးသည်။

မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ နိုင်ငံတကာ ကုန်သွယ်ရေး ခြုံငုံသုံးသပ်ချက်

မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာများသည် ၂၀၁၉-၂၀၂၀ ဘဏ္ဍာနှစ်တွင် နှစ်စဉ် ဒေါ်လာ သန်း ၃၀ မှ ၅၀ ကြား တင်ပို့ဝင်ငွေ ရရှိနေကြောင်း UMFCCI (Union of Myanmar Federation of Chambers of Commerce and Industry) မှ ခန့်မှန်းထားသည်။ ဗဂန်ရွှေနုရည်ပြားပညာ (lacquerware)၊ အင်းလေးကန် ကြာပိုးချည်ထည်များ၊ မန္တလေး မြင်းဆုပ်ကစားရုပ်နှင့် ကလောကပြိုင်ကန်ပတ် ပညာများ ဤကဏ္ဍ၏ အဓိကနှင့် ထင်ရှားသော ရှင်းလင်းချက်များ ဖြစ်သည်။

ASEAN RCEP (Regional Comprehensive Economic Partnership) သဘောတူညီချက်သည် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှ စတင်အကျိုးသက်ရောက်ပြီး မြန်မာသည် တရုတ်၊ ဂျပန်၊ ကိုရီးယား၊ ဩစတြေးလျနှင့် နယူးဇီလန်သို့ လက်မှုပညာများ တင်ပို့ရာတွင် ASEAN ပေါင်းစပ်ခြင်းစည်းမျဉ်းများ (cumulation rules) ကို အသုံးချနိုင်ကြောင်း International Trade Centre (ITC) မှ အတည်ပြုသည်။ ဤသည်မှာ ဈေးကွက်ဝင်ရောက်ခွင့် ချဲ့ထွင်ရာတွင် မြန်မာ့ အနုပညာရှင်များ အတွက် အကြီးမားဆုံး အခွင့်အလမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။

တင်ပို့ရောင်းချမည်ဆိုလျှင် ဥပဒေနှင့် ထိုင်ခုံကို ပထမဆုံး နားလည်ပါ

မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာများကို ဥပဒေနည်းလမ်းကျကျ တင်ပို့ရောင်းချနိုင်ရန် အောက်ပါ အဆင့်ဆင့် ကိုင်တွယ်ဆောင်ရွက်ရသည်။ ကုမ္ပဏီ သို့မဟုတ် လုပ်ငန်းရှင် မှတ်ပုံတင်ပြီးနောက် ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန (Ministry of Commerce) မှ တင်ပို့လိုင်စင် ရယူရမည်ဖြစ်သည်။ DICA (Directorate of Investment and Company Administration) တွင် ကုမ္ပဏီမှတ်ပုံတင်ခြင်းသည် ၄-၆ ပတ်ကြာနိုင်ပြီး ကနဦးကုန်ကျစရိတ်မှာ ကျပ်သိန်း ၅-၁၅ ခန့် ရှိနိုင်သည်ဟု DICA တရားဝင်ဝဘ်ဆိုဒ် က ဖော်ပြသည်။

Myanmar Automated Cargo Clearance System (MACCS) သည် မြန်မာ့ကုစ္ကၠဌာနမှ ထိန်းချုပ်သော electronic clearance platform ဖြစ်ပြီး ၎င်းကတဆင့် Invoice၊ Packing List၊ Certificate of Origin (CO) နှင့် Customs Declaration တင်ပြရသည်။ Myanmar Customs Department ၏ ဝဘ်ဆိုဒ်တွင် HS code စစ်ဆေးနိုင်သော tariff lookup tool ရှိသည်။

အထူးသတိပြုရမည့် အချက်မှာ နှစ်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော် အဟောင်း (antique) ဖြစ်သော ကုန်ပစ္စည်းများကို ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန (Ministry of Religious Affairs and Culture) ၏ ခွင့်ပြုချက်မရဘဲ တင်ပို့ခြင်းသည် ဥပဒေအရ တားမြစ်ထားသည်ဟု မြန်မာ့ Antique Exports Act က ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ပတ္တမြား၊ နီလာနှင့် ကျောက်မျက်ရတနာတင်ပို့ရာတွင် Myanmar Gems Enterprise (MGE) မှ ရတနာတင်ပို့လိုင်စင် ထပ်မံ ရယူရသည်။

မည်သည့် နိုင်ငံများသို့ တင်ပို့ရောင်းချသင့်သနည်း – ဈေးကွက်စစ်တမ်း

မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာများ တင်ပို့ရောင်းချရာတွင် ဈေးကွက်ရွေးချယ်မှုသည် ဝင်ငွေ မြင့်မြင့်ရနိုင်မရနိုင်ကို ပြတ်သားစွာ ဆုံးဖြတ်ပေးသည်။ ITC Trade Map ၏ HS code 4601, 6302, 9602 ကုန်ပစ္စည်းများ စစ်ဆေးချက်အရ မြန်မာ့ အဓိကတင်ပို့ ဈေးကွက်များမှာ:

ASEAN Secretariat ၏ ၂၀၂၂ ခုနှစ် RCEP Implementation Report အရ မြန်မာနှင့် ဂျပန်ကြားတွင် ချည်ထည်နှင့် ရွှေနုရည်ပြားပညာ (HS 9602) အတွက် သွင်းကုန်အခွန်မှာ ၀-၃.၉% အဆင့်ကို ရောက်ရှိပြီဖြစ်ကာ RCEP ကို အသုံးမပြုမီ ၄-၁၀% ကျခဲ့သည့် နှုန်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် သိသာသော ကုန်ကျသက်သာမှုကို ရနိုင်သည်။

မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာများ၏ တင်ပို့ဈေးကွက် အောင်မြင်မှုသည် ဈေးကွက်ရွေးချယ်မှုနှင့် အများကြီး သက်ဆိုင်သည် – ဂျပန်သို့ ပေးပို့ခြင်းနှင့် EU သို့ ပေးပို့ခြင်းတို့ကြားတွင် ၎င်းတွင် ပါဝင်သော ဥပဒေ၊ အခွန်နှင့် ငွေကြေးစနစ် မတူကွဲပြားစွာ ရှိသည်။

Etsy နှင့် Amazon Handmade – မြန်မာ့ အနုပညာရှင်များ မည်သို့ ဝင်ရောက်နိုင်သနည်း

Etsy နှင့် Amazon Handmade တို့သည် လက်မှုပညာရှင်များ ဈေးကွက်ချိတ်ဆက်ရန် ကမ္ဘာ့ အကြီးဆုံး digital platform များ ဖြစ်သည်။ သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံကို Etsy seller handbook ၏ အဆင်ပြေ ငွေပေးချေမှု ဒေသများ (Payoneer ပံ့ပိုးမှု ရှိသောနိုင်ငံများ) စာရင်းတွင် မထည့်သေးသောကြောင့် မြန်မာမှ တိုက်ရိုက် store ဖွင့်ခြင်းသည် ငွေကြေးပြောင်းလဲမှု ကန့်သတ်ချက်ကြောင့် လက်တွေ့ တွင်ကျယ်မဖြစ်သေးပါ။

မြန်မာ အနုပညာရှင်များနှင့် SME များ အများသုံးနေသော ဖြေရှင်းနည်းများမှာ:

• တတိယနိုင်ငံ မိတ်ဖက်မှတဆင့် ဖွင့်ခြင်း – ထိုင်း၊ စင်ကာပူ သို့မဟုတ် USA ရှိ မိသားစုဝင် သို့မဟုတ် ဆက်ဆံဖော်ငှားစနစ်ဖြင့် Etsy store ဖွင့်ပြီး မြန်မာမှ ကုန်ပစ္စည်း supply ဖြည့်ဆည်းခြင်း
• NGO/Fair Trade intermediary – Pact Myanmar၊ Social Enterprise Network Myanmar (SEN Myanmar) နှင့် Pomelo Fair Trade ကဲ့သို့ အဖွဲ့အစည်းများသည် ကုန်ပစ္စည်းများကို aggregate လုပ်ပြီး ၎င်းတို့ Etsy store မှတဆင့် တင်ပို့ပေးသည်
• Novica (National Geographic Artisan Program) – မြန်မာ အနုပညာရှင်များကို Novica ၏ ကမ္ဘာ့ ဈေးကွက်နှင့် တိုက်ရိုက် ချိတ်ဆက်ပေးသည်; ဤ platform တွင် မြန်မာ vendor များ ၂၀၁၉ ခုနှစ်အထိ တက်ကြွစွာ ရှိနေကြောင်း International Trade Centre (ITC) မှ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်
• World Fair Trade Organization (WFTO) ဝင်ဆင်ခြင်း – WFTO member အဖြစ် ဝင်ပြီး ဥရောပ၊ ဂျပန် fair trade ဆိုင်များနှင့် တိုက်ရိုက် ဆက်ဆံရောင်းချနိုင်သည်
• Facebook Commerce – မြန်မာ၌ Facebook နှင့် Instagram commerce ဖြင့် နိုင်ငံတကာ ဝယ်သူများနှင့် တိုက်ရိုက် ဆက်သွယ်ပြီး Western Union သို့မဟုတ် တတိယဘဏ် payment ဖြင့် ငွေလွှဲခြင်း ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေသည်

Certificate of Origin နှင့် Fair Trade Label – ဝင်ငွေမြင့်မားနိုင်ခြင်း၏ သော့ချက်

နိုင်ငံတကာဈေးကွက်တွင် မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာများ ဈေးမြင့်မြင့်ရောင်းနိုင်ရာ တွင် Certificate of Origin (CO) နှင့် Fair Trade Certification တို့သည် အဓိကပဒေသာပင်ကြီးများ ဖြစ်သည်။ ASEAN Form D (CEPT) CO ကိုအသုံးပြု၍ AFTA မိတ်ဖက်နိုင်ငံများသို့ ဦးစားပေး ပေးပို့ကောင်းတာကို ASEAN Secretariat မှ အကြံပြုထားသည်။

Fair Trade certification လမ်းကြောင်းများမှာ:

• WFTO (World Fair Trade Organization) Membership – Annual membership fee ကုန်ကျသည်; ၎င်းဖြင့် ဥရောပ fair trade ဆိုင် ၃၀,၀၀၀ ကျော်နှင့် ချိတ်ဆက်နိုင်သည်
• Fairtrade International (FLO) – primary focus သည် agricultural products ဖြစ်သော်လည်း artisan cooperative group များ ဝင်ရောက်နိုင်သော scheme ရှိသည်
• SA8000 (Social Accountability) Certification – EU နှင့် Japan ဝယ်သူများ ကုန်ပစ္စည်း သူ့ပြည်ဝင်ရောက်ခွင့်ပေးရာတွင် ဤလက်မှတ်ကို မကြာခဏ လိုအပ်သည်
• Myanmar Fair Trade Forum – ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ်ကြား active ဖြစ်ခဲ့သော local platform ဖြစ်ပြီး ယနေ့ SEN Myanmar ၏ ဆက်ခံ programs မှ ၎င်းနေရာ ဖြည့်ဆည်းလျက်ရှိသည်

မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ အမျိုးအစားများကို ကြည့်ပါက ချည်ထည်၊ ရွှေနုရည်ပြားပညာ၊ သစ်သားကုတ်ထားသောပညာ တို့သည် Fair Trade ဈေးကွက်ထဲ ဝင်ရောက်ရ သောအခါ ၂-၃ ဆ ဈေးပိုမိုရနိုင်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။

ငွေကြေးပေးချေမှုနှင့် ဘဏ်လုပ်ငန်း – လက်တွေ့ ကျနေသော အတားအဆီးများ

မြန်မာ့ တင်ပို့ကုန်သည်များ ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှ ယနေ့ထိ ရင်ဆိုင်ရသော အကြီးမားဆုံး ကျမ်းကျမ်းဖျားဖျားသော ပြဿနာများထဲ တစ်ခုမှာ ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် ငွေကြေးပေးချေမှု ကန့်သတ်ချက်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်၊ EU၊ UK တို့မှ ကုန်သွယ်ရေးပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် SWIFT-based USD ငွေလွှဲမှု မြန်မာ ဘဏ်အများစုနှင့် ချိတ်ဆက်ရာတွင် ကန့်သတ်ချက်များ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။

ထို့ကြောင့် မြန်မာ တင်ပို့ကုန်သည်များ အသုံးပြုနေသော ငွေကြေးလမ်းကြောင်းများမှာ:

ဥရောပ ဈေးကွက်တွင် မြန်မာ့ လက်မှုပညာ – ခက်ခဲချက်နှင့် အခွင့်အလမ်းများ

EU သည် ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် Everything But Arms (EBA) ဦးစားပေး သွင်းကုန်အခွန်ကင်းလွတ်ခွင့် (GSP) ကို လူ့အခွင့်အရေး ကိစ္စရပ်များ အကြောင်းပြ၍ ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်ဟု EU Trade Policy ဝဘ်ဆိုဒ် က ဖော်ပြသည်။ ဤအပြောင်းအလဲကြောင့် EU သို့ ချည်ထည်နှင့် လက်မှုပညာ တင်ပို့ရာ ၃.၅% မှ ၁၂% ကြား ပိုမိုသင့်သော သွင်းကုန်အခွန် ပေးဆောင်ရနေပြီ ဖြစ်သည်။

သို့သော် ဥရောပ ဈေးကွက်တွင် ရှာဖွေနိုင်သော အခွင့်အလမ်းများမှာ:

• WFTO Fair Trade label ဖြင့် ပရီမီယံ fair trade ဆိုင်များ (Oxfam shops၊ Ten Thousand Villages EU chain) တွင် ကုန်ပစ္စည်းတင်ရောင်းနိုင်သည်
• ဥရောပ အနုပညာ ပြပွဲများ (Ambiente Frankfurt၊ Maison&Objet Paris) တွင် တတိယနိုင်ငံ မိတ်ဖက်မှ တဆင့် ပါဝင်ပြောင်းနိုင်သည်
• German Fair Trade import companies ဖြစ်သော GEPA, El Puente တို့ နှင့် တိုက်ရိုက် ပူးပေါင်းနိုင်သည်
• UNESCO Creative Cities Network ဖြင့် ရန်ကုန်ကဲ့သို့ မြို့တို့ ၎င်းဖြင့် ချိတ်ဆက်ရောင်းချနိုင်ရန် စော်ကြောင်ဖြင့် လုပ်ဆောင်ကြသော artisan networks ရှိသည်

မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ ဈေးကွက်မှ Online Shops အထိ ဆောင်းပါးတွင် နိုင်ငံတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ ဈေးကွက်ကြား မည်သို့ ချိတ်ဆက်ရမည်ဆိုသော သုံးသပ်ချက်နှင့် ကြော်ငြာနည်းများ အပြည့်အစုံ ဖတ်ရှုနိုင်သည်။

ကုန်ပစ္စည်းထုပ်ပိုးမှု၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် နိုင်ငံတကာ Logistics

မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာများ မပျက်မစီး ရောက်ရှိရန် ထုပ်ပိုးမှုသည် Export ၏ မပြောမဆိုနိုင်သော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရွှေနုရည်ပြားပညာ (lacquerware) ကဲ့သို့ ကြွပ်ဆတ်သောပစ္စည်းများ ကိစ္စတွင် International Safe Transit Association (ISTA) standard ထုပ်ပိုးမှု လိုအပ်ပြီး ချည်ထည်များ ကိစ္စတွင် moisture-proof packaging ဖြင့် ထုပ်ပိုးမှသာ buyer rejection rate ကျနိုင်မည် ဖြစ်သည်။

Logistics ရွေးချယ်မှုများမှာ:

• DHL Express / FedEx International – B2C small parcel (Etsy/Amazon orders) အတွက် အဆင်ပြေဆုံး; ၃-၅ ရက်အတွင်း ရောက်သော်လည်း ဈေးကြီးသည်
• EMS (Express Mail Service) မြေပိုင်းဆောင်ရွက်မှု – Myanmar Post ဖြင့် ဈေးသက်သာသော international parcel service; ၇-၁၄ ရက်ကြာ
• Sea Freight (LCL/FCL) – bulk B2B shipment အတွက်; Yangon Port မှ Japan/China/EU သို့ ၃-၆ ပတ်ကြာ
• Thailand Hub Routing – မြန်မာ-ထိုင်းနယ်ခြား ကုန်ကားဖြင့် Laem Chabang Port (Thailand) သို့ ပို့ပြီး ထိုမှ international container ship တင်ခြင်း – post-2021 ကုန်သည်များ အသုံးများသောနည်း

မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ သင်ယူနည်း – သင်တန်း၊ ကျွမ်းကျင်သူနှင့် ကုန်ကျစရိတ် ဆောင်းပါးတွင် ထုတ်လုပ်မှုကုန်ကျစရိတ် ဖွဲ့ဆဲွပုံနှင့် ကျွမ်းကျင်မှု တိုးတက်ရန် လမ်းကြောင်းများ ဖတ်ရှုနိုင်သည်။

UNESCO မှ အသိအမှတ်ပြုမှုနှင့် ကမ္ဘာ့ ပြမ်ပွဲများ

UNESCO Intangible Cultural Heritage (ICH) ဖြင့် မြန်မာ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ၂၀၀၃ UNESCO Convention ကို အတည်ပြုပါဝင်ခဲ့ပြီး ၎င်းကြောင့် မြန်မာ့ ရိုးရာ ပညာရပ်များကို နိုင်ငံတကာ ကောင်မမ်တွင် မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခွင့် ရရှိသည်။ ဗဂန်ရွှေနုရည်ပြားပညာ UNESCO ICH Representative List တွင် ပါဝင်ရန် မြန်မာ့ ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနမှ nomination file တင်သွင်းထားပြီး ဖြစ်ကြောင်း ဝန်ကြီးဌာန official documents တွင် ဖော်ပြထားသည်။

UNESCO ICH listing ရရှိပါက ၎င်းနှင့်ဆက်နွှယ်သော ကုန်ပစ္စည်းများ ဂျပန်နှင့် ဥရောပ fair-trade ဝယ်သူများကြားတွင် ၁၅-၃၀% ဈေးပိုမိုရနိုင်ကြောင်းကို AHPDA (ASEAN Handicraft Promotion and Development Association) ၏ regional impact assessment (2022) မှ ထောက်ပြသည်။

ကမ္ဘာ့ ပြပွဲများနှင့် trade fair ကြောင့် ဈေးကွက် ချိတ်ဆက်မှု ရသောနည်းများမှာ:

• Ambiente Frankfurt (ဂျာမနီ) – ကမ္ဘာ့ ပထမဆုံး အမျိုးအစားဖြင့် ပိုမိုသော consumer goods trade fair; ASEAN exhibitor zone ရှိသည်
• Maison&Objet Paris – ဒီဇိုင်း artisan product အတွက် ဥရောပ၏ ထိပ်တန်း fair
• Tokyo Gift Show – ဂျပန် ဈေးကွက်သို့ ဦးတည်သော artisan/gift trade fair
• ASEAN Fair Trade Forum – AHPDA ကြီးကြပ်ကာ ASEAN အတွင်း artisan network ချိတ်ဆက်မှု
• ရန်ကုန် River Gallery ကဲ့သို့ ပြခန်းများ – နိုင်ငံတကာ ဧည့်သည်များကြားတွင် ကုန်ပစ္စည်းတင်ဆက်နိုင်ရန် art gallery exhibitions ကို ချိတ်ဆက်ရောင်းချမှုနေရာ အဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည်

UNESCO ICH listing သည် ကျောက်ခဲ တစ်ကျောက်ဖြင့် ငှက်နှစ်ကောင် ရှိသကဲ့သို့ ဖြစ်သည် – ယဉ်ကျေးမှုတန်ဖိုးကို ကာကွယ်ရင်း ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်တွင် ဈေးနှုန်း premium ကို ရနိုင်သည်။

မြန်မာ့ လက်မှုပညာ ဈေးကွက် ထောင်ထောင်ဖြောင်ဖြောင် ဖြစ်ရန် – လမ်းညွှန်ချက်များ

မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ ကို ကမ္ဘာ့ ဈေးကွက်တွင် အောင်မြင်စွာ ရောင်းချနိုင်ရန် ဘဏ္ဍာရေး၊ ဥပဒေ နှင့် ဈေးကွက်ဗျူဟာ ဆိုင်ရာ အောက်ပါ အဆင့်ဆင့် ပြုလုပ်ရမည်:

1. DICA တွင် ကုမ္ပဏီ မှတ်ပုံတင်ပါ – sole proprietorship သို့မဟုတ် private limited company ရွေးချယ်ပါ; DICA e-service portal တွင် online မှ ဆောင်ရွက်နိုင်သည်
2. ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနမှ Export License ရယူပါ – Type I (general goods) license ဖြင့် ရိုးရာ လက်မှုပညာ အများစု တင်ပို့နိုင်သည်
3. HS code စစ်ဆေးပါ – Myanmar Customs website တွင် ကုန်ပစ္စည်းနှင့် ကိုက်ညီသော HS code ကို စစ်ဆေးပြီး MACCS system ကို ဝင်ရောက် setup ပါ
4. Certificate of Origin ရယူပါ – UMFCCI (Myanmar Chamber of Commerce) သို့မဟုတ် MoC မှ Form D (ASEAN CEPT) CO ထုတ်ပေးသည်
5. ထုပ်ပိုးမှုနှင့် Labeling ကို ဆောင်ရွက်ပါ – destination country ၏ import labeling requirements (ဥပမာ EU ၏ CE marking, Japan ၏ Japanese labeling law) ကို သေချာ စစ်ဆေးပါ
6. Freight Forwarder ခန့်ပါ – မြန်မာ Freight Forwarding & Logistics Association (MFFLA) တွင် မှတ်ပုံတင်ထားသော ကုမ္ပဏီများနှင့် ပူးပေါင်းပါ
7. ဈေးကွက် တွင်ကျယ်ရန် Fair Trade certification ကို ရွေးချယ်ပါ

မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ (FAQ)

မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာများ တင်ပို့ရောင်းချရန် မည်သည့် လိုင်စင်များ လိုအပ်သနည်း?

အဓိက လိုအပ်သော document များမှာ (၁) DICA ကုမ္ပဏီ မှတ်ပုံတင်လက်မှတ် (၂) ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနမှ Export License (Type I – general merchandise) (၃) Certificate of Origin (Form D သို့မဟုတ် Form A) (၄) Myanmar Customs MACCS access credential (၅) Invoice နှင့် Packing List တို့ ဖြစ်သည်။ ကျောက်မျက်ရတနာ တင်ပို့ပါက Myanmar Gems Enterprise (MGE) မှ ထပ်ဆောင်း gem export license လိုအပ်ပြီး ဝါးနှင့် သဘာဝ ပင်ပစ္စည်းများ ပါဝင်ပါက Department of Agriculture ၏ Phytosanitary Certificate လည်း ပါဝင်ရမည်ဖြစ်သည်။ ပြည်နှင်းဆီ ကန်ကဲ့သို့ ပြည်တွင်းဒေသ ဆိုင်ရာ နှင့် ၁၀၀ နှစ်ကျော် antique ပစ္စည်းများ တင်ပို့ရမည်ဆိုပါက ဘာသာရေး ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနမှ ထပ်ဆောင်းခွင့်ပြုချက် ရယူရမည်ဖြစ်သည်။

Etsy ပေါ်တွင် မြန်မာမှ တိုက်ရိုက် ရောင်းချနိုင်ပါသလား?

Etsy ၏ payment processing system (Payoneer, stripe နှင့် bank transfer) တွင် မြန်မာကို supported seller country အဖြစ် တရားဝင် မထည့်သွင်းသေးသောကြောင့် မြန်မာမှ တိုက်ရိုက် Etsy store ဖွင့်ပြီး ငွေလက်ခံရရှိခြင်း လက်တွေ့တွင် မဖြစ်နိုင်သေးပါ။ ဖြေရှင်းနည်းအနေနှင့် (၁) ထိုင်း၊ စင်ကာပူ၊ USA ရှိ မိတ်ဖော်များနှင့် ပူးပေါင်းပြီး ၎င်းတို့ store မှတဆင့် ကုန်ပစ္စည်း supply ဖြည့်ဆည်းနည်း (၂) Pact Myanmar သို့မဟုတ် SEN Myanmar ကဲ့သို့ NGO မှ aggregate ရောင်းချပေးနည်း (၃) Novica platform တွင် ဝင်ရောက်ပါဝင်နည်း တို့ကို သုံးသပ်နိုင်သည်။ Facebook နှင့် Instagram ၌ international buyer များနှင့် တိုက်ရိုက် ချိတ်ဆက်ရောင်းချခြင်းသည် ငွေကြေးကန့်သတ်ချက်များ ရှိသော်လည်း ပိုမိုဖြစ်နိုင်ချေ ရှိသည်။

မည်သည့် မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ အမျိုးအစားများ နိုင်ငံတကာ ဈေးကွက်တွင် အကောင်းဆုံး ရောင်းကောင်းသနည်း?

ITC Trade Map ၏ HS code data နှင့် Fair Trade sourcing စစ်တမ်းများ အရ အကောင်းဆုံး ရောင်းကောင်းသော မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ အမျိုးအစားများမှာ (၁) ဗဂန်ရွှေနုရည်ပြားပညာ (lacquerware) – ဂျပန်နှင့် EU ဈေးကွက်တွင် premium ဈေးရရှိနိုင်; တစ်ခုလျှင် ဒေါ်လာ ၅၀-၅၀၀ (၂) အင်းလေး ကြာပိုးချည်ထည် (lotus silk weaving) – ဥရောပ high-end fashion ဈေးကွက်တွင် မြင့်မားသော ဈေးနှုန်း (၃) မန္တလေး မြင်းဆုပ်ကစားရုပ် (marionette puppets) – Japan၊ US collectible market (၄) ကလောကပြိုင်ကန်ပတ် (Kalaga embroidery tapestry) – ဂျပန်နှင့် US interior decor market (၅) ရှမ်းကိုင်ကွင်းချည် ထည် (Shan handwoven textiles) – fair trade EU market တို့ ဖြစ်သည်။

RCEP သဘောတူညီချက်ကို မြန်မာ့ လက်မှုပညာ တင်ပို့ရောင်းချသည့် ကုန်သည်များ မည်သို့ အသုံးချနိုင်သနည်း?

RCEP (Regional Comprehensive Economic Partnership) သည် ၂၀၂၂ ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်နေ့မှ ဆိုက်ရောက်ကာ မြန်မာ ကုန်ပစ္စည်းများ တရုတ်၊ ဂျပန်၊ တောင်ကိုရီးယား၊ ဩစတြေးလျ၊ နယူးဇီလန်နှင့် ASEAN ၁၀ နိုင်ငံသို့ သွင်းကုန်အခွန် ကျဆင်းမှု ရရှိနိုင်ကြောင်း ASEAN Secretariat မှ အတည်ပြုသည်။ ၎င်း နိုင်ငံများသို့ ကုန်ပစ္စည်း တင်ပို့ရာတွင် RCEP Certificate of Origin (RCEP CO) ထုတ်ပြီး ပေးပို့ပါက destination country customs ဌာနတွင် preferential tariff ဝင်ဆောင်နိုင်သည်။ RCEP CO ကို UMFCCI သို့မဟုတ် ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ထုတ်ပေးသည်; rule of origin requirement အနေနှင့် ကုန်ပစ္စည်း တန်ဖိုး ၄၀% ကျော် မြန်မာ origin ဖြစ်ရမည်ဟု RCEP Annex 3 (ROO) က ပြဋ္ဌာန်းသည်။

Fair Trade Certification ရရှိရန် ဘာများ လိုအပ်ပြီး ကုန်ကျစရိတ် ဘယ်လောက်ကျသနည်း?

WFTO (World Fair Trade Organization) Membership ရရှိရန် SME/cooperative group ဖြစ်ရမည်ဖြစ်ပြီး ILO Labor Standards၊ no child labor၊ fair wages တို့ကို ဆောင်ရွက်ကြောင်း documentation တင်ပြရမည်ဖြစ်သည်။ Annual membership fee မှာ turnover အပေါ် မူတည်ပြီး ဒေါ်လာ ၂၀၀ မှ ၁,၅၀၀ ကြားရှိပြီး first-year audit ကုန်ကျစရိတ် ဒေါ်လာ ၅၀၀ မှ ၂,၀၀၀ ကြား ရှိနိုင်သည်ဟု WFTO Southeast Asia regional office မှ ဖော်ပြသည်။ Fairtrade International (FLO) certification ကိစ္စတွင် artisan cooperative ဖြစ်ရမည်ဖြစ်ပြီး သီးသန့် artisan program ၏ criteria ပြည့်မှီရမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်း certification ရရှိပါက WFTO-member ဆိုင်ပေါင်း ၃၀,၀၀၀ ကျော်နှင့် ချိတ်ဆက်နိုင်မည် ဖြစ်ကာ ဈေးနှုန်း ၂-၃ ဆ ပိုမိုရနိုင်ကြောင်း WFTO Impact Report (2023) က ထောက်ပြသည်။

Myanmar ကျပ်ငွေ တန်ဖိုးကျဆင်းမှုကြောင့် တင်ပို့ကုန်သည်များ မည်သို့ ထိခိုက်သနည်း?

မြန်မာကျပ်ငွေသည် ၂၀၂၁-၂၀၂၄ ကြားတွင် USD နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၆၀% ကျော် တန်ဖိုးကျဆင်းခဲ့ကြောင်း World Bank Myanmar Economic Monitor (2024) မှ ဖော်ပြသည်။ ၎င်းသည် တင်ပို့ကုန်သည်များ USD ဝင်ငွေရသည့်အခါ MMK terms ဖြင့် ပိုမိုမြင့်မားသော ဝင်ငွေ ရနိုင်ကြောင်း ဆိုလိုသော်လည်း ကုန်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရန် import လုပ်ရသော raw materials (dye, chemicals, tools) ၏ ဈေးများ မြင့်တက်ခြင်းကြောင့် profit margin ကျဆင်းနိုင်သည်။ ဖြေရှင်းနည်းအနေနှင့် USD-denominated ကျောက်ဘောင် (hedging) မဖြစ်နိုင်သောကြောင့် ဒေသတွင်း ကုန်ကြမ်း ရရှိနိုင်မည့် နည်းလမ်းကို ဦးစားပေးပြီး import-dependent costs ကို လျှော့ချကြသည်ဟု SEN Myanmar artisan survey (2023) ဖော်ပြသည်။

မြန်မာ့ လက်မှုပညာ ကိုဝယ်မည့် နိုင်ငံတကာ ဝယ်သူများ ရှာဖွေနည်း ဘာများ ရှိသနည်း?

နိုင်ငံတကာ ဝယ်သူများ ချိတ်ဆက်ရှာဖွေရန် နည်းလမ်းများမှာ (၁) ITC Trade Map ၌ Myanmar HS code ဖြင့် စစ်ဆေးပြီး မည်သည့် နိုင်ငံများ မည်မျှ တင်သွင်းနေကြောင်း ကြည့်ပြီး ထို importer ဒေသ trade association များနှင့် ဆက်သွယ်ခြင်း (၂) Alibaba.com / Global Sources ၌ Myanmar handicraft exporter profile ဖွင့်ပြီး B2B buyer များနှင့် ချိတ်ဆက်ခြင်း (၃) AHPDA (ASEAN Handicraft Promotion and Development Association) ၏ annual fair ၌ ပါဝင်ပြပြခြင်း (၄) ဂျပန်ရှိ Myanmar Cultural Center တွင် ချိတ်ဆက်ခြင်း (၅) LinkedIn တွင် fair trade import manager role ရှိသူများ ရှာဖွေ ဆက်သွယ်ခြင်း (၆) World Crafts Council (WCC) ၌ Myanmar artisan group registration ပြုလုပ်ခြင်း တို့ ဖြစ်သည်။ လောကနတ် ဂယ်လရီ ကဲ့သို့ ပြခန်းများ မှတဆင့် နိုင်ငံတကာ ဧည့်သည်များနှင့် တွေ့ဆုံနိုင်ရန် ပြပွဲများ အသုံးပြုနည်းမှာ ပိုမိုမြန်ဆန်သော ချိတ်ဆက်မှုနည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။

Related Reading

• မြန်မာ့ရိုးရာလက်မှုပညာများ – ဈေးကွက်မှ Online Shops အထိ
• မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ သင်ယူနည်း — သင်တန်း၊ ကျွမ်းကျင်သူနှင့် ကုန်ကျစရိတ်
• မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ အမျိုးအစားများ — လက်ထည်မှ ဓာတ်တိုင်ပန်းအထိ
• ပုသိမ် ဖျာရက် — မြန်မာ့ ရိုးရာ ဖျာရက်ပညာ နာမည်ကြီးဆုံး လုပ်ငန်းများ သုံးသပ်ချက်
• မန္တလေး ပုတီးစေ့ လက်မှုပညာ — နာမည်ကြီး လုပ်ငန်းများနှင့် ကျောက်မျက်ရတနာ ရွေးချယ်ခြင်း သုံးသပ်ချက်

ကိုးကားရင်းမြစ်များ

• ITC Trade Map – https://www.trademap.org – HS code 4601, 6302, 9602 Myanmar တင်ပို့ ကုန်သွယ်ရေးအချက်အလက်
• Myanmar Customs Department – https://www.customs.gov.mm – MACCS system, tariff lookup, HS code data
• EU Trade Policy (GSP/EBA) – https://policy.trade.ec.europa.eu – EU GSP withdrawal notification ၂၀၂၀
• UNESCO Intangible Cultural Heritage – https://ich.unesco.org – Myanmar ICH entries and nominations
• ASEAN Secretariat (RCEP) – https://asean.org/rcep-entry-into-force/ – RCEP implementation and tariff schedules
• World Fair Trade Organization – https://wfto.com – Fair Trade membership criteria and Impact Report 2023
• ITC Enhanced Integrated Framework – https://www.enhancedif.org/en/country/myanmar – Myanmar artisan cooperative export capacity programs

ရန်ကုန်မြို့၏ ကော်ဖီယဉ်ကျေးမှု – Third Wave Coffee မှ ရိုးရာလက်ဖက်ရည်ဆိုင်အထိ