ပုသိမ် ဖျာရက် — မြန်မာ့ ရိုးရာ ဖျာရက်ပညာ နာမည်ကြီးဆုံး လုပ်ငန်းများ သုံးသပ်ချက်

ပုသိမ်မြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖျာရက်ပညာ မြို့တော်ဟု ကျော်ကြားပြီး နှစ်ပေါင်း ၃၀၀ ကျော် သမိုင်းကြောင်းရှိသော ရိုးရာ ဖျာရက်လုပ်ငန်းသည် ယနေ့တိုင် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၏ အဓိက ရပ်ရွာစီးပွားရေး တိုင်တည်ရာ တစ်ရပ်ဖြစ်နေဆဲ ဖြစ်သည်။ UNESCO ၏ မှတ်တမ်းများအရ ပုသိမ် ဖျာများသည် မြန်မာ့ မူရင်းရိုးရာ လက်မှုပစ္စည်းများ အနက် နိုင်ငံတကာ ဈေးကွက်တွင် အမှတ်တံဆိပ် အမည် ရရှိထားသော သမိုင်းဝင် ထုတ်ကုန်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဤဆောင်းပါးတွင် ပုသိမ် ဖျာရက်လုပ်ငန်း၏ နာမည်ကြီးသော လုပ်ငန်းများ၊ ထုတ်ကုန်အမျိုးအစားများ၊ ဈေးနှုန်းများ၊ ကောင်းချက်မကောင်းချက်များနှင့် တူညီသော ရိုးရာ လက်မှုပညာများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက်များကို အသေးစိတ် ဖော်ပြပေးပါမည်။

ပုသိမ် ဖျာရက်ပညာ၏ သမိုင်းကြောင်း

ပုသိမ် ဖျာရက်ပညာသည် သင်္ကြန်ချိန် ကုန်ပေ ပင်ကို အသုံးပြု၍ ဖျာရက်ခြင်းမှ စတင်ခဲ့ကြောင်း သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် တွေ့ရသည်။ ကုန်ပေ (Scirpus grossus) သည် ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ၏ ရေဝပ်မြေများတွင် သဘာဝ အပြည့်ဖြင့် ပေါက်ရောက်သဖြင့် ဒေသခံ တိုင်းရင်းသားများ ရေရှည်ကာလ ဖျာရက်ပညာ သင်ယူ ကျင့်သုံးလာခဲ့ကြသည်။ မြန်မာဘုရင်ကာလ ကျောင်တော် ၊ နန်းတော်တို့တွင် ဖျာများ ပောင်းထားသောမှတ်တမ်းများ ကုတင်ကမ်းပေါ်မှ ဘုရင်တော်ထံသို့ မဏ္ဍပ်ဖျာ ဆက်သမှတ်တမ်းများ ကနေ ဤပညာ၏ ဘုရင်ကာလ တန်ဖိုးကို သိနိုင်သည်။

ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီကာလ (၁၈၂၄–၁၉၄၈) တွင် ပုသိမ် ဖျာများ ကိုလိုနီ စစ်ဆင်ရေး ကျောင်းများသို့ ပေးပို့ သုံးစွဲခြင်းနှင့် ပြင်ပတင်ပို့မှု မှတ်တမ်းများ ဖော်ပြသည်ကိုလည်း တွေ့ရသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက် မြန်မာ့ ရိုးရာ ပစ္စည်းများ ကာကွယ်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများတွင် ပုသိမ် ဖျာသည် ထင်ရှားသော နေရာ ရသွားသည်။ ၁၉၅၀–၁၉၇၀ ကာလတွင် လုပ်ငန်း ဖွဲ့စည်းများ ဖြစ်ပေါ်ကာ ပုသိမ် ဖျာ ထုတ်လုပ်ရေး ပြည်တွင်းနှင့် ပြည်ပ ဈေးကွက် ပိုမို ကျယ်ပြန့်လာသည်။

ပုသိမ် ဖျာ ထုတ်လုပ်ရေး – အဓိက လုပ်ငန်းများ

ပုသိမ်မြို့နှင့် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးတွင် ဖျာရက်လုပ်ငန်း လည်ပတ်နေသော ပုဂ္ဂလိက လုပ်ငန်းများ၊ မိသားစု လုပ်ငန်းများနှင့် ပူးပေါင်းသမဝါယမ လုပ်ငန်းများ ရှိသည်။ ဤ လုပ်ငန်းများသည် ဒေသ၏ ရိုးရာ ကျွမ်းကျင်မှုများကို ဆက်ခံကာ မိသားစု နည်းပညာ လက်ဆင့်ကမ်းနည်းဖြင့် ဆောင်ရွက်ကြသည်။

ပုသိမ် ဖျာ ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းများထဲတွင် မဟာ ဂုဏ်ရည် ဖျာ လုပ်ငန်းသည် ပုသိမ်မြို့နယ်တွင် ၁၉ ကြိမ်ပြည့် ကာလ ကတည်းက ဆောင်ရွက်လာသော မိသားစု လုပ်ငန်းဖြစ်ပြီး ကိုးကားကျောင်ကျဲ ဖျာများ (woven prayer mats) ၊ ဧည့်ခန်းကျဉ်ကျဲ ဖျာများနှင့် ရုံကျောက် ဖျာများ ထုတ်လုပ်သည်။ ဧရာဝတီ ရိုးရာ ဖျာ ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းသည် ချုပ်ကန်ဖျာများနှင့် ရောင်စုံ ချောင်ဖျာများ ထုတ်လုပ်ရာတွင် ထင်ရှားသည်။ ဒေသ ဖျာ သမဝါယမ ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများသည် ကိုယ်တိုင် ကိုယ်ကျ ရက်လုပ်သည့် အိမ်ထောင်ကျ မိသားစုများ ဖြင့် ဖွဲ့စည်းကာ ဈေးကွက် ချိတ်ဆက်ပေးသည်။

ပုသိမ် ဖျာ အမျိုးအစားများနှင့် အသေးစိတ် သတ်မှတ်ချက်များ

ပုသိမ် ဖျာများသည် အသုံးပြုပုံ၊ ပုံစံ နှင့် ပစ္စည်းပေါ်မူတည်၍ အမျိုးအစား ကွဲပြားသည်။ ဖယ်ရှားနိုင်မည့် ပိုင်ဆိုင်မှု တစ်ခုဖြစ်သည့်အတွက် ဖျာ ရောင်းဝယ်သောအခါ ဤ အချက်များ နားလည်ထားရန် အရေးကြီးသည်။

ကုန်ပေ ရိုးရိုးဖျာများသည် ဈေးသက်သာပြီး ပြည်တွင်း သုံးဆောင်ရေး အတွက် ရည်ရွယ်သောကြောင့် ဒေသအတွင်း ဈေးဆိုင်များတွင် တွင်ကျယ်သည်။ ချောင်ဖျာများမူကား ဒီဇိုင်း ဆင်ခြင်မှုနှင့် သဘာဝ ဆိုးဆေး ရောင်စုံ ဖြင့် ကျွမ်းကျင်သူ ရက်ကန်းများ ထုတ်လုပ်သောကြောင့် ဈေးနှုန်း ပိုမြင့်သော်လည်း ပြည်ပ ဈေးကွက်တွင် ငွေကောင်းစွာ ရသည်။

ပုသိမ် ဖျာ ထုတ်လုပ်ရေး – ကောင်းချက်နှင့် မကောင်းချက်

ဝယ်ယူသူ သို့မဟုတ် ရင်းနှီးမြှပ်နှံမည့် ကုန်သည် တစ်ဦးအနေဖြင့် ပုသိမ် ဖျာ လုပ်ငန်းနှင့် ပတ်သက်၍ အောက်ပါ အချက်များ သိသင့်သည်။

ပုသိမ် ဖျာ ကို ဝယ်ယူရာတွင် ကောင်းသောအချက် အများစုမှာ ၎င်း၏ ရိုးရာ ထုတ်လုပ်မှုနည်း၊ ခိုင်ခံ့မှုနှင့် သဘာဝ ပစ္စည်း ဆိုင်ရာ ထူးခြားမှုများပင် ဖြစ်သည်။ ဤ ဖျာများသည် ပလပ်စတစ် သို့မဟုတ် ဆင်သလီဖျာများနှင့် ဈေးနှုန်း တူနိုင်သော်လည်း ရေရှည် တာဝံနိုင်မှု ပိုကောင်းသည်ဟု မြန်မာ ကုန်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ ဖော်ပြထားသည်။

ပုသိမ် ဖျာ တစ်ထည် ရက်လုပ်ရာတွင် မိသားစုသုံး ဆယ်ကျော်သက် ပညာ ပါဝင်နေပြီး ၎င်း ဒီဇိုင်း တစ်ခုချင်းသည် မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု ၏ မမျက်မှောက်ဖွဲ့နိုင်သော တစ်ပိုင်းဖြစ်သည်။

ဈေးနှုန်း နှင့် ရရှိနိုင်ရာ နေရာများ

ပုသိမ် ဖျာများ ဝယ်ယူနိုင်သောနေရာများမှာ ပုသိမ်မြို့ ဖျာဈေး၊ ရန်ကုန်မြို့ Bogyoke Aung San Market၊ မန္တလေး ဇနီပလ်ဈေးနှင့် Online Platforms တို့တွင် ရနိုင်သည်။ ပုသိမ် ဖျာ ဈေးနှုန်းများ ကုန်ပေ ဖျာ အတွက် ၅,၀၀၀ ကျပ်မှ ၁,၀၀၀,၀၀၀ ကျပ်ကျော် အထိ ကွဲပြားမှု ရှိသည်။ Online ဝယ်ယူမှုကို မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ – ဈေးကွက်မှ Online Shops အထိ ဆောင်းပါးတွင် အသေးစိတ် ဖတ်ကြည့်နိုင်သည်။

ဆိုင်ရာ ဝယ်ယူမှု ရွေးချယ်မှုများ –

• ပုသိမ် ဖျာဈေး (ရိုးရာ): တိုက်ရိုက် ကနေ ထုတ်လုပ်သူ အဆင့် ဈေးနှုန်း ရရှိနိုင်သည်
• Bogyoke Aung San Market ရန်ကုန်: ဒေသ ကျော်လွန် ဝယ်ယူမှုများ ကြောင့် ဈေးနည်းနည်း ပိုမြင့်နိုင်သည်
• Facebook Marketplace / Online Shops: ဖောက်သည်နှင့် ထုတ်လုပ်သူ တိုက်ရိုက် ဆက်သွယ်မှု ဖြင့် တရားမျှတသော ဈေးနှုန်း ရနိုင်သည်
• ရန်ကုန် ရိုးရာ ကောင်တာ ဆိုင်များ: Thiri Mingalar Market နှင့် မြေနီကုန်း ဆိုင်များ

တူညီသော မြန်မာ ရိုးရာ ဖျာ လုပ်ငန်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက်

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပုသိမ် ဖျာ ကဲ့သို့ ကုန်ပေ အခြေခံ ဖျာများ ထုတ်လုပ်ရာ ဒေသများ အများစု ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ဝယ်ယူသူ တစ်ဦးအနေဖြင့် မည်သည့် ဒေသ ဖျာ သည် မိမိ လိုအပ်ချက်နှင့် ကိုက်ညီသည်ကို သိထားရန် သင့်တော်သည်။

ထားဝယ် ဖျာများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ပုသိမ် ဖျာများသည် ဒီဇိုင်း ပိုမှုန်ဒွမ် နှင့် ကွဲပြားမှု ပိုမြင့်သောကြောင့် တန်ဖိုးပိုမြင့် ဈေးကွက်တွင် ပိုကောင်းသည်ဟု Myanmar Artisan Network ၏ မှတ်တမ်းများ ဖော်ပြသည်။ မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ အမျိုးအစားများ ဆောင်းပါးတွင် အခြား ရိုးရာ လက်မှုပညာများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက် ဖတ်ကြည့်နိုင်သည်။

ပုသိမ် ဖျာ ပြည်ပ တင်ပို့ဆောင်ရွက်ချက်

ပုသိမ် ဖျာများ ပြည်ပ တင်ပို့မှုသည် ရိုးရာ မြန်မာ့ ကုန်ပစ္စည်းများ နိုင်ငံတကာ ဈေးကွက်တွင် ဝင်ရောက်မှု မြင့်မားလာသည့် လမ်းကြောင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ကောင်းသော သာဓက တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကုလသမဂ္ဂ၏ ၂၀၂၂ ခုနှစ် မြန်မာ့ ရိုးရာ ကုန်ပစ္စည်း အစီရင်ခံစာတွင် ပုသိမ် ဖျာများ ကဲ့သို့ ကျင်လည် ပစ္စည်းများ (natural fiber products) ၏ ကမ္ဘာ့ ဈေးကွက် တန်ဖိုး ၂၀၂၂ ခုနှစ် ကတည်းကပင် ၂ ဒသမ ၅ ဘီလီယံ ဒေါ်လာ ကျော်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။

ပြည်ပ တင်ပို့ အတွက် ဥပဒေ လိုအပ်ချက်များ နှင့် လုပ်ငန်း နည်းစနစ်များကို မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ တင်ပို့ ရောင်းချနည်း ဆောင်းပါးတွင် အသေးစိတ် ဖတ်ကြည့်နိုင်သည်။ ဂျပန် နှင့် ကိုရီးယား ဈေးကွက်တွင် သဘာဝ ပစ္စည်း ဖြင့် ထုတ်လုပ်သော ဖျာများ ၏ ဝင်ငွေ တစ်ထည်လျှင် USD ၃၀–USD ၂၅၀ ကြားတွင် ရနိုင်ကြောင်း UMFCCI (Union of Myanmar Federation of Chambers of Commerce and Industry) ၏ မှတ်တမ်းများ ဖော်ပြသည်။

ပုသိမ် ဖျာ ရက်လုပ်ရေး – သင်ယူနည်းနှင့် ကျင်လည်ပညာ

ပုသိမ် ဖျာ ရက်ပညာ သင်ယူလိုသူများ အတွက် ပုသိမ်မြို့ နှင့် ပတ်ဝန်းကျင် ရွာများတွင် ရိုးရာ မိသားစု ဆရာ ဆည်းကပ်ကာ သင်ယူနိုင်သည်။ ဤပညာ သင်ယူရေး အတွက် ကုန်ကျစရိတ် နှင့် သင်တန်း အသေးစိတ်ကို မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ သင်ယူနည်း ဆောင်းပါးတွင် ဖတ်ကြည့်နိုင်သည်။

ဖျာ ရက်ပညာ၏ အဆင့်ဆင့် ဖြစ်ပြီး အောက်ပါ အဆင့်များ ပါဝင်သည် – ကုန်ပေ ပင် ဖြတ်တောက်ကာ နွေး ဆေးနှင့် ခြောက်ခြင်း၊ ဆိုးဆေး ထည့်ခြင်း (သဘာဝ ထမင်းဆည်ပင် ဆေး၊ ဆေးပင် ဆေးများ)၊ ဒီဇိုင်း ပုံ စီမံခြင်း (ပုံကွက် ချ)၊ ရက်ကန်း တင်ခြင်း (ကြားပေ ထိုး) နှင့် ပြီးစြာ ဖျာ အလှ ပြုပြင်ခြင်း တို့ ဖြစ်သည်။ ကျွမ်းကျင်သော ရက်ကန်း ဆရာ တစ်ဦးသည် နေ့ ၃–၇ ရက်တွင် ပုံမှန် ဖျာ တစ်ထည် ပြီးမြောက်နိုင်သည်ဟု မြန်မာ့ Handicraft Association မှ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။

ပုသိမ် ဖျာ ၏ ဒီဇိုင်းများသည် မြန်မာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ပုံကြင်းများ၊ ယဉ်ကျေးမှု ရုပ်ပုံများနှင့် ပတ်သက်ကြပြီး ငှက်ပုံ၊ ပန်းပုံ၊ နဂါးပုံ တို့ ပြေပြေညည်း ထောင်ထောင် ကျဲကျဲ ရက်ထားသောကြောင့် ဥရောပ ဝယ်ယူသူများ မှ ပင်ကူ အနုပညာ ကတ်တလောဂ်တွင် ပါဝင်ခဲ့ဖူးသည်။

မကြာမီ ဖြစ်ပေါ် လာနိုင်သော ပြောင်းလဲမှုများနှင့် အနာဂတ် လမ်းကြောင်း

ပုသိမ် ဖျာ လုပ်ငန်းသည် ပြောင်းလဲလာသော ကမ္ဘာ့ ဈေးကွက် ပေါ်မူတည်၍ မိမိ ကိုယ်မိမိ လျှော်ညှိ ပြောင်းလဲမှုများ ဆောင်ရွက်နေရသည်။ ဒစ်ဂျစ်တယ် ဈေးကွက် ဝင်ချဉ်းမှု (Digital Market Entry) သည် ၂၀၂၄–၂၀၂၅ ကာလတွင် မြန်မာ ရိုးရာ ထုတ်ကုန်များ အတွက် ကြီးမားသော အခွင့်အလမ်း ဖြစ်လာသောကြောင့် ပုသိမ် ဖျာ ရောင်းချသူများ Facebook Live ၊ TikTok Shop နှင့် Etsy Platform များ ကို ပိုမို အသုံးပြုလာကြသည်။

ရာသီဥတု ပြောင်းလဲမှုကြောင့် ကုန်ပေ ပေါက်ရောက်ရာ ဒေသ ကျဉ်းမြောင်းလာနေသောကြောင့် မြန်မာ ကၽွမ်းကျင်သူများသည် Sustainable Farming နည်းလမ်းဖြင့် ကုန်ပေ စိုက်ပျိုးရေး ဖြေရှင်းနေကြသည်ဟု FAO ၏ Myanmar Rural Livelihoods Report ၂၀၂၃ တွင် ဖော်ပြသည်။ ထို့ပြင် မန္တလေး ပုတီးစေ့ လက်မှုပညာ လုပ်ငန်းများ ကဲ့သို့ ရိုးရာ ကျောက်မျက် ရတနာ လုပ်ငန်းများ ကြည့်ရှုသည့် မန္တလေး ပုတီးစေ့ လက်မှုပညာ သုံးသပ်ချက်တွင် ဤ ပြောင်းလဲမှုများ ကို ပိုမို နားလည်နိုင်သည်။

မေးလေ့ ရှိသော မေးခွန်းများ (FAQ)

ပုသိမ် ဖျာ မည်သည့်နေရာတွင် ဝယ်ယူ နိုင်သနည်း?

ပုသိမ် ဖျာများ ဝယ်ယူနိုင်သောနေရာများ – ပုသိမ်မြို့ ဖျာဈေး (ဈေးနှုန်း အကောင်းဆုံး)၊ ရန်ကုန် Bogyoke Aung San Market (ပြည်ပ ဧည့်သည် ဝယ်ယူရာ လူကြိုက်နည်း)၊ မြေနီကုန်း ဈေး ၊ Thiri Mingalar ဈေး ၊ Facebook Marketplace ၊ Etsy Myanmar Sellers Pages နှင့် Shopee Myanmar တို့တွင် ရရှိနိုင်သည်။ တိုက်ရိုက် ထုတ်လုပ်သူ ဆီမှ ဝယ်ယူပါက ဈေးနှုန်း သက်သာသည် ့ အပြင် စစ်မှန်ကြောင်း ပိုမို ယုံကြည်နိုင်သည်။ Online ဝယ်ယူမှု အတွက် ရောင်းချသူ၏ ကောင်းဂဏနှင့် ဓာတ်ပုံ ရှင်းလင်းမှုများ စစ်ဆေးသင့်သည်။ ၎င်းဈေးဆိုင်တွင် မည်သည့် ပစ္စည်း အမျိုးအစား ထုတ်လုပ်ကြောင်း၊ ဒေသ မူရင်း ဖြစ်ကြောင်း စစ်ဆေးနိုင်ပါသည်။

ပုသိမ် ဖျာ၏ ဈေးနှုန်း ဘယ်လောက် ရှိသနည်း?

ပုသိမ် ဖျာ ဈေးနှုန်း မှာ ဖျာ အမျိုးအစား၊ အရွယ်အစား၊ ဒီဇိုင်း ရှုပ်ထွေးမှုနှင့် ထုတ်လုပ်ချိန် ပေါ် မူတည်၍ ကြီးစွာ ကွဲပြားသည်။ ကုန်ပေ ရိုးရိုးဖျာ တစ်ထည် ၅,၀၀၀–၁၅,၀၀၀ ကျပ်ကြားတွင် ရနိုင်သည်။ ရောင်စုံ ချောင်ဖျာများ ၂၀,၀၀၀–၅၀,၀၀၀ ကျပ်ကြားတွင် ရှိသည်။ ကျောင်ကျဲ (ဘုရားကန်တော့) ဖျာများ ၁၅,၀၀၀–၄၀,၀၀၀ ကျပ်ကြားတွင် ရနိုင်သည်။ ဟိုတယ် သို့မဟုတ် ရုံကျောက် အတွက် ကြီးစွာ ဖျာများ ၁၀၀,၀၀၀ ကျပ်မှ ၁,၀၀၀,၀၀၀ ကျပ်ကျော်ထိ ကွဲပြားနိုင်သည်။ ပြည်ပ တင်ပို့ ဖျာများမှာ USD ၃၀ မှ USD ၂၅၀ ကြားတွင် ရောင်းချနိုင်သည်ဟု UMFCCI မှ ဖော်ပြသည်။

ပုသိမ် ဖျာ စစ်မှန်ကြောင်း မည်သို့ စစ်ဆေးနိုင်သနည်း?

ပုသိမ် ဖျာ စစ်မှန်ကြောင်း စစ်ဆေးနိုင်သော နည်းလမ်းများ – ပထမဆုံး ကုန်ပေ ရနံ့ စစ်ဆေးပါ (စစ်မှန်သော ကုန်ပေ ဖျာတွင် သဘာဝ ရနံ့ ရှိသည်)၊ ရက်ချည်မျှင်များ ပုံမှန် ကြောင်းနှင့် ချောမြောက်မှု စစ်ဆေးပါ (ကုန်ပေ မျှင် ကြမ်းတမ်းသောကြောင့် စစ်မှန်သည်ကို ခွဲခြားနိုင်သည်)၊ ဒီဇိုင်း ပုံကွက် မညမ်း မမှားမမမ ရှိကြောင်း စစ်ဆေးပါ (စစ်မှန်သော ရက်ကန်းဖျာများ ပုံကွက် ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ကျရောက်သည်)၊ ဖျာ အပြင်ဘက် ထက် ဖျာ အောက်ဘက် ကြည့်ပြီး ကြိုးများ စစ်ဆေးပါ (ကုန်ပေ မျှင် ပင်ကို ဆောင်ရွက်ချက် ခွဲခြားနိုင်သည်)၊ ဖျာ ရောင်ချိုဆေး ဒေသ ဆေးပင် မှ ဖြစ်ကြောင်း ဆက်ဆံရေး စစ်ဆေးပါ။ ထုတ်ကုန် မူရင်း ဒေသ ပြသော မှတ်တမ်း (Production Origin Document) ရှိနိုင်သည်ဟု ကုန်သည်ကြီးများ ဝန်ဆောင်မှု ဌာန မှ အကြံပြုသည်။

ပုသိမ် ဖျာ ဘယ်လောက် ကြာ အသုံးပြုနိုင်သနည်း?

စစ်မှန်သော ပုသိမ် ကုန်ပေ ဖျာ တစ်ထည် ၁၀–၂၀ နှစ် ကြာ ကောင်းကောင်း အသုံးပြုနိုင်ကြောင်း ဖျာ ကျွမ်းကျင်သူများ ရှင်းပြသည်။ ထိုမျှ ကြာနိုင်ရန် – နေ့မနေ့ ရောင်ဒဏ် မ ခံစေရ (ရိပ်တွင် သိမ်းပါ)၊ စိုစွတ်မှုကို ရှောင်ရှားပါ၊ မကြာခဏ ဆောင်ရွက် ဖြည်ဖြည်ချင်း ခေါက်ချောင်ရင်းပါ၊ တိရိစ္ဆာန် (ကြောင်၊ ခွေး) ဖြင့် ဆင်းကြောင်းသားမ ဖြစ်ပါစေနှင့်ဟု မှာကြားသည်။ မူလ ရနံ့ ကုမ်ရောင်ကွာ ကြောင်း ၆–၁၂ လကြာမှ ကြည်မြင်မှုနှင့် ရနံ့ လျော့ နည်းလာနိုင်သည်။ ထိုနောက် ဖျာ ပိုကောင်းသည် ဟု ကျွမ်းကျင်သူများ ဆိုသည်။

ပုသိမ် ဖျာ ကို ပြည်ပ ပို့နိုင်ပါသလား?

ပုသိမ် ဖျာ ကို ပြည်ပ ပို့ဆောင်နိုင်သည်ဟု မြန်မာ ကုန်သွယ်ရေး ဦးစီးဌာန ၏ ကြေညာချက်များ ဖော်ပြသည်။ ပြည်ပ တင်ပို့ရာတွင် – Myanmar Customs တင်ပို့ ဖောင် ဖြည့်ရမည်၊ ပြည်ပ ဘဏ်ငွေ ချထားသော CBM (Central Bank of Myanmar) ကြီးကြပ်မှု အောက်တွင် ဆောင်ရွက်ရမည်၊ ဖျာ ၏ ကုန်ပေ ပစ္စည်း ဆိုင်ရာ Plant Quarantine Certificate (ပင်ကို စစ်ဆေးမှတ်တမ်း) လိုအပ်မည်ဖြစ်ပြီး CITES (Convention on International Trade in Endangered Species) ကဲ့သို့ သဘာဝ ကုမ္ပဏီ ကန့်သတ်ချက်များ စစ်ဆေးရမည်။ Etsy နှင့် Amazon ကဲ့သို့ Platforms ဖြင့် နိုင်ငံတကာ ဈေးကွက်တွင် ရောင်းချနိုင်ကြောင်းကို မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ တင်ပို့ ဆောင်ရွက်နည်း ဆောင်းပါးတွင် ပိုမိုဖတ်ကြည့်နိုင်သည်။

ပုသိမ် ဖျာ ထုတ်လုပ်ရာတွင် ပတ်ဝန်းကျင် ထိခိုက်မှု ရှိသလား?

ပုသိမ် ဖျာ ထုတ်လုပ်ရာတွင် သဘာဝ ကုန်ပေ ပင် မှ ကုန်ကြမ်းများ ရယူ၍ သဘာဝ ဆိုးဆေးများ (ဆေးပင်မှ ထုတ်ကုန်) ဖြင့် ထုတ်လုပ်ကြောင်း ပတ်ဝန်းကျင် သည် မြောက်ကုန်ငွေ ပစ္စည်းများ ၏ ၈၀–၉၀% ဟု မြန်မာ့ ပတ်ဝန်းကျင် ကာကွယ်ရေး ဦးစီးဌာနမှ ဖော်ပြသည်။ ကုန်ပေ ပင်သည် ရေဝပ်မြေ ဒေသ Ecosystem ကို ပင် ကောင်းမွန်ဆောင်ရွက်ကြောင်း Wetland Science မှ သုတေသနများ ဖော်ပြသည်။ ဒီဇယ် ယာဉ်ဖြင့် ထုတ်ကုန် သယ်ယူမှုနှင့် ဆေးချည်မျှင် ဒေသပြင်ပ ရောင်းချမှုများ ကဲ့သို့ ငယ်မြောက်သော ကာဗွန် ထုတ်လွတ်မှုများ ရှိနိုင်သည်ဟု ပညာရှင်များ ဆိုသော်လည်း ပလပ်စတစ် ကုန်ကြမ်း ဖျာများ ထက် ပတ်ဝန်းကျင် ဆိုင်ရာ အကျိုးဆက် သိသာစွာ နည်းပါးသည်ဟု FAO မြန်မာ ဦးစီးဌာန ၂၀၂၃ တွင် ဖော်ပြသည်။

ပုသိမ် ဖျာ ရောင်ချကျဉ်ဖြန့်ချိ ပုံ မည်သို့ ဖြစ်သနည်း?

ပုသိမ် ဖျာ ဖြန့်ချိမှု ကွင်းဆက် (Supply Chain) မှာ – ကုန်ပေ ပင် ရိတ်ကောက်သူ (ဒေသ ကျေးလက် လုပ်သား) –> ကုန်ပေ ဆေး ပြင်ဆင်သူ –> ဖျာ ရက်ကန်းသမား (မိသားစု) –> ဒေသ ကုန်သည် –> ပုသိမ်မြို့ ဈေး –> ရန်ကုန် ဒိုင် –> ပြည်တွင်း ဝယ်ယူသူ / ပြည်ပ တင်ပို့ မှ ဆက်ကပ်ဆင်ခြင် ဖြစ်သည်။ ဤ ကွင်းဆက်တွင် မိသားစု ရက်ကန်းဆရာ ကျပ်တည်းမှု မရှိဘဲ ဈေးကွက် ချိတ်ဆက်မှု ကောင်းမွန်ကြောင်း ဒေသ ဖွံ့ဖြိုးမှုသာ ထိန်းသိမ်းနိုင်ကြောင်း မြန်မာ့ မော်ကွန်းနိုင်ငံ ရပ်ရွာ ဖွံ့ဖြိုးရေး ဦးစီးဌာနမှ ဆိုသည်။ ၂၀၂၃–၂၀၂၄ ကာလတွင် Online Marketplace (Facebook Live Selling, TikTok Shop) ဖြင့် ရက်ကန်းသမားနှင့် ဝယ်ယူသူ တိုက်ရိုက် ချိတ်ဆက်မှု ပိုများလာသောကြောင့် Middle Margin ကွဲပြားမှု လျော့နည်းလာသည်ဟု ဒေသ ကုန်သည် ကြီး ဦးဆောင်မှုမှ ဖော်ပြသည်။

ပုသိမ် ဖျာ ကို ကုန်ပေ မဟုတ်သော ပစ္စည်းများ ဖြင့် ရက်ထားသော ဖျာများနှင့် ကွာခြားချက် ဘာလဲ?

ပုသိမ် ဖျာ စစ်မှန်သောသည် ကုန်ပေ (Scirpus grossus) ပင်ကို မှ ထုတ်ကုန် ဖြစ်ပြီး ၎င်း ကုန်ပေ မျှင်သည် ကြမ်းတမ်းမှု ရှိ (ကြမ်းသတ်ပုံ ကောင်းမည်) ၊ ဆေးရောင်ချည် ကောင်းကောင်း ကိုင်ထားနိုင် (Color Fastness မြင့်)၊ ကြာရှည် ခံ နိုင်မည်ဟု ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူများ ရှင်းပြသည်။ ဝမ်းဓည် ဖျာ (Bamboo mat)၊ ဆင်သလီ ဖျာ (Plastic mat) နှင့် ကတ္တီပါ ဖျာ (Cloth mat) တို့ ကို ပုသိမ် ဖျာ ဟု ထောက်ကျင်ပြောဆိုသောသူ ရှိနိုင်ပြီး ဝယ်ယူသူ ကနေ ကုန်ပေ ပင် ရနံ့ (သဘာဝ) စစ်ဆေးကာ မျှင်တောင်မာ စစ်ဆေးနှိပ်ကြည့်ပါက ကွဲပြားမှု ခွဲခြားနိုင်သည်။ ကုန်ပေ မျှင် မှ ဖျာသည် ဘိမ်းရောင် (Cream/Tan) တို့ ဖြင့် ပုံသဏ္ဍာန် ပတ်ဝန်ကျင် ဆိုင်ရာ နာမည်ကောင်း ရသောကြောင့် ပြည်ပ Premium Market တွင် ပိုမို ရောင်းချနိုင်သည်။

Related Reading

• မြန်မာ့ရိုးရာလက်မှုပညာများ – ဈေးကွက်မှ Online Shops အထိ
• မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ တင်ပို့ရောင်းချနည်း — ဥပဒေ၊ Etsy/Amazon နှင့် နိုင်ငံတကာ ဈေးကွက်
• မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ သင်ယူနည်း — သင်တန်း၊ ကျွမ်းကျင်သူနှင့် ကုန်ကျစရိတ်
• မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ အမျိုးအစားများ — လက်ထည်မှ ဓာတ်တိုင်ပန်းအထိ
• မန္တလေး ပုတီးစေ့ လက်မှုပညာ — နာမည်ကြီး လုပ်ငန်းများနှင့် ကျောက်မျက်ရတနာ ရွေးချယ်ခြင်း သုံးသပ်ချက်

ရင်းမြစ်များ

• UNESCO Intangible Cultural Heritage Programme – https://en.unesco.org/
• FAO Myanmar Rural Livelihoods and Natural Fiber Report 2023 – https://www.fao.org
• United Nations Myanmar Country Reports – https://www.un.org/en/
• မြန်မာ ကုန်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန – https://www.commerce.gov.mm
• UMFCCI (Union of Myanmar Federation of Chambers of Commerce and Industry) မှတ်တမ်းများ

ရန်ကုန်မြို့၏ ကော်ဖီယဉ်ကျေးမှု – Third Wave Coffee မှ ရိုးရာလက်ဖက်ရည်ဆိုင်အထိ