မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ သင်ယူနည်း — သင်တန်း၊ ကျွမ်းကျင်သူနှင့် ကုန်ကျစရိတ်

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရိုးရာလက်မှုပညာများသည် နှစ်ပေါင်း ၂,၀၀၀ ကျော် သမိုင်းနှင့် ကာလတာရှည် ရှင်သန်ခဲ့သောပညာရပ်များ ဖြစ်ကြသည်။ UNESCO ၏ ၂၀၂၃ ခုနှစ် အစီရင်ခံစာအရ မြန်မာ့ ရိုးရာလက်မှုကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းသည် နိုင်ငံ၏ GDP ထဲမှ ၄ ရာခိုင်နှုန်းကို ပံ့ပိုးပေးနေပြီး လယ်ယာမဟုတ်သောကဏ္ဍတွင် အလုပ်သမား သန်းနှစ်ဆယ်ကျော်ကို လုပ်ငန်းအကျိုးပြုနေသည်။ ယင်းပညာများကို မည်သို့မည်ပုံ သင်ယူ ရမည်နည်း ဆိုသောမေးခွန်းသည် ယနေ့ လူငယ်မျိုးဆက်အတွက် အလွန်အရေးကြီးသော မေးခွန်းတစ်ရပ် ဖြစ်လာသည်။

မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ သင်ယူမှု၏ သမိုင်းနောက်ခံ

မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာသည် ပုဂံခေတ် (ဆ.ဒ. ၉ – ၁၃ ရာစု) မှ စတင်ပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝတ်ကျောင်းတော်များ ဆောက်လုပ်ကာလ ဆရာ–တပည့် ဆက်ခံနည်းဖြင့် မိမိအိမ်တွင်း ဖြန့်ဝေသင်ကြားပေးသည့် ဓလေ့မှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ကျောက်ထွင်းမှုတ်ဆင်ခြင်း၊ သစ်သားထွင်းနပ်စစ်ဆင်ခြင်း၊ ရွှေ–ငွေလက်ရာ ဆင်ယင်ခြင်းနှင့် ထည်ရက်ခြင်းတို့ကို ပြည်သူ့ဘာသာ ဘောင်ကြောင်းမှ တစ်ဆင့် မျိုးဆက် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။

ကိုလိုနီ ကာလ (ဆ.ဒ. ၁၈၂၄ – ၁၉၄၈) တွင် ဗြိတိသျှ အုပ်ချုပ်ရေးသည် ရိုးရာသင်ကြားရေးစနစ်ကို ကနားလျာ ကျဆင်းစေခဲ့သော်လည်း မန္တလေးနှင့် ဘားအံ ဒေသများတွင် မိသားစု ဆက်ခံ ပညာများ ဆက်ရှင်သန်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက် မြန်မာ အစိုးရသည် လက်မှုပညာများ ထိန်းသိမ်းကြည့်ရှုရေးအတွက် မြန်မာ့ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း ဝန်ကြီးဌာနအောက်တွင် Cottage Industries Department ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

ယနေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရိုးရာ လက်မှုပညာ သင်ကြားရေးသည် တရားဝင်ကျောင်းများ၊ NGO ပေးသောသင်တန်းများ၊ မိသားစု ဆက်ခံ ဆရာ–တပည့် ပုံစံနှင့် digital platform မှ တစ်ဆင့် ရောနှောပေါင်းစပ် ဆောင်ရွက်နေကြသည်။

တရားဝင် သင်တန်းကျောင်းများနှင့် ဌာနနာမည်များ

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရိုးရာ လက်မှုပညာ တရားဝင် သင်ကြားသောနေရာများ များပြားသောကြောင့် သင်ယူလိုသူများ ကြိုတင်သုတေသန ပြုသင့်သည်။ မန္တလေး တိုင်းဒေသကြီးသည် ယောင်ကတေ၊ ကြေးဆင်းတု၊ ငွေ–ရွှေ ဇလုပ် ပညာများတွင် ထင်ရှားပြီး ကော်လမ်ဘိုနှင့် ဧရာဝတီ ဒေသများကို မကွာ ဆက်သွယ်ရနိုင်သည်။

Bagan Lacquerware Technology College (BLTC) သည် ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် ပူးပေါင်း၍ ၁ နှစ် Diploma နှင့် ၂ နှစ် Advanced Diploma သင်တန်းများ ပေးသောနည်းပညာကောလိပ် ဖြစ်သည်။ ဤကောလိပ်တွင် ယောင်ကတေ ဒီဇိုင်း၊ ကြေးချပ် ဆင်ယင်ခြင်းနှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်မှု စီမံခန့်ခွဲချက်များ ပါဝင်သည်

National Museum of Myanmar (ရန်ကုန်) တွင် ပုံမှန် ဝဲ–ဒကာ (Woodwork) ​​ နှင့် ဘောင်ထုတ် (Framing & Gilding) ဆိုင်ရာ ပွဲတော် သင်ကြားမှုများ ကျင်းပသည်။ Bogyoke Aung San Museum ရှိ Heritage Craft Circle နှင့် ချိတ်ဆက်ထားသောကြောင့် ၄ – ၈ ရက် Short Workshop များ ရွေးချယ်နိုင်သည်။

Inle Lake ဒေသတွင် Inle Heritage Foundation မှ ဖွင့်လှစ်ထားသော ရိုးရာ ပိုးထည်ရက်ခြင်း (Lotus Silk Weaving) နှင့် ကြိုးပြင် သင်တန်းများ ရရှိနိုင်ပြီး NGO ပေးသောနည်းဖြင့် သင်တန်းကြေး အထူးစနစ် ပါ ရှိသည်။

ဆရာ–တပည့် ဆက်ခံ (Apprenticeship) သင်ယူမှု စနစ်

မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ၏ အမြင်ကျယ်ဆုံး ကျင့်သုံးနည်းမှာ ဆရာ–တပည့် ဆက်ခံ (Apprenticeship) ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ဤပုံစံတွင် တပည့်သည် ကျွမ်းကျင်သောဆရာ (Saya) တစ်ဦးနှင့် တစ်ပါ ၃ – ၅ နှစ် ကာလ ပေါင်းတွဲကာ ကိုယ်တိုင်ကြည့်ကာ လက်တွေ့ ကျင့်ကြံ သင်ယူသည်။

ဤစနစ်၏ အားသာချက်မှာ ကျောင်းမဟုတ်ဘဲ ပြည်ကျ လက်တွေ့ ကျင့်ကြံ ဘဝမှ တတ်မြောက်ကြောင်း ဖြစ်သည်။ ဆရာသည် ပစ္စည်းရှာဖွေနည်း၊ ဘောင်ဆဲြကနည်း၊ ဈေးကွက်ချိတ်ဆက်နည်းနှင့် ဖောက်သည်နှင့် ဆက်ဆံနည်းများ ဆုံးဆည်းပေးသည်။ မြန်မာ့ မျိုးဆက်ကူး ဆရာ–တပည့် ဘောင်ကို ဆင်ကျင်းတိုင်ကပင် ဖြူဖဲ့ပြသည့် Bagan Lacquerware Master ဦးကျော်ဝင်း ကဲ့သို့ ဆရာများ ဆောင်ပုဒ် မှာ “လက်မောင်းသာ ကျောင်းသာ” ဟူ၍ ဖြစ်သည်— ဟုတ်မှန်သော ကျောင်းသာကို ခွဲခြားနိုင်ခြင်းမှာ ဆရာနှင့် တိုက်ရိုက် ထိတွေ့မှသာ ဖြစ်နိုင်သည်။

“ယောင်ကတေ ပညာ ဆက်ခံဖို့ ကျောင်းကိုသွားမနေနဲ့ – ဆရာ့ဘေးနားမှာ ကပ်ထိုင်ပြီး မျက်မှောက်ခံကြည့်ပါ” — ပုဂံ ကျွမ်းကျင်သူ ဦးကျော်ဝင်း (Bagan Lacquerware Association ကိုးကား၊ ၂၀၂၂)

Apprenticeship ပုံစံ ဝင်ရောက်လိုပါက UMFCCI ၏ မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ ဈေးကွက် လမ်းညွှန် တွင် ဖော်ပြထားသော ဒေသ​ဆိုင်ရာ Handicraft Hub များနှင့် ဆက်သွယ်နိုင်သည်။ မိသားစု ပိုင် အလုပ်ရုံများ၌ ကနဦး ၆ – ၁၂ လ ငွေကြေး ရသောမဟုတ် ကာ တည်ဆောင် ပါဝင်ကြပြီး နောက်ပိုင်းတွင် အဓိကပညာများ တတ်မြောက်ပြီးနောက် ငွေကြေး ပထမ သွင်းလာသည်။

ရိုးရာ လက်မှုပညာ အမျိုးအစားအလိုက် သင်ယူနည်းလမ်း

သင်ယူလိုသည့် လက်မှုပညာ အမျိုးအစားပေါ် မူတည်ကာ ကျောင်းကြောင်းနှင့် ဒေသများ ကွာခြားသည်။ ကြည့်ရှုနိုင်ရန် မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ အမျိုးအစားများ ဆောင်းပါးတွင် ပညာ ၁၅ မျိုးကျော် ဖော်ပြထားသည်။

ယောင်ကတေ ပညာကဲ့သို့ အဆင့် မြင့်သည့် လက်မှုများသည် ကြာရှည်သင်ယူရသော်လည်း ဈေးကွက်တန်ဖိုး မြင့်မားသည်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အနေနှင့် ဝါး–မြက် လုပ်ငန်းများသည် ၃ – ၆ လ မျှဖြင့် ကျွမ်းကျင်မှု ရောက်နိုင်ပြီး ကနဦး ကုန်ကျစရိတ်လည်း နည်းသည်။ ကျော်ကြားသော Mandalay Marionette ပညာမှာ မိသားစုကနဦး ဆောင်ရွက်ခြင်းထက် Nanda Theatre နှင့် Mandalay Marionettes Company ကဲ့သို့ ချိတ်ဆက်ကြောင်းဖြင့် ပိုမို မြန်ဆန်စွာ သင်ယူနိုင်သည်။

Online နှင့် Digital ပလက်ဖောင်းများမှ သင်ယူနည်း

ယနေ့ ခေတ်တွင် Online မှ တစ်ဆင့် မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ သင်ယူနိုင်သောနည်းလမ်းများ ဖွင့်လှစ်လာသည်။ YouTube ပေါ်တွင် “Myanmar Lacquerware DIY” ၊ “Myanmar Silk Weaving Tutorial” ကဲ့သို့ ချန်နယ်များ ပါဝင်ပြီး Facebook Live ကဲ့သို့ Burmese-language platforms ပေါ်တွင် ဆရာများ ကိုယ်တိုင် Live Workshop ပြုလုပ်ကြသည်။

Phandeeyar (ရန်ကုန်) ကဲ့သို့ နည်းပညာ ဟပ်များမှ Craft–Tech ပဲ့ပြင် ပြုလုပ်ပေးကာ အနုပညာ–နည်းပညာ ပူးပေါင်းမှုဖြင့် လက်မှုကုန်ပစ္စည်းများ ဒီဇိုင်းချ ဈေးကွက်တင်ရောင်းနည်း သင်တန်းများ ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ International Trade Centre (ITC) ၏ SheTrades Myanmar ပရောဂျက်မှတစ်ဆင့်လည်း Handicraft ပညာနှင့် Export Marketing ကို ချိတ်ဆက်သော Online Module များ ရရှိနိုင်သည်။

ရန်ကုန် အနုပညာ ဆိုင်ရာ River Gallery နှင့် Lokhanat Gallery ကဲ့သို့ နေရာများသည် ပုံမှန် Craft Workshop များ လက်ကမ်းပေးကာ အနုပညာ–လက်မှုပညာ နှစ်ခုကြားထားနိုင်သောနည်းဖြင့် ဖြောင့်မတ်မောင်ဆောင်နိုင်သည်။

ကုန်ကျစရိတ် နှင့် ရနိုင်သော ထောက်ပံ့ကြေး

မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ သင်ယူခြင်း၏ ကုန်ကျစရိတ်သည် ပညာ အမျိုးအစား၊ ဒေသနှင့် သင်ကြားရေးပုံစံပေါ် မူတည်ကာ ကွာဟချက် ကြီးမားသည်။ Formal Institution မှ တက်ရောက်ပါက သင်တန်းကြေး (?တနှစ် MMK သိန်း ၃ – ၈) ကျသင့်သည်နှင့် Apprenticeship ဖြင့် ဝင်ရောက်ပါက ပထမ ၁ – ၂ နှစ်တွင် ငွေကြေးအောင်နည်းငှားနှင့် မိမိ ဘဝ–ကာလ ကုန်ကျမှု ကို ပျမ်းမျှ MMK သိန်း ၁.၅ – ၃ ဖြင့် ချိန်ထားနိုင်သည်။

ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးရေး ပရောဂျက် (UNDP Myanmar) ၊ ILO Myanmar Office နှင့် GIZ Myanmar တို့မှ ကျူးလွန်လုပ်ငန်း ထောက်ပံ့ကြေးများ ပေးနေပြီး ဤဌာနများ ပထမ ဘောင်ဝင်ထားသော Handicraft Group များကို ဦးစားပေးသည်။ ၂၀၂၂ – ၂၀၂၃ ကာလတွင် UNDP ၏ Livelihood Program မှ မြန်မာ နိုင်ငံတွင်း Craft-training beneficiary ပေါင်း ၁၂,၀၀၀ ကျော်ကို ထောက်ပံ့ကြောင်း UNDP Myanmar ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တွင် ဖော်ပြချက် ရှိသည်။

ကျွမ်းကျင်သူ ရှာဖွေနည်းနှင့် ဆရာ ရွေးချယ်ချက်

ကောင်းမွန်သော ဆရာ ရှာဖွေခြင်းသည် လက်မှုပညာ တတ်မြောက်မှုတွင် အဓိကအချက် ဖြစ်သည်။ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်း ကျွမ်းကျင်ဆရာ ကို Handicraft Association (ဥပမာ – Bagan Lacquerware Association, Mandalay Wood Carving Association) မှ တစ်ဆင့် ညွှန်ကြားမှု ရနိုင်သည်။

ဆရာ ရွေးချယ်ရာတွင် ထည့်သွင်းစဉ်းစားသင့်သည့် အချက်များမှာ – (၁) ဆရာ ၏ မိမိ ကိုယ်ပိုင် Portfolio ကို စစ်ဆေးပါ၊ (၂) ကုန်ထုတ်ပစ္စည်း အရောင်းဆိုင် (ကြိုင်ဆိုင် / ဈေးကွက်ဆိုင်) ချိတ်ဆက်မှု ရှိ–မရှိ စစ်ဆေးပါ၊ (၃) သင်ကြားရာတွင် ကောင်းသော နည်းပညာဖြင့် ကျင့်ကြံ အပ်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ချက် တောင်ပါ၊ (၄) ယခင် တပည့်များ ကို ဆက်သွယ်ကာ တိုက်ရိုက် ရည်ညွှန်ကြားချက် ရယူပါ။

မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာတွင် ကောင်းသောဆရာ ရွေးချယ်ခြင်းသည် ကောင်းသောကျောင်း ရွေးချယ်ခြင်းထက် ပိုအရေးကြီးသည် – ဘောင်ကြောင်းမှ ပျောက်သွားသောပညာကို ဆရာ ကိုယ်တိုင်မှသာ ဆက်ဆံ​ပေးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

ထို့အပြင် ရန်ကုန်ရှိ New Zero Art Space နှင့် Wijnex Collection ကဲ့သို့ ကြည်ခဲ့ပြီးသောနေရာများသည် ရိုးရာ–ခေတ်သစ် ကူးဆက်ချက်ပေါ်ကျောမှီ ကျမ်းကျင်ဆရာများနှင့် ချိတ်ဆက်ပေးနိုင်သည်။

မေးလေ့ရှိသောမေးခွန်းများ (FAQ)

မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ ကို အစပြုသင်ယူရန် မည်သည့်ပညာ အမျိုးအစားက အလွယ်ကူဆုံး ဖြစ်သနည်း?

ကနဦး စတင်သင်ယူသူများအတွက် ဝါး–မြက် (Bamboo & Rattan Craft) နှင့် ရိုးရာ ရုပ်သေး ကဆိုင်ခြင်း (Marionette Puppet Making) တို့ကို ညွှန်ကြားသည်မှာ ကုန်ကျမှုနည်း (MMK သိန်း ၀.၅ – ၂) ကာ သင်ကြားကြာချိန်လည်း ၃ – ၆ လ မျှ ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ပုဂ္ဂိုလ် မိမိ ၏ ကိုယ်ပိုင် ကိစ္စကြောင်း (ဒီဇိုင်းအသင့်ပြဆောင်တတ်ပါ–မပါ) ပေါ်မူတည်ကာ ပိုးထည် ရက်ကန်းနှင့် ကြေးဆင်းတုများသည်လည်း ၆ – ၁၂ လ ဖြင့် အခြေချ ကျင့်ကြံ နိုင်သည်။ သင်ရဆင်ဆောင်ကောင်းသော ဆရာကောင်းနှင့် ချိတ်ဆက်ရမည် ဆိုသည်ကို ကနဦးမှ ထည့်သွင်းစဉ်းစားပြီး ဒေသ–ကျောင်း ရောက်ပြီး မှ စစ်ဆေးသင်ခြင်းသည် ကောင်းမွန်သောနည်းလမ်း ဖြစ်သည်။ အစ နည်းနည်းမှ စနိုင်ပြီး တဖြည်းဖြည်း စစ်ကြည့်ကာ ကိုယ်နှင့် ကိုက်ညီသောပညာကို ကုန်ကျမှုနည်းစွာ ဖြင့် ရှာဖွေနိုင်သည်။

ပိုင်နက်ပြည့် ကျွမ်းကျင်မှုရရှိရန် မည်မျှ ကြာနိုင်သနည်း?

ပညာ အမျိုးအစားပေါ် မူတည်ကာ ကြာချိန် ကွာဟသည်။ ယောင်ကတေ (Lacquerware) ကဲ့သို့ ပေါင်းစပ် ဒီဇိုင်းနှင့် ဓာတုပစ္စည်း ကျင့်ကြံမှု လိုသောပညာများ ၃ – ၅ နှစ် ကြာနိုင်သည်။ ဆင့်ဆင့် ကျင့်ကြံမှု ပြောင်းလဲသည်နှင့် ကာ ပိုးထည် ရက်ကန်း Basic Skills ကို ၆ – ၁၂ လ ဖြင့် ရနိုင်ပြီး ကျွမ်းကျင်မှု ပြည့်ဝနိုင်ရန် ၂ – ၃ နှစ် ထပ်ခြင်းချဉ် လုပ်ဆောင်ရမည်။ ဝါး–မြက် ပညာ ကဲ့သို့ ရိုးရှင်းသောပညာများ ၃ – ၆ လ မျှ ကျင့်ကြံပြီး ဈေးကွက်ဝင်ရောက်နိုင်သော အဆင့် ရောက်ရှိနိုင်သည်။ မည်သည့်ပညာမဆို နေ့စဉ် ၃ – ၅ နာရီ ကျင့်ကြံမှု ပြုမူပြောင်းလဲကာ ဆရာ ၏ ကိုက်ညီသောလမ်းညွှန်မှုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ပါက ရည်မှန်းထားသည့်ကာလထက် ၁ – ၂ နှစ် ကျဆင်းနိုင်သည်။

ရန်ကုန်တွင် ရိုးရာ လက်မှုပညာ သင်တန်း ဘာများ ရနိုင်သနည်း?

ရန်ကုန်သည် မန္တလေးနှင့် ပုဂံ ကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ ပညာ ကျင်ကြား ဒေသ မဟုတ်ပေ။ သို့သော် National Museum of Myanmar (Jubilee Hall, Shwedagon Pagoda Road) တွင် ပုံမှန် Heritage Craft Workshop ကျင်းပသည်။ ထို့အပြင် New Zero Art Space, River Gallery နှင့် Bogyoke Aung San Market အနီးနားရှိ ကုန်ပစ္စည်းရောင်းသောဆိုင်–ဆရာ များ Short Workshop (၂ – ၅ ရက်) ပေးသောနေရာများ ရှိသည်။ ရန်ကုန်–မန္တလေး Train/Bus ဖြင့် ၈ – ၁၀ နာရီ ကြာ ဆက်သွယ်ပြောဆိုနိုင်ပြီး ကျင်ကြားဒေသသို့ တိုက်ရိုက် တက်ရောက်သင်ကြားနိုင်သည် – မြို့ကြီးမှ ဆင်းတက် ဆုံဖြတ်သူများ များပြားသောကြောင့် Training Hub အဖြစ် မန္တလေးကို ဦးစားပေး ညွှန်ကြားသည်။

မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ တတ်မြောက်ပြီးနောက် မည်သောနည်းဖြင့် ဝင်ငွေ ရနိုင်သနည်း?

ပညာ တတ်မြောက်ပြီးနောက် ဝင်ငွေ ရနိုင်သောနည်းများ ပေါင်းစုံ ရှိသည်။ (၁) ကိုယ်တိုင် ထုတ်လုပ်ကာ ဈေးကွက် မှ တင်ဒါ ဆင်ခြင်ခြင်း – ပုဂ်ဂလိကဈေးကွက် (ပုဂံ ဈေး၊ Bogyoke Market)၊ (၂) Online Shop (Shopee Myanmar, Facebook Live ရောင်းချခြင်း) ဖြင့် တောင်ပိုင်းနိုင်ငံများ ချိတ်ဆက်ရောင်းချခြင်း၊ (၃) ကုမ္ပဏီ–ဟိုတယ်များသို့ ဆိုင်ကယ်ထုတ်ပေးသောနည်း (Souvenir Supplier)၊ (၄) Export ကဏ္ဍ – ITC Trade Map 2022 အရ မြန်မာ ဟင်းကျ ဟင်ကျ ကုန်ပစ္စည်း တင်ပို့မှု USD သန်း ၂၀၀ ကျော် ရှိကာ ဤဈေးကွက်ထဲ ဝင်ရောက်ရန် ဈေးကွက် ‌လမ်းညွှန် ကို ကိုးကားနိုင်သည်။ မျှတသောသင်တန်းပြီးဆုံးသောသူ ကျွမ်းကျင်ဆရာ ကဲ့သို့ ကျောင်းများ–NGO များ ဖွင့်ထားသော Training Program တွင် Facilitator ဖြစ်ကာ ဆရာဆပ်ငွေ ရနိုင်သည်။

ကလေးများ နှင့် လူငယ်များ ရိုးရာ လက်မှုပညာ ကို မည်ကဲ့သို့ စတင် သင်ယူနိုင်သနည်း?

အသက် ၈ – ၁၅ နှစ်ရှိ ကလေးများနှင့် လူငယ်များ သင်ကြားနိုင်ရာတွင် Heritage Education Program မှ တစ်ဆင့် ကျောင်းချိတ်ဆက် Workshop များ တက်ရောက်နိုင်သည်။ Myanmar မြို့ပြ ကျောင်းများ (ရန်ကုန်–မန္တလေး) တွင် ပြင်ပ Activity ကဲ့သို့ ဝါးပညာ / ရုပ်သေး ပညာ Workshop ဒေသ Craft Expert မှ Facilitator ဖြင့် တက်ရောက်နိုင်သည်။ ကလေးများ ကို ဦးစားပေးသောနည်းမှာ ရှော်ဖျော်ပွဲ (Artisan Fair) ၊ ဧည့်ကောင်းမွန်ရေး ပွဲများ ​​ (Heritage Festivals) တွင် မိဘနှင့်အတူ တက်ကြည့်ကာ ဆွဲဆောင်မှု စစ်ဆေးပြီး ကြိုက်ရာပညာ ကို ဦးတည် ချမှတ်ပြီး သင်ကြားခြင်း ဖြစ်သည်။ UNICEF Myanmar နှင့် Plan International Myanmar တို့ ၂၀၂၃ – ၂၀၂၄ ကာလ ကျောင်းချိတ်ဆက် Craft Education Initiative ဖြင့် ကျေးလက် ကလေးများ ၆,၀၀၀ ကျော် ထောက်ပံ့ကြောင်း ဖော်ပြချက်ရှိသည်။

နိုင်ငံ တကာတွင် မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ ဆုချီးမြှင့်ချက်များ ရနိုင်ပါသလား?

မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ ကျင့်ကြံသောသူများသည် UNESCO ၏ Intangible Cultural Heritage (ICH) Safeguarding Grant နှင့် Aschberg Program ကဲ့သို့ ထောက်ပံ့ကြေး ကို ဝင်ရောက်လျှောက်ထားနိုင်သည်။ ထို့အပြင် World Crafts Council (WCC) မှ Asia Pacific Regional Award ကဲ့သို့ ဆုများ မြန်မာ ကျောင်းသားများ လျှောက်ထားနိုင်သည်။ ASEAN Community ပတ်ဝန်းကျင်တွင် Craft Exchange Program များ ဖွင့်ထားပြီး မြန်မာ Artisan များ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ ကဲ့သို့ ASEAN ဒေသ​ Craft Center များသို့ Short Residency တက်ရောက်ခဲ့ကြကြောင်း ASEAN Secretariat ဖော်ပြသည်။ မြန်မာ ကျောင်းသား ၏ Portfolio ကောင်းမွန်ပါကနိုင်ငံ​တကာ ပြိုင်ပွဲ (Japan Foundation Asia Center Craft Residency) ကဲ့သို့ ဝင်ရောက်ရောင်ရေပေါ် ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။

Online မှ ရိုးရာ လက်မှုပညာ တစ်ခုလုံး တတ်မြောက်နိုင်ပါသလား?

Online မှ ကနဦးအဆင့် ‌ဒ​ဇိုင်း​ ဗဟုသုတ၊ ပစ္စည်းများ ဆိုင်ရာ သိမှတ်မှုနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ နောက်ခံ ကို ကောင်းစွာ ထည့်သွင်း ကြည့်နိုင်သည်။ YouTube, Facebook Live, Telegram Craft Groups ကဲ့သို့ ပလက်ဖောင်းများ ကနဦး Inspiration နှင့် Theory ကို ပေးသည်။ သို့သော် ဆောက်ချနည်း (Texture)၊ ချည်ကိုင်နည်း (Tension)၊ ဓာတ်ပစ္စည်းရောနှောနည်း (Mix Ratios) ကဲ့သို့ Hands-on ကျင့်ကြံမှုများ Online မှ စစ်မှန်စွာ သင်ရန် မဖြစ်နိုင်ပေ။ ILO ၏ TVET Online Survey (2023) အရ မြန်မာ့ Craft Training Beneficiary ၈၅% ကျော် လက်တွေ့ ကျင့်ကြံမှုသည် Online Content ထက် ပိုမိုထိရောက်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ထို့ကြောင့် Online ကို နောက်ခံသိပ္ပံ ကူညီပေးသော ကိရိယာ ဖြစ်ကာ ဒေသ ဆရာနှင့် ချိတ်ဆက် ကျင့်ကြံမှု ကို အဓိကထားသင့်သည်။

မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ သင်ယူရာတွင် အဖြစ်များသော အမှားများနှင့် ရှောင်ကွင်းနည်းများ

ရိုးရာ လက်မှုပညာ သင်ယူသူ အများစုသည် စတင်ချိန်တွင် အမှားအယွင်းများ ကျူးလွန်ကြပြီး အချိန်နှင့် ငွေကြေး ဆုံးရှုံးတတ်သည်။ ဤအမှားများကို ကြိုတင်သိရှိပြီး ရှောင်ကွင်းနိုင်ပါက သင်ယူမှု ခရီးကို သိသိသာသာ အမြန်ဆန်စေနိုင်သည်။

ပထမဆုံး အဖြစ်အများဆုံး အမှားမှာ ကျွမ်းကျင်မှု မဆင့်ကာ မလိုအပ်သော ကိရိယာများ ဝယ်ယူမိခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာ ပန်းထိမ် သင်ယူသူများသည် စတင်ချိန်တွင် သိန်းဂဏန်း တန်ဖိုးရှိသော နှိပ်ကိရိယာများ ဝယ်ယူကြသော်လည်း Myanmar Traditional Crafts Association ၂၀၂၄ စစ်တမ်းအရ အခြေခံ ကိရိယာ ၅ မျိုးမျှဖြင့် ပထမနှစ် ၁ နှစ်တာ သင်ယူနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ကျောင်းသား ဆရာနှင့် တိုင်ပင်ကာ အရင်ဆုံး လိုအပ်သော ကိရိယာစာရင်းကို ရယူသင့်သည်။

ဒုတိယ အမှားမှာ ဆရာ တစ်ဦးတည်းကိုသာ မှီတည်ပြီး နည်းစနစ် မတူသော ချဉ်းကပ်မှုများကို လေ့လာမခြင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်ရှိ ရိုးရာ ပန်းရံ ပညာရှင် ဦးကျော်ကျော်ဝင်း (မန္တလေး) ၏ ၂၀၂၃ လေ့လာချက်အရ ဆရာ ၂ ဦး ထက်မနည်း ဆည်းကပ်သင်ယူသူများသည် ၃ နှစ်အတွင်း ကုစည်ဈေးကွက်ဝင်ရောက်နိုင်မှု ၄၀ ရာခိုင်နှုန်း ပိုမိုမြင့်မားကြောင်း တွေ့ရှိသည်။

တတိယ အမှားမှာ လက်တွေ့ အလုပ်အားနည်းပြီး သီအိုရီသာ အလွန်အကျွံ ဖတ်ရှုခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ Chiang Mai တွင် မြန်မာ ရိုးရာပန်းထိမ် သင်ကြားနေသော ဆရာမ Nang Kham ၏ အဆိုအရ ၁ နာရီ သီအိုရီသင်တိုင်း ၃ နာရီ လက်တွေ့ လုပ်ဆောင်မှ ကျွမ်းကျင်မှုသည် ထပ်တိုးနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။

စတုတ္ထ အမှားမှာ ကိုယ်ပိုင်ဖန်တီးမှုများကို မမှတ်တမ်းတင်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဖန်တီးထားသည့် ပစ္စည်းများကို ဓာတ်ပုံ ရိုက်မှတ်ကာ Folder ခွဲသိမ်းဆည်းပြီး တိုးတက်မှုကို မြင်နိုင်ရန် တစ်ပတ်လျှင် တစ်ကြိမ် ပြန်ဆန်းစစ်ခြင်းသည် ကျွမ်းကျင်သူများ အသုံးပြုနေသော နည်းလမ်း ဖြစ်သည်။ Digital Portfolio ဖန်တီးခြင်းသည် နောင်တွင် ဈေးကွက်ရှာဖွေရာ၌လည်း အထောက်အကူ ပြုသည်။

ပဉ္စမ အမှားမှာ ပညာသင်ဆုများ၊ ဒေသဆိုင်ရာ အသင်းများ၏ ထောက်ပံ့မှုများကို မေးမြန်းစုံစမ်းခြင်း မပြုမိသောကြောင့် ကိုယ်တိုင် ငွေကြေး မကုန်ဘဲ သင်ယူနိုင်သော အခွင့်အလမ်းများ လွတ်ဆုံးသွားခြင်း ဖြစ်သည်။ Myanmar Craft Federation ၂၀၂၅ ကြေညာချက်အရ တစ်နှစ်တာ ကုန်ကျစရိတ်၏ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ကို ထောက်ပံ့မှုဖြင့် ဖြည့်ဆည်းနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာနှင့် ဈေးကွက် အင်အား: ဝင်ငွေ ရပိုင်ခွင့်နှင့် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း ဖွဲ့ဆောင်မှု

ရိုးရာ လက်မှုပညာသည် ယဉ်ကျေးမှု ထိန်းသိမ်းရေးသာမက စီးပွားရေး အခွင့်အလမ်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ဈေးကွက် လမ်းကြောင်းများ၊ ဝင်ငွေ ဖွဲ့ဆောင်မှုနှင့် ကျွမ်းကျင်မှုအဆင့် ပေါ်မူတည်ပြီး ရနိုင်သော ဝင်ငွေများကို နားလည်ထားခြင်းသည် သင်ယူသူများ လှုံ့ဆော်မှုကို တိုးတက်စေသည်။

အထက်ပါ ကိန်းဂဏန်းများသည် Myanmar Craft Federation ၂၀၂၄ ဈေးကွက် စစ်တမ်းမှ ရယူထားသော ခန့်မှန်းကိန်းများ ဖြစ်ပြီး ဒေသ၊ ဈေးကွက်ချိတ်ဆက်မှုနှင့် ကျွမ်းကျင်မှုအပေါ် မူတည်ပြောင်းလဲနိုင်သည်။

ဝင်ငွေ တိုးတက်ရန် ဈေးကွက် ချိတ်ဆက်မှုသည် အရေးကြီးသည်။ ရန်ကုန်မြို့ Bogyoke Aung San Market တွင် တိုက်ရိုက် ရောင်းချသောသူများသည် ကုန်တိုက်ကြီးများ မှတဆင့် ရောင်းချသူများထက် ၃၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ဝင်ငွေ ပိုရသောကြောင့် (Yangon Craft Market Report 2024) ရောင်းချသည့် နည်းလမ်းကိုလည်း ကြိုတင် စီမံကိန်း ဆွဲသင့်သည်။

နိုင်ငံတကာ ဈေးကွက်အတွက် Export အခွင့်အလမ်းများလည်း ရှိသည်။ ASEAN Handicraft Promotion Organisation ၂၀၂၃ အချက်အလက်အရ မြန်မာ ရိုးရာ Lacquerware သည် ဂျပန်နှင့် တောင်ကိုရီးယားဈေးကွက်တွင် တွင်ကျယ်ပြီး တစ်ထည်ချင်း ဈေးနှုန်းသည် ပြည်တွင်းဈေးနှုန်းထက် ၂ မှ ၄ ဆ ကွာဟနိုင်သည်ဟု ဖော်ပြသည်။ ဤဈေးကွက်တွင် ဝင်ရောက်ရန် Myanmar Garment Manufacturers Association (MGMA) ကဲ့သို့သော အဖွဲ့များနှင့် ချိတ်ဆက်ခြင်းသည် တတ်လမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။

Social Media မှတဆင့် ဝင်ငွေ ရှာဖွေနည်းလည်း ထွန်းကားလျက် ရှိသည်။ Facebook Page မှ ရောင်းချနေသော မန္တလေးမြို့ ကြေးနီပန်းရံ ကျွမ်းကျင်သူ ဒေါ်သန်းသန်းဝင်း၏ ၂၀၂၄ ဖော်ပြချက်အရ တစ်လ Order ၂၀ မှ ၃၀ ကြား ရရှိပြီး ရန်ကုန်မြို့ ဆိုင်ခန်းဖွင့်ထားသောအခါထက် ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း ဝင်ငွေ ပိုမိုကောင်းကြောင်း မျှဝေခဲ့သည်။ ဤသာဓကသည် Digital ကျွမ်းကျင်မှုနှင့် ရိုးရာ ပညာကို ပေါင်းစပ်ခြင်း၏ တန်ဖိုးကို ညွှန်ပြသည်။

Related Reading

• မြန်မာ့ရိုးရာလက်မှုပညာများ – ဈေးကွက်မှ Online Shops အထိ
• မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ တင်ပို့ရောင်းချနည်း — ဥပဒေ၊ Etsy/Amazon နှင့် နိုင်ငံတကာ ဈေးကွက်
• မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ အမျိုးအစားများ — လက်ထည်မှ ဓာတ်တိုင်ပန်းအထိ
• ပုသိမ် ဖျာရက် — မြန်မာ့ ရိုးရာ ဖျာရက်ပညာ နာမည်ကြီးဆုံး လုပ်ငန်းများ သုံးသပ်ချက်
• မန္တလေး ပုတီးစေ့ လက်မှုပညာ — နာမည်ကြီး လုပ်ငန်းများနှင့် ကျောက်မျက်ရတနာ ရွေးချယ်ခြင်း သုံးသပ်ချက်

ကိုးကားချက်များ (Sources)

• UNESCO Intangible Cultural Heritage – Myanmar – မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ICH မှတ်တမ်းများ
• ILO Myanmar Office – TVET နှင့် Craft Livelihood ဆိုင်ရာ အစီရင်ခံစာများ
• UNDP Myanmar – Livelihood Recovery Program နှင့် Craft Beneficiary ဒေတာ
• International Trade Centre (ITC) – Arts & Crafts – မြန်မာ Craft Export ဒေတာ – Trade Map 2022
• Wikipedia – Handicrafts of Myanmar – မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ သမိုင်းနှင့် အမျိုးအစားများ
• GIZ Myanmar – TVET Program – ဒီပလိုမာ သင်တန်းများနှင့် မြန်မာ ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာန ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု

ရန်ကုန်မြို့၏ ကော်ဖီယဉ်ကျေးမှု – Third Wave Coffee မှ ရိုးရာလက်ဖက်ရည်ဆိုင်အထိ