အနှစ်ချုပ်
၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် Telenor နှင့် Ooredoo ဝင်ရောက်လာပြီးနောက် မြန်မာ့ SIM ကတ်စျေးနှုန်းသည် ယခင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၀၀ ကျော်မှ ဒေါ်လာ ၂ ထက်နည်းအောင် ကျဆင်းသွားခဲ့ပြီး၊ မိုဘိုင်းသုံးစွဲမှုနှုန်းသည် ၂၀၁၂ ခုနှစ်က ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်အထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည် (Telecommunications in Myanmar, Wikipedia)။ ဤ ဒစ်ဂျစ်တယ် ပြောင်းလဲမှုက ရန်ကုန်မြို့တွင် startup လှိုင်းတစ်ခုကို မွေးဖွားပေးခဲ့သော်လည်း၊ ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း...
မာတိကာ
- 1 ရန်ကုန် Startup အခင်းအကျင်း – အတိုချုပ် နောက်ခံ
- 2 ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ရန်ပုံငွေ စိန်ခေါ်မှုများ
- 2.1 ၁။ ရန်ပုံငွေနှင့် Venture Capital ရှားပါးခြင်း
- 2.2 ၂။ ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် ငွေလဲလှယ်မှု ကန့်သတ်ချက်များ
- 2.3 ၃။ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေး မတည်ငြိမ်မှု
- 3 အခြေခံအဆောက်အအုံ စိန်ခေါ်မှုများ
- 3.1 ၄။ အင်တာနက် ဆက်သွယ်ရေးနှင့် လျှပ်စစ်မီး မမှန်ကန်မှု
- 3.2 ၅။ ကျွမ်းကျင် လူ့စွမ်းအား ရှားပါးမှုနှင့် ဦးနှောက်ယိုစီးမှု
- 4 ဈေးကွက်နှင့် ဝယ်ယူနိုင်စွမ်း စိန်ခေါ်မှုများ
- 4.1 ၆။ ဈေးကွက် သေးငယ်ခြင်းနှင့် ဝယ်ယူနိုင်စွမ်း နိမ့်ကျခြင်း
- 4.2 ၇။ Mentor နှင့် ecosystem ပံ့ပိုးမှု နည်းပါးခြင်း
- 5 ဥပဒေ၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်နှင့် နိုင်ငံတကာ ချဲ့ထွင်မှု စိန်ခေါ်မှုများ
- 5.1 ၈။ ဥပဒေနှင့် မှတ်ပုံတင် လုပ်ငန်းစဉ် ရှုပ်ထွေးမှု
- 5.2 ၉။ ဒစ်ဂျစ်တယ် ငွေပေးချေမှု လက်ခံမှု နှေးကွေးခြင်း
- 5.3 ၁၀။ နိုင်ငံတကာ ဈေးကွက်သို့ ချဲ့ထွင်ရန် အခက်အခဲ
- 6 စိန်ခေါ်မှု ၁၀ ခုနှင့် ဖြေရှင်းနည်း အကျဉ်းချုပ်
- 7 အမေးများသော မေးခွန်းများ (FAQ)
- 7.1 ရန်ကုန် startup များအတွက် အကြီးမားဆုံး စိန်ခေါ်မှုက ဘာလဲ။
- 7.2 ရန်ပုံငွေ မရှိဘဲ startup တစ်ခု စတင်နိုင်ပါသလား။
- 7.3 ကျပ်ငွေတန်ဖိုး လျော့ကျမှုကို startup တစ်ခု ဘယ်လို ကာကွယ်မလဲ။
- 7.4 ကျွမ်းကျင်ဝန်ထမ်း ရှာဖွေရခက်ခဲမှုကို ဘယ်လို ဖြေရှင်းမလဲ။
- 7.5 ရန်ကုန်တွင် ဘယ် မိုဘိုင်းငွေပေးချေမှု စနစ်တွေ သုံးသင့်လဲ။
- 7.6 ရန်ကုန် startup တစ်ခု ပြည်ပသို့ ဘယ်အချိန် ချဲ့ထွင်သင့်လဲ။
- 7.7 အင်တာနက် ပြတ်တောက်မှုက startup လုပ်ငန်းကို ဘယ်လောက် ထိခိုက်စေသလဲ။
- 8 လက်တွေ့ဖြစ်ရပ် လေ့လာချက် – Wave Money မှ ရရှိနိုင်သော သင်ခန်းစာများ
- 9 ရန်ကုန်တွင် Startup စတင်ရန် ကုန်ကျစရိတ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာချက်
- 10 Startup ၏ ကျန်းမာရေးကို တိုင်းတာသော အရေးကြီးဆုံး Metrics ၆ ခုနှင့် ခြေရာခံနည်း
- 11 ရန်ကုန် Startup များ ထပ်ခါတလဲလဲ ကျူးလွန်တတ်သော အမှား ၆ ချက်နှင့် ရှောင်ရှားနည်း
- 12 Related Reading
- 13 ရင်းမြစ်များ
- 13.1 ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်
၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် Telenor နှင့် Ooredoo ဝင်ရောက်လာပြီးနောက် မြန်မာ့ SIM ကတ်စျေးနှုန်းသည် ယခင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၀၀ ကျော်မှ ဒေါ်လာ ၂ ထက်နည်းအောင် ကျဆင်းသွားခဲ့ပြီး၊ မိုဘိုင်းသုံးစွဲမှုနှုန်းသည် ၂၀၁၂ ခုနှစ်က ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်အထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည် (Telecommunications in Myanmar, Wikipedia)။ ဤ ဒစ်ဂျစ်တယ် ပြောင်းလဲမှုက ရန်ကုန်မြို့တွင် startup လှိုင်းတစ်ခုကို မွေးဖွားပေးခဲ့သော်လည်း၊ ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း စီးပွားရေး ကျုံ့ဝင်မှု (World Bank ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ၂၀၂၁ တွင် ၁၈ ရာခိုင်နှုန်းခန့်) က ရင်ဆိုင်ရသော အခက်အခဲများကို ပိုမို ကြီးထွားစေခဲ့သည်။
ရန်ကုန်မှာ startup တစ်ခု စတင်တည်ထောင်ဖို့ စိတ်ကူးရှိသူ အများစုသည် တူညီသော အတားအဆီးများကို ထပ်ခါတလဲလဲ ကြုံတွေ့ရတတ်သည်။ ရန်ပုံငွေ ရှားပါးမှုကစ၍ လျှပ်စစ်မီး မမှန်ကန်မှု၊ ဘဏ်လုပ်ငန်း ကန့်သတ်ချက်များနှင့် ကျွမ်းကျင်ဝန်ထမ်း ရှာဖွေရခက်ခဲမှုအထိ ပါဝင်သည်။ ဤဆောင်းပါးတွင် ရန်ကုန် startup များ အများဆုံး ရင်ဆိုင်ရသော စိန်ခေါ်မှု ၁၀ ခုကို တစ်ခုချင်းစီ ခွဲခြမ်းပြီး၊ လက်တွေ့ အသုံးချနိုင်သော ဖြေရှင်းနည်းများကို ရှင်းပြသွားမည် ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန် Startup အခင်းအကျင်း – အတိုချုပ် နောက်ခံ
ရန်ကုန်၏ startup အခင်းအကျင်းသည် ၂၀၁၂ ခုနှစ်ဝန်းကျင် ဆက်သွယ်ရေးကဏ္ဍ ဖွင့်လှစ်လိုက်ချိန်မှ စတင် ရှင်သန်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ထူထောင်ခဲ့သော Phandeeyar innovation lab သည် ပထမဆုံး အရှိန်အဟုန်ကောင်းသော tech hub တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ Impact Hub Yangon ကဲ့သို့ co-working space များ၊ Wave Money နှင့် KBZPay ကဲ့သို့ မိုဘိုင်းငွေကြေး ဝန်ဆောင်မှုများ ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ဤ ဖွံ့ဖြိုးမှု အပြည့်အစုံကို ရန်ကုန် Startup Ecosystem လမ်းညွှန်တွင် အသေးစိတ် ဖတ်ရှုနိုင်သည်။
သို့သော် ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း နိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲက အပြောင်းအလဲ ကြီးမားသော အကျိုးသက်ရောက်မှုများ ဖြစ်စေခဲ့သည်။ နိုင်ငံခြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကျဆင်းခြင်း၊ ကျပ်ငွေတန်ဖိုး လျော့ကျခြင်းနှင့် အင်တာနက် ပိတ်ဆို့မှုများက startup အသိုက်အဝန်းကို ထိခိုက်စေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ယနေ့ ရန်ကုန် startup တစ်ခုသည် ဈေးကွက်ပြိုင်ဆိုင်မှုထက် ပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေကိုပါ ကျော်ဖြတ်နိုင်ရန် လိုအပ်လာသည်။
ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ရန်ပုံငွေ စိန်ခေါ်မှုများ
၁။ ရန်ပုံငွေနှင့် Venture Capital ရှားပါးခြင်း
ရန်ကုန် startup အများစုသည် seed အဆင့်ကိုပင် ကျော်ဖြတ်ရန် ခက်ခဲကြသည်။ ဒေသတွင်း venture capital fund အရေအတွက် နည်းပါးပြီး၊ နိုင်ငံခြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများကလည်း မြန်မာ ဈေးကွက်ကို အန္တရာယ်များသည်ဟု ရှုမြင်တတ်သည်။ ဖြေရှင်းနည်းအဖြစ် မိမိ ဝင်ငွေဖြင့် တည်ဆောက်သော bootstrapping နည်းလမ်း၊ Seedstars ကဲ့သို့ ဒေသတွင်း ပြိုင်ပွဲများတွင် ဝင်ရောက်ခြင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ accelerator များသို့ လျှောက်ထားခြင်းတို့ကို စဉ်းစားသင့်သည်။ ရန်ပုံငွေ ရှာဖွေနည်း အပြည့်အစုံကို ရန်ပုံငွေ ရှာဖွေနည်း လမ်းညွှန်တွင် လေ့လာနိုင်သည်။
၂။ ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် ငွေလဲလှယ်မှု ကန့်သတ်ချက်များ
နိုင်ငံတကာ ငွေပေးချေမှု လမ်းကြောင်းများ ကန့်သတ်ခံရခြင်းနှင့် ဗဟိုဘဏ်၏ နိုင်ငံခြားငွေ စည်းမျဉ်းများက ပို့ကုန်ဝန်ဆောင်မှု startup များအတွက် အဓိက အခက်အခဲ ဖြစ်သည်။ PayPal နှင့် Stripe ကဲ့သို့ ကမ္ဘာ့ payment gateway များကို တိုက်ရိုက် အသုံးပြုရန် ခက်ခဲသည်။ ဖြေရှင်းနည်းအနေဖြင့် Wave Money၊ KBZPay နှင့် Ongo ကဲ့သို့ ပြည်တွင်း မိုဘိုင်းငွေကြေး စနစ်များကို အသုံးပြုခြင်း၊ စင်ကာပူ သို့မဟုတ် အခြားနိုင်ငံတွင် holding company ဖွဲ့စည်းခြင်းတို့ဖြင့် ကျော်လွှားနိုင်သည်။
၃။ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေး မတည်ငြိမ်မှု
ကျပ်ငွေတန်ဖိုး လျော့ကျမှုနှင့် ငွေကြေးဖောင်းပွမှုက ကုန်ကျစရိတ် ခန့်မှန်းရန် ခက်ခဲစေသည်။ World Bank ၏ အစီရင်ခံစာများအရ စီးပွားရေး ပတ်ဝန်းကျင်သည် ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း သိသိသာသာ အားနည်းသွားခဲ့သည်။ ဖြေရှင်းနည်းအဖြစ် ကုန်ကျစရိတ်ကို တင်းကျပ်စွာ ထိန်းချုပ်ခြင်း၊ runway ကို ၁၈ လ အထက် ထားရှိခြင်းနှင့် ဝင်ငွေ လမ်းကြောင်း တစ်ခုထက် ပိုမို ဖန်တီးထားခြင်းတို့က ကုမ္ပဏီ၏ ခံနိုင်ရည်ကို မြှင့်တင်ပေးသည်။
ရန်ကုန်မှာ အောင်မြင်တဲ့ startup ဆိုတာ အမြန်ဆုံး ကြီးထွားသူ မဟုတ်ဘဲ၊ အကြာဆုံး ရှင်သန်နိုင်သူ ဖြစ်သည်။
အခြေခံအဆောက်အအုံ စိန်ခေါ်မှုများ
၄။ အင်တာနက် ဆက်သွယ်ရေးနှင့် လျှပ်စစ်မီး မမှန်ကန်မှု
မိုဘိုင်းသုံးစွဲမှု မြင့်မားသော်လည်း အင်တာနက် မြန်နှုန်းနှင့် တည်ငြိမ်မှုမှာ မညီမညာ ဖြစ်နေဆဲ ဖြစ်သည်။ လျှပ်စစ်မီး ပြတ်တောက်မှုများကလည်း ရုံးလုပ်ငန်းနှင့် server များကို ထိခိုက်စေသည်။ ဖြေရှင်းနည်းအဖြစ် UPS နှင့် solar backup စနစ်များ တပ်ဆင်ခြင်း၊ cloud-first ဖွဲ့စည်းပုံ (AWS Singapore region ကဲ့သို့) ကို အသုံးပြုခြင်းနှင့် offline-first mobile app များ ဒီဇိုင်းဆွဲခြင်းတို့က အသုံးပြုသူ အတွေ့အကြုံကို ထိန်းသိမ်းပေးနိုင်သည်။
၅။ ကျွမ်းကျင် လူ့စွမ်းအား ရှားပါးမှုနှင့် ဦးနှောက်ယိုစီးမှု
အတွေ့အကြုံရှိ software engineer၊ product manager နှင့် digital marketer များ ရှာဖွေရန် ခက်ခဲပြီး၊ ကျွမ်းကျင်သူ အများအပြားသည် ပြည်ပသို့ ထွက်ခွာသွားကြသည်။ ဖြေရှင်းနည်းအဖြစ် remote-first မူဝါဒ ချမှတ်ပြီး ပြည်တွင်းပြည်ပရှိ မြန်မာ talent များကို ငှားရမ်းခြင်း၊ junior ဝန်ထမ်းများကို အတွင်းပိုင်း သင်တန်းပေးခြင်းနှင့် equity share ဖြင့် တွဲဖက်ဆွဲဆောင်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်နိုင်သည်။ အောင်မြင်သော ခေါင်းဆောင်မှု နည်းလမ်းများကို Startup အောင်မြင်ရန် လုပ်ထုံးလုပ်နည်း ၁၅ ချက်တွင် ဖတ်ရှုနိုင်သည်။
ဈေးကွက်နှင့် ဝယ်ယူနိုင်စွမ်း စိန်ခေါ်မှုများ
၆။ ဈေးကွက် သေးငယ်ခြင်းနှင့် ဝယ်ယူနိုင်စွမ်း နိမ့်ကျခြင်း
ဝင်ငွေ နိမ့်ကျသော အသုံးပြုသူများက အွန်လိုင်း ဝန်ဆောင်မှုအတွက် ငွေပေးချေရန် တွန့်ဆုတ်တတ်သည်။ ထို့ကြောင့် premium subscription model များ ရောင်းရန် ခက်ခဲသည်။ ဖြေရှင်းနည်းအဖြစ် freemium model၊ micro-payment (သေးငယ်သော ငွေပေးချေမှု) နှင့် B2B အာရုံစိုက်မှုတို့က ပိုမို တည်ငြိမ်သော ဝင်ငွေ လမ်းကြောင်း ဖန်တီးပေးနိုင်သည်။ ဈေးကွက် ကုန်ကျစရိတ်နှင့် ဘတ်ဂျက် တွက်ချက်မှုကို ကုန်ကျစရိတ် ဘတ်ဂျက် လမ်းညွှန်တွင် ကြည့်ရှုပါ။
၇။ Mentor နှင့် ecosystem ပံ့ပိုးမှု နည်းပါးခြင်း
အတွေ့အကြုံရှိ စီးပွားရေး mentor များနှင့် နမူနာပြ ဇာတ်လမ်းများ နည်းပါးခြင်းက founder အသစ်များကို လမ်းကြောင်းမှန် ရှာဖွေရန် ခက်ခဲစေသည်။ ဖြေရှင်းနည်းအဖြစ် Phandeeyar နှင့် Impact Hub Yangon ကဲ့သို့ hub များ၏ အစီအစဉ်များတွင် ပါဝင်ခြင်း၊ နိုင်ငံတကာ online mentorship platform များကို အသုံးပြုခြင်းနှင့် founder community အသိုက်အဝန်း တည်ဆောက်ခြင်းတို့က အသိပညာ ဖလှယ်မှုကို မြှင့်တင်ပေးသည်။
ဥပဒေ၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်နှင့် နိုင်ငံတကာ ချဲ့ထွင်မှု စိန်ခေါ်မှုများ
၈။ ဥပဒေနှင့် မှတ်ပုံတင် လုပ်ငန်းစဉ် ရှုပ်ထွေးမှု
ကုမ္ပဏီ မှတ်ပုံတင်ခြင်း၊ အခွန်ထမ်းဆောင်ခြင်းနှင့် လိုင်စင်ရယူခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်များသည် ရှုပ်ထွေးပြီး အချိန်ကြာတတ်သည်။ DICA (Directorate of Investment and Company Administration) ၏ MyCO online စနစ်က မှတ်ပုံတင်ခြင်းကို လွယ်ကူစေသော်လည်း၊ နောက်ဆက်တွဲ လိုက်နာရမည့် စည်းမျဉ်းများ ကျန်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ဖြေရှင်းနည်းအဖြစ် တရားဝင် မှတ်ပုံတင်ခြင်းကို စောစီးစွာ ပြုလုပ်ပြီး ကျွမ်းကျင်သော ရှေ့နေ သို့မဟုတ် accounting firm နှင့် တိုင်ပင်သင့်သည်။ အသေးစိတ်ကို ကုမ္ပဏီ မှတ်ပုံတင်ခြင်းနှင့် ဥပဒေ လမ်းညွှန်တွင် ဖတ်ရှုနိုင်သည်။
၉။ ဒစ်ဂျစ်တယ် ငွေပေးချေမှု လက်ခံမှု နှေးကွေးခြင်း
ငွေသား အသုံးပြုမှု ယဉ်ကျေးမှု ခိုင်မာနေဆဲ ဖြစ်ပြီး၊ အသုံးပြုသူ အများစုသည် အွန်လိုင်း ငွေပေးချေမှုကို မယုံကြည်သေးပေ။ သို့သော် KBZPay နှင့် Wave Money ၏ အသုံးပြုသူ သန်းပေါင်းများစွာ ရှိလာခြင်းက အပြောင်းအလဲ ဖြစ်လာနေသည်ကို ပြသသည်။ ဖြေရှင်းနည်းအဖြစ် cash-on-delivery ရွေးချယ်စရာ ထည့်သွင်းပေးခြင်း၊ လူသိများသော wallet များနှင့် ပေါင်းစပ်ခြင်းနှင့် ယုံကြည်မှု တည်ဆောက်ရန် ပွင့်လင်းသော စျေးနှုန်း ဖော်ပြခြင်းတို့က adoption ကို မြှင့်တင်ပေးသည်။
၁၀။ နိုင်ငံတကာ ဈေးကွက်သို့ ချဲ့ထွင်ရန် အခက်အခဲ
ပြည်တွင်း ဈေးကွက် သေးငယ်သောကြောင့် ကြီးထွားလိုသော startup များသည် ပြည်ပသို့ ချဲ့ထွင်ရန် လိုအပ်သည်။ သို့သော် နိုင်ငံတကာ ငွေပေးချေမှု၊ logistics နှင့် အမှတ်တံဆိပ် ယုံကြည်မှုတို့က အတားအဆီး ဖြစ်နေသည်။ ဖြေရှင်းနည်းအဖြစ် ဒေသတွင်း အာဆီယံ ဈေးကွက်များ (ထိုင်း၊ စင်ကာပူ) ကို ဦးစားပေး ချဉ်းကပ်ခြင်းနှင့် ဒေသတွင်း partner များ ရှာဖွေခြင်းတို့က ဦးတည်ချက် ဖြစ်သင့်သည်။ ဈေးကွက်အကြား ကွာခြားချက်ကို ရန်ကုန် vs ဘန်ကောက် vs စင်ကာပူ နှိုင်းယှဉ်ချက်တွင် လေ့လာနိုင်သည်။
အခက်အခဲ တိုင်းတွင် ဖြေရှင်းနည်း တစ်ခု ကွယ်ဝှက်နေသည်၊ အရေးကြီးသည်က မှန်ကန်သော ဦးစားပေးမှု ရွေးချယ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
စိန်ခေါ်မှု ၁၀ ခုနှင့် ဖြေရှင်းနည်း အကျဉ်းချုပ်
| စိန်ခေါ်မှု | အဓိက ဖြေရှင်းနည်း |
|---|---|
| ၁။ ရန်ပုံငွေ ရှားပါးမှု | Bootstrapping၊ accelerator၊ Seedstars ပြိုင်ပွဲ |
| ၂။ ဘဏ်/ငွေလဲလှယ်မှု | Wave Money၊ KBZPay၊ ပြည်ပ holding company |
| ၃။ စီးပွားရေး မတည်ငြိမ်မှု | Runway ၁၈ လ+၊ ကုန်ကျစရိတ် ထိန်းချုပ် |
| ၄။ အင်တာနက်/လျှပ်စစ် | Solar backup၊ cloud-first၊ offline-first app |
| ၅။ Talent ယိုစီးမှု | Remote-first၊ အတွင်းသင်တန်း၊ equity |
| ၆။ ဈေးကွက် သေးငယ်မှု | Freemium၊ micro-payment၊ B2B |
| ၇။ Mentor နည်းပါးမှု | Phandeeyar၊ Impact Hub၊ community |
| ၈။ ဥပဒေ ရှုပ်ထွေးမှု | MyCO မှတ်ပုံတင်၊ ရှေ့နေ တိုင်ပင် |
| ၉။ ဒစ်ဂျစ်တယ် adoption | Cash-on-delivery၊ wallet ပေါင်းစပ် |
| ၁၀။ ပြည်ပ ချဲ့ထွင်မှု | အာဆီယံ ဈေးကွက်၊ ဒေသတွင်း partner |
အောက်ပါ ဇယားသည် မြန်မာ့ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် ဒစ်ဂျစ်တယ် အခြေအနေ ပြောင်းလဲမှုကို ပြသထားသည်။
| ညွှန်ကိန်း | ၂၀၁၂ ခန့် | လက်ရှိ ခန့်မှန်း | ရင်းမြစ် |
|---|---|---|---|
| SIM ကတ်စျေး | ဒေါ်လာ ၂၀၀+ | ဒေါ်လာ ၂ အောက် | Wikipedia |
| မိုဘိုင်းသုံးစွဲမှုနှုန်း | ~၁၀% | ၁၀၀%+ (၂၀၁၉) | GSMA |
| Doing Business အဆင့် | — | ၁၆၅/၁၉၀ (၂၀၂၀) | World Bank |
| GDP ပြောင်းလဲမှု | တိုးတက် | −၁၈% (၂၀၂၁) | World Bank |
အမေးများသော မေးခွန်းများ (FAQ)
ရန်ကုန် startup များအတွက် အကြီးမားဆုံး စိန်ခေါ်မှုက ဘာလဲ။
အများစု သဘောတူသည်မှာ ရန်ပုံငွေ ရှားပါးခြင်းနှင့် စီးပွားရေး မတည်ငြိမ်မှု နှစ်ခု ပေါင်းစပ်မှု ဖြစ်သည်။ ဒေသတွင်း venture capital နည်းပါးပြီး၊ နိုင်ငံခြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများက အန္တရာယ် မြင့်မားသည်ဟု ရှုမြင်ကြသည်။ ထို့ပြင် ကျပ်ငွေတန်ဖိုး လျော့ကျမှုနှင့် World Bank ဖော်ပြသော ၂၀၂၁ GDP ၁၈ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ကျုံ့ဝင်မှုက ကုန်ကျစရိတ် ခန့်မှန်းရန် ပိုမို ခက်ခဲစေသည်။ ဤ အခက်အခဲကို ကျော်လွှားရန် ကုမ္ပဏီများသည် runway ကို ရှည်လျားစွာ ထားရှိပြီး၊ ကုန်ကျစရိတ်ကို တင်းကျပ်စွာ ထိန်းချုပ်ကာ ဝင်ငွေ လမ်းကြောင်း တစ်ခုထက် ပိုမို ဖန်တီးထားရန် လိုအပ်သည်။
ရန်ပုံငွေ မရှိဘဲ startup တစ်ခု စတင်နိုင်ပါသလား။
ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ရန်ကုန်ရှိ အောင်မြင်သော startup အများစုသည် bootstrapping နည်းလမ်းဖြင့် မိမိ ဝင်ငွေနှင့် စတင်ခဲ့ကြသည်။ အရင်းအနှီး မလိုအပ်သော ဝန်ဆောင်မှု သို့မဟုတ် digital product တစ်ခုဖြင့် စတင်ပြီး၊ ဝယ်ယူသူ အနည်းငယ်ထံမှ ဝင်ငွေ ရရှိလာသည်နှင့်အမျှ ပြန်လည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်းသည် အန္တရာယ် နည်းသော နည်းလမ်း ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် freelance အလုပ်ဖြင့် ဝင်ငွေ ရှာဖွေရင်း startup ကို ဘေးတိုက် တည်ဆောက်ခြင်းကိုလည်း များစွာသော founder များ ပြုလုပ်ကြသည်။ ရန်ပုံငွေ ရှာဖွေရန် အသင့်ဖြစ်လာချိန်တွင်မှ accelerator သို့မဟုတ် angel investor များထံ ချဉ်းကပ်သင့်သည်။
ကျပ်ငွေတန်ဖိုး လျော့ကျမှုကို startup တစ်ခု ဘယ်လို ကာကွယ်မလဲ။
ငွေကြေး အန္တရာယ်ကို လျှော့ချရန် နည်းလမ်း အများအပြား ရှိသည်။ ပထမအနေဖြင့် ပို့ကုန်ဝန်ဆောင်မှု ဖြစ်ပါက ဝင်ငွေကို ဒေါ်လာဖြင့် ရယူခြင်းသည် တန်ဖိုး တည်ငြိမ်မှု ပေးသည်။ ဒုတိယအနေဖြင့် ကုန်ပစ္စည်း သိုလှောင်မှု များစွာ မထားဘဲ asset-light လည်ပတ်ခြင်းက ငွေကြေးဖောင်းပွမှု အကျိုးသက်ရောက်မှုကို လျှော့ချသည်။ တတိယအနေဖြင့် ဈေးနှုန်းကို ပုံမှန် ပြန်လည် သုံးသပ်ပြီး ကုန်ကျစရိတ် တိုးလာမှုနှင့် ကိုက်ညီအောင် ချိန်ညှိသင့်သည်။ နောက်ဆုံးအနေဖြင့် ပြည်ပ holding company တစ်ခု ဖွဲ့စည်းခြင်းက နိုင်ငံတကာ ငွေကြေး စီမံခန့်ခွဲမှုကို ပိုမို လွယ်ကူစေသည်။
ကျွမ်းကျင်ဝန်ထမ်း ရှာဖွေရခက်ခဲမှုကို ဘယ်လို ဖြေရှင်းမလဲ။
Talent ပြဿနာကို ဖြေရှင်းရန် နည်းဗျူဟာ သုံးမျိုး ထိရောက်သည်။ ပထမအချက်မှာ remote-first မူဝါဒ ချမှတ်ခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ ဤနည်းဖြင့် ပြည်ပရောက် မြန်မာ ကျွမ်းကျင်သူများကိုပါ ငှားရမ်းနိုင်သည်။ ဒုတိယအချက်မှာ အလားအလာရှိ junior ဝန်ထမ်းများကို ခေါ်ယူပြီး အတွင်းပိုင်း သင်တန်းပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ တတိယအချက်မှာ ပထမပိုင်း ဝန်ထမ်းများကို equity (အစုရှယ်ယာ) ဖြင့် ဆွဲဆောင်ခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ ဤနည်းက လစာ ကုန်ကျစရိတ်ကို လျှော့ချရင်း ဝန်ထမ်း၏ သစ္စာစောင့်သိမှုကိုလည်း မြှင့်တင်ပေးသည်။ ကုမ္ပဏီ ယဉ်ကျေးမှု ကောင်းမွန်ခြင်းကလည်း ကောင်းသော ဝန်ထမ်းများ ဆက်လက် ရှိနေစေရန် အရေးကြီးသည်။
ရန်ကုန်တွင် ဘယ် မိုဘိုင်းငွေပေးချေမှု စနစ်တွေ သုံးသင့်လဲ။
လက်ရှိ ရန်ကုန်တွင် အသုံးအများဆုံး မိုဘိုင်းငွေကြေး ဝန်ဆောင်မှုများမှာ KBZPay၊ Wave Money နှင့် Ongo တို့ ဖြစ်သည်။ KBZPay သည် KBZ ဘဏ်နှင့် ချိတ်ဆက်ထားသောကြောင့် အသုံးပြုသူ အများဆုံး ဖြစ်ပြီး၊ Wave Money မှာ ငွေလွှဲ ကွန်ရက် ကျယ်ပြန့်မှုဖြင့် နာမည်ကြီးသည်။ startup တစ်ခုအနေဖြင့် အသုံးပြုသူ အများဆုံး သုံးသော wallet နှစ်ခုသုံးခုနှင့် ပေါင်းစပ်ထားခြင်းသည် ငွေပေးချေမှု ပြီးမြောက်နှုန်းကို မြှင့်တင်ပေးသည်။ ဒစ်ဂျစ်တယ် ငွေပေးချေမှုကို မယုံကြည်သေးသော ဝယ်သူများအတွက် cash-on-delivery ရွေးချယ်စရာကိုလည်း ထည့်သွင်းပေးသင့်သည်။
ရန်ကုန် startup တစ်ခု ပြည်ပသို့ ဘယ်အချိန် ချဲ့ထွင်သင့်လဲ။
ပြည်တွင်း ဈေးကွက်တွင် product-market fit ရရှိပြီး၊ ဝင်ငွေ တည်ငြိမ်မှု ရှိမှသာ ပြည်ပ ချဲ့ထွင်ခြင်းကို စဉ်းစားသင့်သည်။ စောလွန်းစွာ ချဲ့ထွင်ပါက အရင်းအနှီး ကုန်ခမ်းနိုင်ပြီး၊ နှောင့်နှေးလွန်းပါက ပြိုင်ဘက်များ ဈေးကွက် ရယူသွားနိုင်သည်။ အာဆီယံ ဒေသတွင်း ဈေးကွက်များဖြစ်သော ထိုင်းနှင့် စင်ကာပူကို ဦးစားပေး ချဉ်းကပ်ခြင်းသည် ဝေးလံသော ဈေးကွက်ထက် ပိုမို လက်တွေ့ကျသည်။ ဒေသတွင်း partner သို့မဟုတ် distributor ရှာဖွေခြင်းက logistics နှင့် ယဉ်ကျေးမှု အတားအဆီးများကို လျှော့ချပေးနိုင်သည်။
အင်တာနက် ပြတ်တောက်မှုက startup လုပ်ငန်းကို ဘယ်လောက် ထိခိုက်စေသလဲ။
အင်တာနက် ပြတ်တောက်မှုနှင့် မြန်နှုန်း မညီမညာမှုသည် online ဝန်ဆောင်မှု startup များအတွက် တိုက်ရိုက် ဝင်ငွေ ဆုံးရှုံးစေနိုင်သည်။ ဝယ်သူများ checkout လုပ်နေစဉ် ဆက်သွယ်မှု ပြတ်တောက်ပါက အရောင်း ဆုံးရှုံးတတ်သည်။ ဤ အန္တရာယ်ကို လျှော့ချရန် offline-first ဒီဇိုင်း အသုံးပြုခြင်း၊ ဒေတာ local cache ထားခြင်းနှင့် ဆက်သွယ်မှု ပြန်ရချိန်တွင် အလိုအလျောက် sync ပြန်လုပ်ခြင်းတို့က အရေးကြီးသည်။ ရုံးတွင်း လုပ်ငန်းအတွက် UPS နှင့် solar backup တပ်ဆင်ခြင်း၊ မိုဘိုင်း data ကို backup အဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သော router ထားရှိခြင်းတို့က လည်ပတ်မှု ဆက်လက် ရှိနေစေရန် ကူညီပေးသည်။
လက်တွေ့ဖြစ်ရပ် လေ့လာချက် – Wave Money မှ ရရှိနိုင်သော သင်ခန်းစာများ
ရန်ကုန်အခြေစိုက် Startup တစ်ခု အမှန်တကယ် အောင်မြင်လာပုံကို နားလည်ရန် Wave Money ၏ ခရီးစဉ်သည် အကောင်းဆုံး နမူနာ ဖြစ်သည်။ Wave Money ကို ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် Telenor၊ Yoma Bank နှင့် FMI တို့ ပူးပေါင်း တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ဘဏ်စာရင်း မရှိသူ အများစုကို ဦးတည်ကာ ငွေလွှဲဝန်ဆောင်မှုကို မိုဘိုင်းဖုန်းဖြင့် ဖြေရှင်းပေးခဲ့သည်။ Wave Money 2020 အစီရင်ခံစာအရ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် အေးဂျင့်ဆိုင်ပေါင်း ၅၇,၀၀၀ ကျော်နှင့် အသုံးပြုသူ ၂၁ သန်းကျော် ရှိလာခဲ့သည်။
ဤအောင်မြင်မှုမှ သင်ခန်းစာ သုံးချက် ထွက်လာသည်။ ပထမအချက်မှာ အေးဂျင့်ကွန်ရက်ကို ကျေးလက်အထိ ချဲ့ထွင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ World Bank Findex 2021 အရ မြန်မာတွင် အရွယ်ရောက်ပြီးသူ ၄၈ ရာခိုင်နှုန်းသာ ဘဏ်စာရင်း ကိုင်ဆောင်နိုင်သဖြင့်၊ Wave Money သည် ဘဏ်ခွဲမရှိသော နေရာများတွင် လူကိုယ်တိုင် အေးဂျင့်ထား၍ ယုံကြည်မှု တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဒုတိယအချက်မှာ GSMA State of the Industry 2023 အစီရင်ခံစာ ထောက်ပြသည့်အတိုင်း မိုဘိုင်းဖုန်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သုံးစွဲလာချိန်နှင့် ကိုက်ညီအောင် ဝန်ဆောင်မှု ဒီဇိုင်းကို ရိုးရှင်းအောင် ထားရှိခြင်း ဖြစ်သည်။ တတိယအချက်မှာ ဒေသခံ ပါ့တနာ (Yoma Bank) နှင့် နိုင်ငံတကာ ပါ့တနာ (Telenor) ကို ပေါင်းစပ်ကာ ရန်ပုံငွေနှင့် နည်းပညာ နှစ်မျိုးလုံး ရယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
သို့သော် စိန်ခေါ်မှုလည်း ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲနောက်ပိုင်း Telenor ထွက်ခွာသွားရာ ပိုင်ဆိုင်မှု ဖွဲ့စည်းပုံ ပြောင်းလဲခဲ့ရသည်။ ဤအချက်က ပြသသည်မှာ နိုင်ငံတကာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ တစ်ဦးတည်းအပေါ် မှီခိုနေခြင်းသည် အန္တရာယ်ရှိပြီး၊ ဒေသတွင်း အရင်းအနှီး အရံ ရှာဖွေထားရန် လိုအပ်သည် ဆိုသည့် အချက်ပင်။ ရန်ကုန် Startup များအနေဖြင့် Wave Money ထံမှ သင်ယူနိုင်သည်မှာ ဈေးကွက် ပြဿနာ တစ်ခုကို ရှင်းလင်းစွာ ဖြေရှင်းပေးနိုင်လျှင်၊ ဖြန့်ဖြူးမှု ကွန်ရက်ကို ကောင်းမွန်စွာ တည်ဆောက်နိုင်လျှင် Startup တစ်ခုသည် သန်းပေါင်းများစွာသော အသုံးပြုသူအထိ ကြီးထွားနိုင်သည် ဆိုသည့်အချက် ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်တွင် Startup စတင်ရန် ကုန်ကျစရိတ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာချက်
Startup တစ်ခု စတင်ရာတွင် ကုန်ကျစရိတ်ကို တိကျစွာ ခန့်မှန်းခြင်းသည် ရပ်တည်နိုင်စွမ်း၏ အခြေခံ ဖြစ်သည်။ အောက်ပါ ဇယားသည် ရန်ကုန်တွင် ဝန်ထမ်း သုံးဦးခန့်ဖြင့် ဒစ်ဂျစ်တယ် Startup တစ်ခု၏ ပထမ ၁၂ လ အတွက် ပျမ်းမျှ ကုန်ကျစရိတ်ကို ပြသထားသည်။
| ကုန်ကျစရိတ် အမျိုးအစား | တစ်လ (MMK) | တစ်နှစ် (MMK) |
|---|---|---|
| ရုံးခန်း ငှားရမ်းခ (Co-working အပါအဝင်) | ၄၀၀,၀၀၀ | ၄,၈၀၀,၀၀၀ |
| ဝန်ထမ်း ၃ ဦး လစာ | ၂,၁၀၀,၀၀၀ | ၂၅,၂၀၀,၀၀၀ |
| အင်တာနက်နှင့် မီတာ/ဂျင်နရေတာ | ၃၅၀,၀၀၀ | ၄,၂၀၀,၀၀၀ |
| Cloud နှင့် Software (AWS, SaaS) | ၁၅၀,၀၀၀ | ၁,၈၀၀,၀၀၀ |
| မားကတ်တင်းနှင့် ကြော်ငြာ | ၃၀၀,၀၀၀ | ၃,၆၀၀,၀၀၀ |
| စုစုပေါင်း | ၃,၃၀၀,၀၀၀ | ၃၉,၆၀၀,၀၀၀ |
လစာ ခန့်မှန်းချက်အတွက် JobNet Myanmar Salary Guide 2023 ကို အခြေခံထားပြီး၊ junior developer တစ်ဦး၏ လစာသည် တစ်လ ၅ သိန်းမှ ၈ သိန်းကြား ရှိကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ဂျင်နရေတာ ကုန်ကျစရိတ်ကို ထည့်သွင်းရခြင်းမှာ World Bank Myanmar Economic Monitor 2023 အရ ရန်ကုန်တွင် မီးပြတ်တောက်မှုသည် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၏ အဓိက အတားအဆီး ဖြစ်နေသေးသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ကုန်ကျစရိတ် လျှော့ချနိုင်သော နည်းလမ်း သုံးခုကို အကြံပြုသည်။ ပထမ၊ Phandeeyar သို့မဟုတ် အလားတူ co-working space များတွင် နေရာငှားခြင်းဖြင့် ရုံးခန်း ကုန်ကျစရိတ်ကို ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ လျှော့ချနိုင်သည်။ ဒုတိယ၊ ပထမ ၆ လအတွင်း freelance developer ဖြင့် MVP တည်ဆောက်ပြီးမှ အချိန်ပြည့်ဝန်ထမ်း ခန့်ခြင်းဖြင့် လစာ ကုန်ကျစရိတ်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်သည်။ တတိယ၊ AWS Activate သို့မဟုတ် Google for Startups ကဲ့သို့ programs များမှ cloud credit USD 1,000 မှ USD 100,000 အထိ အခမဲ့ ရယူနိုင်ပြီး၊ ၎င်းသည် ပထမနှစ်၏ Cloud ကုန်ကျစရိတ်ကို လုံးဝနီးပါး ဖုံးအုပ်ပေးနိုင်သည်။ ဤနည်းလမ်းများကြောင့် စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်ကို နှစ်စဉ် MMK ၃၉ သန်းမှ MMK ၂၅ သန်းခန့်အထိ ချုံ့နိုင်သည်။
Startup ၏ ကျန်းမာရေးကို တိုင်းတာသော အရေးကြီးဆုံး Metrics ၆ ခုနှင့် ခြေရာခံနည်း
ရန်ကုန် Startup အများစုသည် ဝင်ငွေ တိုးလာသည်ကိုသာ ကြည့်ပြီး အရင်းအနှီး ကုန်ဆုံးနှုန်းကို လျစ်လျူရှုတတ်ကြသည်။ CB Insights ၏ ၂၀၂၁ ခုနှစ် “Top Reasons Startups Fail” အစီရင်ခံစာအရ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း Startup ပျက်ပြားမှု၏ ၃၈% မှာ ငွေကြေး ကုန်ခမ်းခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အောက်ပါ Metrics များကို လ စဉ် ခြေရာခံရန် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သည်။
| Metric | တွက်ချက်နည်း | ကျန်းမာသော စံနှုန်း |
|---|---|---|
| Burn Rate (လစဉ် အသုံးစရိတ်) | လစဉ် ကုန်ကျငွေ စုစုပေါင်း | ဝင်ငွေနှင့် ချိန်ဆ၍ ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် |
| Runway | လက်ကျန်ငွေ ÷ Burn Rate | ၁၂ လ မှ ၁၈ လ |
| CAC (ဖောက်သည်ရရှိရန် ကုန်ကျစရိတ်) | စျေးကွက်စရိတ် ÷ ဖောက်သည်အသစ် | လုပ်ငန်းအလိုက် ကွဲပြား |
| LTV (ဖောက်သည် တစ်သက်တာတန်ဖိုး) | ပျမ်းမျှ ဝင်ငွေ × ဆက်သုံးကာလ | CAC ထက် မြင့်ရမည် |
| LTV : CAC အချိုး | LTV ÷ CAC | ၃ : ၁ အထက် |
| Churn (ဖောက်သည် လျော့နှုန်း) | ထွက်သွားသူ ÷ စုစုပေါင်း ဖောက်သည် | လစဉ် ၅% အောက် |
Runway ကို အထူး အာရုံစိုက်ပါ။ ရန်ကုန်တွင် နောက်ထပ် ရန်ပုံငွေ ရှာဖွေရန် ၆ လ မှ ၉ လ ကြာတတ်သောကြောင့် Runway ၁၂ လ အောက် ကျလာလျှင် ချက်ချင်း ကုန်ကျစရိတ် လျှော့ချ သို့မဟုတ် ရန်ပုံငွေ ရှာရန် စတင်သင့်သည်။ LTV : CAC အချိုးအတွက် Bessemer Venture Partners ၏ Cloud Index ၂၀၂၄ က ၃ : ၁ ကို ကျန်းမာသော SaaS စံအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ အကယ်၍ အချိုးသည် ၁ : ၁ နီးပါးဆိုလျှင် ဖောက်သည်တစ်ဦးစီအတွက် အရှုံးပေါ်နေသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ဤ Metrics များကို Google Sheets တွင် တည်ဆောက်၍ ဖြစ်စေ၊ Baremetrics သို့မဟုတ် ChartMogul ကဲ့သို့ ကိရိယာများဖြင့်ဖြစ်စေ အလိုအလျောက် တွက်ချက်နိုင်သည်။ ကိန်းဂဏန်း မမှန်လျှင် ဆုံးဖြတ်ချက် မှားတတ်သောကြောင့် ဒေတာ စုဆောင်းမှုကို ပထမနေ့ကတည်းက စတင်ပါ။
ရန်ကုန် Startup များ ထပ်ခါတလဲလဲ ကျူးလွန်တတ်သော အမှား ၆ ချက်နှင့် ရှောင်ရှားနည်း
CB Insights ၏ ၂၀၂၁ ခုနှစ် သုတေသနအရ ကမ္ဘာ့ Startup ပျက်ပြားမှု၏ ၃၅% မှာ “ဈေးကွက် လိုအပ်ချက် မရှိသော ထုတ်ကုန်” ထုတ်လုပ်မိခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်တွင်လည်း အောက်ပါ အမှားများ ထပ်ခါ ဖြစ်ပွားနေသည်။
- ဖောက်သည်ကို မမေးဘဲ ထုတ်ကုန် ဆောက်ခြင်း: ဖြေရှင်းနည်းမှာ ကုဒ်တစ်ကြောင်းမှ မရေးခင် ဖြစ်နိုင်ချေ ဖောက်သည် ၂၀ ဦးခန့်ကို တွေ့ဆုံ မေးမြန်းပြီး ပြဿနာ အမှန်တကယ် ရှိမရှိ အတည်ပြုပါ။
- USD ဖြင့်သာ စျေးနှုန်း သတ်မှတ်ခြင်း: ကျပ်ငွေ တန်ဖိုး အတက်အကျ မြန်သောကြောင့် ကျပ်ဖြင့် စျေးနှုန်း ပြန်လည် ချိန်ညှိနိုင်သော စနစ် ထည့်သွင်းပါ။
- ငွေပေးချေမှု လမ်းကြောင်း တစ်ခုတည်းကို မှီခိုခြင်း: KBZPay, Wave Pay, AYA Pay စသည် အနည်းဆုံး လမ်းကြောင်း ၂ မျိုး ပေါင်းစပ်ထားပါ။
- Co-founder အကြား တာဝန်နှင့် ရှယ်ယာ စာဖြင့် မရေးထားခြင်း: ပထမနေ့ကတည်းက ရှယ်ယာ ခွဲဝေမှုနှင့် Vesting ကို စာချုပ်ဖြင့် ရှင်းလင်းအောင် ပြုလုပ်ပါ။
- စောလွန်းစွာ ဝန်ထမ်း များများ ခန့်ခြင်း: ဝင်ငွေ မတည်ငြိမ်ခင် Burn Rate မြှင့်မိတတ်သည်။ Product Market Fit ရမှသာ အဖွဲ့ ချဲ့ပါ။
- ဈေးကွက်ကို ရန်ကုန်တစ်ခုတည်း သတ်မှတ်ခြင်း: မန္တလေး၊ နေပြည်တော်နှင့် နယ်စပ် မြို့များသို့ ဖြန့်ကျက်နိုင်မှုကို အစကတည်းက စဉ်းစားထားပါ။
ဤအမှားများကို ရှောင်ရှားရန် အကောင်းဆုံးနည်းမှာ “Lean Startup” ချဉ်းကပ်နည်းဖြစ်သည်။ Eric Ries ၏ ၂၀၁၁ စာအုပ် The Lean Startup တွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း MVP (အနည်းဆုံး လုပ်ဆောင်နိုင်သော ထုတ်ကုန်) ဖြင့် မြန်မြန် စမ်းသပ်ပြီး ဖောက်သည် တုံ့ပြန်ချက်အလိုက် ပြန်လည် ပြုပြင်ခြင်းသည် ငွေနှင့် အချိန် နှစ်မျိုးလုံး ချွေတာပေးသည်။ ထို့အပြင် လစဉ် တစ်ကြိမ် ဖောက်သည်နှင့် တိုက်ရိုက် စကားပြောခြင်းကို အလေ့အထ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ပါက ဈေးကွက်နှင့် ကင်းကွာသွားခြင်းကို အလျင်အမြန် သိရှိနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
Related Reading
- ရန်ကုန် Startup Ecosystem – Co-working မှ Tech Hub အထိ
- ရန်ကုန် Startup Ecosystem ဆိုတာ ဘာလဲ – အပြည့်အစုံ လမ်းညွှန်
- ရန်ကုန် Startup ကုမ္ပဏီ မှတ်ပုံတင်ခြင်းနှင့် ဥပဒေ လမ်းညွှန်
- ရန်ကုန် Startup ဇာတ်လမ်း: ၂၀၁၂ မှ ယနေ့အထိ အချိန်ဇယား
- ရန်ကုန် Startup အတွက် ရန်ပုံငွေ ရှာဖွေနည်း လမ်းညွှန်
- ရန်ကုန် Startup အောင်မြင်ရန် လုပ်ထုံးလုပ်နည်း ၁၅ ချက်
- ရန်ကုန် vs ဘန်ကောက် vs စင်ကာပူ Startup Ecosystem နှိုင်းယှဉ်ချက်
- ရန်ကုန်မှာ Startup စတင်ဖို့ ကုန်ကျစရိတ်: ဘတ်ဂျက် ဖွဲ့စည်းနည်း
- ရန်ကုန်မှာ Startup တစ်ခု စတင်နည်း: အဆင့်ဆင့် လက်တွေ့လမ်းညွှန်
- Impact Hub Yangon သုံးသပ်ချက်: Co-working နှင့် Community ဝန်ဆောင်မှု
- Nexlabs သုံးသပ်ချက်: ရန်ကုန် Digital Startup ဝန်ဆောင်မှုနှင့် အောင်မြင်မှု
- Phandeeyar Accelerator သုံးသပ်ချက်: Startup တွေအတွက် ထိုက်တန်ပါသလား
- Project Hub Yangon သုံးသပ်ချက်: Startup Workspace အတွေ့အကြုံ
- Seedstars Yangon Program သုံးသပ်ချက်: Founder များအတွက် တန်ဖိုး
- Wave Money သုံးသပ်ချက်: ရန်ကုန်မှ Fintech Startup အောင်မြင်ပုံ
ရင်းမြစ်များ
- Telecommunications in Myanmar (မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေး အကြောင်း၊ Wikipedia) – https://en.wikipedia.org/wiki/Telecommunications_in_Myanmar
- Economy of Myanmar (မြန်မာ့စီးပွားရေး အချက်အလက်များ၊ Wikipedia) – https://en.wikipedia.org/wiki/Economy_of_Myanmar
- World Bank – Myanmar (ကမ္ဘာ့ဘဏ်၏ မြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး အစီရင်ခံစာများ) – https://www.worldbank.org/en/country/myanmar
- Asian Development Bank – Myanmar (အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်၏ မြန်မာ ဒေတာ) – https://www.adb.org/countries/myanmar/main
- GSMA (ကမ္ဘာ့ မိုဘိုင်း ဆက်သွယ်ရေး အသင်း၏ ဈေးကွက် အချက်အလက်) – https://www.gsma.com
ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်
ရန်ကုန်မြို့၏ ကော်ဖီယဉ်ကျေးမှု – Third Wave Coffee မှ ရိုးရာလက်ဖက်ရည်ဆိုင်အထိ
